ધોરણ 4 ગુજરાતી કુહૂ એકમ 1: ખિસ્સામાં પહેલવાન? હા!
Answers to all 32 activities on pages 1–20 of the Std 4 Gujarati textbook કુહૂ, the songs explained, the pocket story શેરીથી શર્ટ સુધી in Gujarati, question words, word meanings, dictation and a quick test.
- 32exercises solved
- 2 songs + 1 story
- 18word meanings
- 20pages
Unit 1 at a glance
The first unit of કુહૂ is full of fun. A silly song about a chickpea that grows into a wrestler, the story of a crumpled little pocket that finally finds a home on Nirajbhai’s bush-shirt, and Udayan Thakkar’s song about baby Akshay getting his first teeth.
Language work covers question words, doubled words (વહાલુંવહાલું), words for habits (ઊંઘણશી, ખાઉધરું), punctuation and a ‘word bank’.
What your child learns
- Reads a longer story aloud with expression
- Answers and asks questions with કોણ, ક્યાં, ક્યારે, કેમ
- Uses doubled words for emphasis
- Names habits (ડરપોક, ભણેશરી…)
- Completes and acts a play script
- Starts a personal word bank
Poem: એક ચણો ખાડામાં પડ્યો – meaning
A tall-tale song by Ramesh Parekh (રમેશ પારેખ):
Exaggeration: ask the child to make up one more impossible line.
વાર્તા: શેરીથી શર્ટ સુધી – સરળ ભાષામાં
એક હતું ખિસ્સું, નાનકડું ને નમણું! પણ સાવ રખડુ. એને થાય, ‘આવા બુશકોટ પર બેસવાની કેવી મજા પડે!’ એ દોડીને બુશકોટ પાસે જાય, પણ બુશકોટભાઈ મોઢું બગાડે, “ખસ, આઘું ખસ, ભાગ અહીંથી. તને જોઈને સૂગ ચડે છે.”
ખિસ્સું રડી પડ્યું. એની આંખમાંથી સફરજન જેવડાં આંસુ ટપકવા માંડ્યાં. આંસુનું ખાબોચિયું ભરાયું, ખિસ્સું એમાં આળોટ્યું – અને ધોવાઈને ઊજળુંઊજળું થઈ ગયું!
ત્યાં ઝગમગ કરતા સૂરજદાદા આવ્યા. “એય બચુડા, બીશ નહીં. આવ, મારી પાસે, તને સૂકવી દઉં.” ખિસ્સું સૂરજદાદાના ખોળામાં બેસી ગયું અને સુકાઈ ગયું. પછી હરખાતું હરખાતું દરજીભાઈ પાસે ગયું, પણ દરજીભાઈએ કહ્યું, “તું તો કરચલીવાળું છે. મારે તારું કામ નથી,” અને કાઢી મૂક્યું.
રડતું રડતું ખિસ્સું ધોબીકાકાની દુકાને પહોંચ્યું. ધોબીકાકા ખિજાયા, “એય બચોળિયા, મારાં કપડાં બગાડ્યાં!” પણ વાત સાંભળી બોલ્યા, “તારી કરચલી ચપટી વગાડતાં દૂર કરી દઉં.” એમણે ઇસ્ત્રી ફેરવી – “ઓ મા! બહુ ગરમ!” – પણ ખિસ્સું એકદમ કડક ને ફાંકડું થઈ ગયું.
હવે દરજીભાઈએ ખુશ થઈને ખિસ્સાને નીરજભાઈના નવાનવા બુશકોટ પર સીવી દીધું. નીરજભાઈ બોલ્યા, “અરે વાહ! કેવું મજાનું ખિસ્સું!” હવે નીરજભાઈ બાલમંદિરે જાય તો ખિસ્સુંય જાય, રમે તો ખિસ્સુંય રમે – બંને સાથે ને સાથે!
બોધ – What the story teaches
Don’t give up – with a little help and patience, everyone finds where they belong. ધીરજ રાખીએ તો સૌને પોતાનું સ્થાન મળે જ છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| ખિસ્સું | ગજવું | |
| નમણું | graceful | — |
| રખડુ | wanderer, crumpled | — |
| સૂગ ચડવી | to feel disgust | અણગમો |
| ખાબોચિયું | puddle | — |
| આળોટવું | to roll about | — |
| ઊજળું | bright, clean | — |
| કરચલી | crease | — |
| ઇસ્ત્રી | iron | — |
| ફાંકડું | smart, dapper | — |
| ઊંઘણશી | one who sleeps a lot | — |
| ખાઉધરું | greedy eater | — |
| ડરપોક | coward | બીકણ |
| ભાડવાત | tenant | — |
| ચળ | itch | ખંજવાળ |
| લાગ | chance | તક |
| બચકું | a bite | — |
| શબ્દ બૅન્ક | word bank | — |
Std 4 Gujarati Kuhu એકમ 1 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : એક ચણો ખાડામાં પડ્યો
Sing and act: show ‘tiny’ and then ‘huge’ with your hands on each line.
ચિત્ર ધ્યાનથી જુઓ, તેનું વર્ગ સમક્ષ સરસ વર્ણન કરો
Book note: the teacher reads the story aloud first, then each child reads one paragraph – repeat until everyone has read.
વાર્તા : શેરીથી શર્ટ સુધી
જૂથમાં કામ કરો. અભિનય સાથે બોલો
વાક્ય સાચું હોય તો બોલો ‘ફાંકડું’ અને ખોટું હોય તો બોલો ‘ગપલું’
- ખિસ્સું રખડુ હતું. તેથી ચકાચક ચોખ્ખું હતું. – ગપલું – it was crumpled and dirty
- ખિસ્સાની આંખમાંથી સફરજન જેવડાં આંસુ ટપક્યાં. – ફાંકડું
- પોતાનાં આંસુથી ધોવાઈને ખિસ્સું સાફ થઈ ગયું. – ફાંકડું – it rolled in its puddle of tears and became clean
- સૂરજદાદાએ ખિસ્સા સાથે ગુસ્સાથી વાત કરી. – ગપલું – he spoke lovingly
- સૂરજદાદાની ગરમીથી દાઝી જતાં ખિસ્સાથી ચીસ પડાઈ ગઈ. – ગપલું – it screamed at the hot iron
- દરજીકાકાએ કરચલીવાળા ખિસ્સાને કાઢી મૂક્યું. – ફાંકડું
- ધોબીકાકાએ ઇસ્ત્રી ફેરવી ખિસ્સાને કડક બનાવી દીધું. – ફાંકડું
- ખિસ્સું હવે નીરજભાઈની સાથે ને સાથે જ રહે છે. – ફાંકડું
આવું કોણ બોલી શકે?
- “અરે વાહ! આવું મજાનું ખિસ્સું તો મને બહુ ગમે.”→ નીરજભાઈ
- “આવ દીકરા, બીશ નહીં.”→ સૂરજદાદા
- “એય બચ્ચું, ચલ ભાગ અહીંથી.”→ બુશકોટભાઈ / દરજીભાઈ
- “ઓ મા! બહુ ગરમ લાગે છે.”→ ખિસ્સું (under the iron)
- “એય ખિસ્સા, આવી જા. બેસાડું તને નવાંનવાં કપડાં પર.”→ દરજીભાઈ
ખિસ્સું આવું કોને કહેશે?
- ગમે તે કરવું પડે, પણ એક દિવસ તો તમારી ઉપર બેસી જ જઈશ.→ બુશકોટભાઈને
- સૉરી, મારા લીધે તમે બધાં પલળી ગયાં.→ ધોબીકાકાનાં કપડાંને
- મનેય તમે અને તમારાં કપડાં ખૂબ ગમે.→ નીરજભાઈને
- તમે દેખાઓ છો ગુસ્સાવાળા પણ છો વહાલથી ભરેલા!→ ધોબીકાકાને
- કોઈ મને પાસે નથી રાખતું, એટલે મને દુઃખ થાય છે.→ સૂરજદાદાને
વાર્તામાં આવું કઈ રીતે કહ્યું છે? (ઘરકામ)
- ખૂબ ઊજળું → ઊજળુંઊજળું (example)
- ઘણું વહાલું → વહાલુંવહાલું
- ભારે હરખથી → હરખાતું હરખાતું
- એકદમ નવો → નવોનવો
- ખૂબ જોર દઈને → જોરજોરથી
- ખૂબ લાંબી → લાંબીલાંબી
- વધારે સરસ → સરસ સરસ
- અતિશય રૂપાળું → રૂપાળુંરૂપાળું
- એકદમ ચોખ્ખું → ચકાચક
Pattern: Gujarati often doubles a word to make it stronger – વહાલુંવહાલું = very dear.
પ્રશ્નોના જવાબ લખો
- ખિસ્સું કેટલી વાર રડે છે? ક્યારે ક્યારે?→ ત્રણ વાર – બુશકોટભાઈએ ભગાડ્યું ત્યારે, દરજીકાકાએ કાઢી મૂક્યું ત્યારે અને ધોબીકાકાની દુકાન પાસે.
- ખિસ્સાને કોણ કોણ રાજી કરે છે? કઈ રીતે?→ સૂરજદાદા ખોળામાં બેસાડી સૂકવે છે, ધોબીકાકા ઇસ્ત્રી કરે છે, દરજીકાકા બુશકોટ પર સીવે છે.
- કોણ ખિસ્સા પર એકપણ વાર ખિજાતું નથી?→ સૂરજદાદા – તેઓ ‘દીકરા’, ‘વહાલુડા’ કહી બોલાવે છે.
- ધોબીકાકાનો સ્વભાવ કેવો છે?→ ઉપરથી ગુસ્સાવાળા પણ અંદરથી માયાળુ – ખિજાયા છતાં ઇસ્ત્રી કરી આપી.
- ‘ખિસ્સાને શર્ટ પર સીવવું’ એ વાત વાર્તામાં બીજી કઈ રીતે કહેવાઈ છે?→ ‘બુશકોટ પર ચોંટાડશો?’ / ‘બેસાડું તને નવાં કપડાં પર’.
- ખિસ્સું ફેરફૂદરડી શા માટે ફરે છે?→ ખુશીથી – તેને નવું ઘર મળ્યું.
- ખિસ્સું નીરજભાઈની સાથે રહે તો હવે ગંદું થશે? તો શું કરશે?→ open answer – ધોબીકાકા ફરી ધોઈને ઇસ્ત્રી કરશે!
- મોટા થઈને ખિસ્સામાં કઈ કઈ વસ્તુઓ રાખશો?→ open answer.
તમે પોતે ખિસ્સું છો એ રીતે આ વાર્તા વર્ગમાં કહો
‘સફરજન જેવડાં આંસુ’ – આવાં બીજાં શબ્દજૂથ બનાવો
આવું વારંવાર કરતી વ્યક્તિને શું કહેવાય?
- ઊંઘ્યા કરવાની કેવી મજા આવે!→ ઊંઘણશી
- ઓ મા! તેને તો પાંદડું હલે તોય બીક લાગે.→ ડરપોક
- ગમે તેટલું ખાઉં, મને ધરવ ન થાય.→ ખાઉધરું
- કોઈ ન મળે તો ટપુ તો એકલો એકલો વાતો કરે.→ વાતોડિયું
- હું તો સતત ભણભણ જ કરું.→ ભણેશરી
- હું તો આમતેમ ફર્યા જ કરું.→ રખડુ
- હું વારેઘડીએ રસ્તો ભૂલી ક્યાંક બીજે ફર્યા કરું.→ ભટકેલ
- અંજલિને લખ્યા કરવું ખૂબ ગમે.→ લખેશરી
- કોઈ મારા પર સહેજ ખિજાય કે હું રડી પડું.→ રોતલ
- હર્ષવીને થોડીથોડી વારે ભૂખ લાગે.→ ભુખાળવું
- ___ (your own)→ લપલપિયું – one who talks non-stop (example)
જવાબ વિચારીને ‘મારું પ્રિય વસ્ત્ર’ વિશે લખો
સંવાદ પૂરો કરો. પછી ભજવો
- ખિસ્સું (બુશકોટને)→ “મને તમારી સાથે બેસવું છે ને!”
- સૂરજદાદા→ “આવ વહાલુડા, બીશ નહીં. તને સૂકવી દઉં.”
- ધોબી (ખિજાઈને)→ “એય બચોળિયા, મારાં કપડાં બગાડ્યાં!”
- ખિસ્સું (ચીસ પાડીને)→ “ઓ મા! બહુ ગરમ!”
- ખિસ્સું (હસતાં હસતાં)→ “થેન્ક્યૂ ધોબીકાકા, આવજો.”
- નીરજ→ “થેન્ક્યૂ દરજીકાકા. આવું મજાનું ખિસ્સું મને બહુ ગમ્યું.”
Cast: ખિસ્સું, બુશકોટ, દરજી, ધોબી, સૂરજ, નીરજ – six family members or friends.
વાક્યોમાં . ? ! વાળાં વાક્યો શોધો
- . (statement) → એક હતું ખિસ્સું, નાનકડું ને નમણું.
- ? (question) → દરજીકાકા, કેમ છો?
- ! (exclamation) → બાપ રે! ગરમાગરમ સૂરજભાભા!
આપેલ સંવાદ મોટેથી વાંચો
જૂથમાં કામ કરો. ત્રણ વાક્યો પરથી સંવાદ બનાવો
વિગત વાંચો અને જોડકાં જોડો / પ્રશ્નો બનાવો
- જયા, મયૂર અને ઋતુ → કોણ કોણ ગભરાઈ ગયાં?
- વર્ગમાં → અંશુલે જાદુ ક્યાં કર્યો?
- શિક્ષકના કહ્યા પછી → અંશુલે લીંબુ ક્યારે કાપ્યું?
- બોધરાજ → નિશાળેથી છૂટી કોણ રખડવા જતું?
- શહેરમાં, શહેર બહાર → બોધરાજ ક્યાં રખડવા જતો?
- ધ્યાનથી જોઈ જોઈને → બોધરાજ જીવજંતુ-પક્ષીઓ વિશે કેવી રીતે જાણકાર બન્યો?
- નિશાળેથી છૂટી → બોધરાજ ક્યારે રખડવા જતો?
- રખડતો → નિશાળેથી છૂટી બોધરાજ શું કરતો?
- દિવ્યેશ → કોણ પપ્પાને કામમાં મદદ કરે છે?
- નવ વર્ષ → દિવ્યેશ કેટલાં વર્ષનો છે?
- વસ્તુઓ બનાવવામાં → દિવ્યેશ શામાં પ્રવીણ છે?
- જન્મદિવસે → દિવ્યેશ મિત્રોને ભેટ ક્યારે આપતો?
- વેસ્ટ/નકામી વસ્તુમાંથી → દિવ્યેશ ભેટ શેમાંથી બનાવતો?
જોડકાં જોડો. પછી સવાલ-જવાબની જોડ ફટાફટ બોલો
- કેમ? → એમ
- કેવી રીતે? → આમ, આ રીતે
- શું? → આ, પેલું કે તે
- ક્યારે? → ત્યારે, તે સમયે
- કોણ? → હું, અમે, તમે
- ક્યાં? → અહીં કે ત્યાં
- કેમ? → રીત અને કારણ
- શું? → વસ્તુ, શબ્દ, વાક્ય, વાત
- કોણ? → કરનાર વ્યક્તિ
- કોને? → જેના પર ક્રિયાની અસર થાય તે
- ક્યાં? → જગ્યા
- શા માટે? → કારણ
- કઈ રીતે? → રીત
- કેટલું?/કેટલાં? → જથ્થો, સંખ્યા, પ્રમાણ
- ક્યારે? → સમય
અભિનય કરો
ગીત : હુર્રે હુર્રે… દાંત આવ્યા
- ‘હુર્રે…હુર્રે…’ જુદી જુદી રીતે બોલો.→ loud, soft, happy, sleepy.
- અક્ષયભાઈનું કયું વર્ણન સૌથી વધુ ગમ્યું?→ open answer.
- ગીત સાંભળીને તમને કોણ યાદ આવ્યું?→ e.g. નાનો ભાઈ/બહેન.
શબ્દોના અર્થ જાણો. તે શબ્દનો ઉપયોગ કરી નવું વાક્ય બનાવો
- ભાડવાતભાડું આપી રહેનાર – અમારા મકાનમાં એક ભાડવાત રહે છે.
- ચળખંજવાળ; વારંવાર કરવાની ઇચ્છા – મચ્છર કરડે તો ચળ આવે.
- લાગતક, યોગ્ય સમય – બિલાડી લાગ જોઈ ઉંદર પર તરાપ મારે.
- નીરવુંઢોરને ઘાસ નાખવું – દાદા ગાયને ઘાસ નીરે છે.
- હિંસકબીજાને નુકસાન કરનાર – વાઘ હિંસક પ્રાણી છે.
ગીતને આધારે વિકલ્પ પસંદ કરી ‘હુર્રે’ / ‘હૂર્રે હૂર્રે’ લખો
- અક્ષયજીની ઉંમર લગભગ કેટલી હશે?→ 10–12 મહિના – હુર્રે
- અક્ષયના મોંમાં કેટલા દાંત આવ્યા છે?→ છ અથવા સાત – હુર્રે
- ‘લઈને બારાત આવ્યા’ એટલે?→ આગળના દાંત આવ્યા પછી બીજા દાંત અને દાઢ પણ ફૂટવા માંડ્યાં – હુર્રે
- નાનાં બાળકો દરેક વસ્તુ મોઢામાં નાખે છે, કારણ કે…→ દાંત ફૂટે ત્યારે તેમને ખંજવાળ આવતી હોય છે – હુર્રે
Rule: write ‘હુર્રે’ next to the right option and ‘હૂર્રે હૂર્રે’ next to wrong ones.
વાક્યોને ગીતની કઈ પંક્તિ લાગુ પડશે? (જોડીકાર્ય)
- દાંત આવવાથી અક્ષયની શક્તિ પહેલાં કરતાં વધી ગઈ છે. → બોખા મોંમાં હથિયારો-તાકાત આવ્યાં! (example)
- એકલું દૂધ ને દૂધ જ પીવાનું તે કાંઈ ગમે? → દૂધ જ એની રોટલી ને એ જ એનું શાક…
- દાંત આવ્યા એટલે જાતભાતના સ્વાદવાળી વસ્તુઓ ખાઈ શકાય છે. → હવે ભેળ, ભૂસું, ભજિયાં ને ભાત આવ્યાં.
- મોંના ઘરમાં થોડા જણ રહેવા આવ્યા છે… → મોંના ફ્લૅટમાં છ-સાત ભાડવાત આવ્યા.
- નમસ્તે કરવાના બહાને હું તો બચકું ભરવાની મજા લઈ લઉં છું. → શિર ઝુકાવી, એ પહેલાં તો ‘જે જે’ કરે, પછી લાગ જોઈ, બરડામાં બચકું ભરે!
‘દાંત આવતાં પહેલાં’ કે ‘દાંત આવ્યા પછી’
- દાંત આવતાં પહેલાં → શાંત, સૂનું, બોખો, બોટલ, ડૂચો
- દાંત આવ્યા પછી → રોટલી, શક્તિ, ચળ, જાન, હુર્રે, બચકું, ચવાણું, શેરડી, ચચૂકા, ચોકલેટ, જામફળ, કેરી
Discuss: some words can fit both – accept if the child explains.
પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો (ત્રણના જૂથમાં)
- અક્ષય હોશિયાર છે કે નહિ? કેવી રીતે ખબર પડી?→ હા – લાગ જોઈ બચકું ભરે છે!
- દાંતની સાથે ઝઘડો અને પંચાત આવ્યાં, એમ કેમ કહ્યું હશે?→ હવે તે બચકાં ભરે, ઝઘડે.
- દાંત આખી જાન લઈને આવ્યા છે, એવું કેમ?→ ઘણા દાંત એકસાથે આવ્યા.
- દાંત વગરના અક્ષયને તેનાં મમ્મી-પપ્પા ભૂખ્યો રાખતાં હશે?→ ના – ‘ભૂખો મારતા’ એટલે માત્ર દૂધ આપતા.
- અક્ષય નાનો હોવા છતાં એને માનથી કેમ બોલાવે છે?→ મજાક માટે – ‘અક્ષયજી’.
- દાંત આવતાં પહેલાં જીભને એકલું લાગતું હશે ત્યારે શું કહેતી હશે?→ open answer – “કોઈ મારી સાથે રમવા આવો!”
શબ્દો ઝડપથી બોલો. કયા અક્ષર બોલતી વખતે જીભ દાંતને અડે છે?
ધારો કે તમે સવારે ઊઠો ત્યારે તમારા દાંત ગાયબ થઈ ગયા છે…
- તમે શું શું કરી શકો?→ દૂધ, શીરો, ખીચડી ખાઈ શકો; હસી શકો!
- શું શું ન કરી શકો?→ શેરડી, ચણા, સફરજન ન ખાઈ શકો; સ્પષ્ટ બોલી ન શકો.
તમારા દાંતને પાછા બોલાવવા માટે ચિઠ્ઠી લખો (જૂથકાર્ય)
વાંચો, મજા કરો, સમજો, સમજાવો
હસીએ…
લગભગ સરખા / શબ્દ બૅન્ક
Word bank bag: page 20 has a ‘શબ્દ બૅન્ક’ bag – write every new word the child hears this month (example: પોતીકું, પૌષ્ટિક).
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – story words
- ખિસ્સું
- બુશકોટ
- દરજી
- ધોબી
- ઇસ્ત્રી
Level 2 – doubled words
- વહાલુંવહાલું
- ઊજળુંઊજળું
- નવોનવો
- જોરજોરથી
- હરખાતું
Level 3 – sentences
- ખિસ્સું નાનકડું ને નમણું હતું.
- ધોબીકાકાએ ઇસ્ત્રી ફેરવી.
- અક્ષયને દાંત આવ્યા.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ખિસ્સું કોની પર બેસવા માગતું હતું?
બુશકોટ પર.
2. ખિસ્સાનાં આંસુ કેવડાં હતાં?
સફરજન જેવડાં.
3. ખિસ્સાને કોણે સૂકવ્યું?
સૂરજદાદાએ.
4. કરચલી કોણે દૂર કરી?
ધોબીકાકાએ.
5. ખિસ્સું કોના બુશકોટ પર સીવાયું?
નીરજભાઈના.
6. ‘ગમે તેટલું ખાઉં, ધરવ ન થાય’ – શું કહેવાય?
ખાઉધરું.
7. ‘દાંત આવ્યા’ ગીતના કવિ?
ઉદયન ઠક્કર.
8. ભાડવાત એટલે?
ભાડું આપી રહેનાર.
9. ‘ક્યાં?’નો જવાબ શું બતાવે?
જગ્યા.
10. ગજવું એટલે?
ખિસ્સું.
Frequently asked questions
What is Unit 1 of Std 4 Gujarati Kuhu?
Unit 1 (એકમ 1) is ખિસ્સામાં પહેલવાન? હા!, on pages 1 to 20. It has Ramesh Parekh’s song એક ચણો ખાડામાં પડ્યો, the story શેરીથી શર્ટ સુધી and Udayan Thakkar’s song about baby Akshay’s teeth.
What happens in શેરીથી શર્ટ સુધી?
A crumpled little pocket is chased away by a bush-shirt and a tailor, washed by its own tears, dried by Surajdada, ironed by the washerman and finally stitched onto Nirajbhai’s new bush-shirt.
How many exercises are in Std 4 Unit 1?
32 numbered activities, from songs and acting to question words, word meanings and a word bank.
What are the habit words in Exercise 12?
ઊંઘણશી, ડરપોક, ખાઉધરું, વાતોડિયું, ભણેશરી, રખડુ, ભટકેલ, લખેશરી, રોતલ and ભુખાળવું (example: લપલપિયું).
What is the ‘શબ્દ બૅન્ક’?
A page shaped like a money bag where children ‘save’ every new word they learn – a vocabulary habit started in Unit 1.