ધોરણ 4 ગુજરાતી કુહૂ એકમ 2: તેને તે ઊગશે?
Answers to every activity on pages 21–36, the story કૂકડીને કલગી ઊગે? in Gujarati, the roaming song and Jigar Joshi’s question poem explained, pronouns (સર્વનામ), describing words, dictation and a quick test.
- 24exercises solved
- 2 songs + 1 story
- 16word meanings
- 16pages
Unit 2 at a glance
એકમ 2 follows a hen who dreams of sitting on a high wall and seeing the world. The rooster says “why bother?” and the crow laughs, but she practises every day – until the birds cheer that a ‘crest has grown’ on her too. Jigar Joshi’s poem is a string of wonderful ‘why’ questions.
Language work focuses on pronouns (સર્વનામ), describing things by number, size and quality, and giving everyday objects a voice.
What your child learns
- Retells a story about perseverance
- Matches effort with result
- Uses pronouns to avoid repeating names
- Describes things by number, size and quality
- Makes up funny ‘why’ questions
- Plays language games in groups
Poem: ચાલ, આપણે ફરવા જઈએ – meaning
A roaming song that the class sings in chorus:
Plan it: ask the child to add a line about a place they want to visit.
વાર્તા: કૂકડીને કલગી ઊગે? – સરળ ભાષામાં
વર્ષો પહેલાંની વાત છે. એક કૂકડી હતી – ઈંડાં સેવવામાં હોશિયાર, ચણ વીણવામાં હોશિયાર, બચ્ચાં સાચવવામાં હોશિયાર. પણ એને બે વાતે દુઃખ હતું: એ ઊંચે ઊડી શકતી નથી, અને કૂકડાની જેમ તેને માથે કલગી નથી. એને થતું, ‘કૂકડો કેવો નસીબદાર!’
કૂકડીને વંડી પર બેસીને આસપાસની દુનિયા જોવી હતી. એક દિવસ બે બિલાડીઓ લડતી લડતી આવી, ને બીકથી કૂકડી જોર કરીને ઊડી – અને એક પથરા પર ચડી ગઈ! “ઓહ! આટલું ઊંચે તો મારાથી ઊડાય છે!”
બસ, એ રોજ પથરા પર ઊડઊતર કરવા લાગી. કૂકડો બોલ્યો, “રહેવા દે ને હવે, શું કામ છે તારે આવા શોખ કરીને?” કાગડો હસ્યો, “ઊંચે ઊડીને શું મળવાનું? માથે કલગી ઊગવાની છે?” કૂકડી ખિજાઈ, “મને કલગી ઊગે-ન ઊગે, તારે શું?” અને વધુ મહેનતથી ઊડવાનું શીખતી રહી.
એક સવારે કૂકડો વંડી પર ચડીને કૂકડેકૂક કરતો હતો, ત્યાં જોયું તો થોડે દૂર વંડી પર કૂકડી બેઠી હતી! “અરે! તું અહીંયાં?” વંડી પરથી કૂકડીએ વૃક્ષો, ડાળીઓ અને આખી દુનિયા જોઈ – અને હરખઘેલી થઈ ગઈ.
કાબર ઊડીને આવી, “એ કૂકડી, જો તો ખરી, તનેય માથે કલગી ઊગી છે!” ચકલી, પોપટ, કબૂતર બધાં બોલ્યાં, “વાહ વાહ! કૂકડીને માથે કલગી ઊગી!” હવે કૂકડી બીજી કૂકડીઓને પણ ઊડતાં શીખવે છે. કૂકડી વિચારે છે, ‘વખત છે ને પીંછાં ઊગેય ખરાં, કોને ખબર!’
બોધ – What the story teaches
Hard work is a crown of its own – the ‘crest’ grows on anyone who keeps trying. મહેનત કરનારને માથે પણ કલગી ઊગે છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| કલગી | crest | — |
| વંડી | wall around open land | — |
| સેવવું | to hatch | — |
| ચણ | grain for birds | — |
| નસીબદાર | lucky | — |
| શોખ | hobby, wish | — |
| અભિલાષા | deep wish | ઇચ્છા |
| રઢ | insistence | હઠ, જીદ |
| હરખઘેલું | wild with joy | — |
| પોરસાવું | to swell with pride | — |
| રાજીના રેડ | overjoyed | — |
| નિહાળવું | to watch closely | — |
| ખીજ | annoyance | ચીડ |
| કલરવ | birdsong | — |
| સર્વનામ | pronoun | — |
| ભફ | a sneeze-like burst | — |
Std 4 Gujarati Kuhu એકમ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ગીતડું : ચાલ, આપણે ફરવા જઈએ
Chorus: the teacher sings a line, children repeat – then sing it alone.
જુઓ અને કહો
- કોની કલગી સૌથી સારી લાગી?→ e.g. હિમાલયન મોનાલની.
- આ પક્ષીઓમાંથી તમે ક્યાં ક્યાં જોયાં છે?→ સિપાહી બુલબુલ, દૂધરાજ, બ્રાહ્મણી મેના… (open answer).
- તેઓ શું ખાતાં હશે? કોઈ પણ બે પક્ષી વિશે કહો.→ બુલબુલ – ફળ, જીવડાં; મેના – દાણા, જીવડાં.
- કોઈ પણ બે પક્ષીઓના અવાજ કાઢો.→ act it.
- કાબર અને ચકલીની જેમ ચાલી બતાવો.→ act it.
- તમારાં આંગણાંમાં ક્યાં ક્યાં પક્ષીઓ આવે છે?→ open answer.
વાર્તા : કૂકડીને કલગી ઊગે?
વાતચીત
- મરઘીએ શું કર્યું એ તમને સૌથી વધુ ગમ્યું?→ e.g. રોજ મહેનત કરી વંડી પર ચડી.
- ‘તેને તે ઊગશે’માં તેને એટલે શું?→ કૂકડીને.
- ક્યારે મજા આવી? ક્યારે ઉદાસ થવાયું?→ open answer.
- કૂકડો અને કૂકડી સાથે હોય તો કેવી રીતે ઓળખશો?→ કૂકડાને કલગી અને રંગીન પીંછાં હોય.
- તમને દોડવાની સ્પર્ધામાં નિષ્ફળતા મળે તો બીજાના કહેવાથી દોડવાનું છોડી દો? કેમ?→ ના – મહેનત કરી ફરી પ્રયત્ન કરીએ.
- કોઈ નવું શીખવું હોય તો સૌથી પહેલાં કોની મદદ લો છો?→ open answer.
- શું કૂકડીને તે ઊગશે? એવું કરવું જોઈએ?→ open answer – મહેનતથી સપનું પૂરું થઈ શકે.
જોડકાં જોડો
- કાગડો → મથીમથીને તારે શું કૂકડો બનવું છે?
- કૂકડો → કૂકડીએ નવા નવા અખતરા ન કરવા જોઈએ. (‘રહેવા દે ને હવે…’)
- કૂકડી → ઊડવાનું શીખતી વખતે પડાય પણ ખરું.
- ચકલી → વાહ! મારી દોસ્ત કૂકડીની મહેનત રંગ લાવી.
- એકધ્યાનથી ઊડવાનું કામ કરવા માંડ્યું. → વંડી પર ચડવા જેટલી હોશિયાર થઈ ગઈ.
- સાંજ સુધી પથરા પર ઊડઊતર કર્યું. → સાંજે આવી ત્યારે એ ખૂબ જ ખુશ હતી.
- બી ગઈ ને જોર કરીને ઊડી. → પાસે પડેલા એક પથરા પર ચડી શકી.
જે વાક્યનો જે ભાગ ખોટો લાગે એની નીચે લીટી કરો, સુધારીને લખો
- કૂકડીને થાક લાગે ત્યારે વંડી પર રમવા જતી. → કૂકડીને વંડી પર બેસી દુનિયા જોવી હતી.
- કૂકડી હોશિયાર અને મહેનતુ હતી. ✓
- પક્ષી માને છે કે કૂકડી પ્રયત્ન કરે તો કલગી ઊગેય ખરી! → કૂકડી માને છે…
- કૂકડીને થતું કે કૂકડો કેવો નસીબદાર! ✓
- બિલાડીના ધક્કાથી કૂકડી ઊંચા પથ્થર સુધી ઊડી શકી. → બિલાડીઓની બીકથી…
મુખ્ય શબ્દનો અર્થ સમજો. યોગ્ય રીતે વપરાયેલો હોય તેની સામે ✓ કરો (જોડીકાર્ય)
- રઢ – હઠ, આગ્રહ → (અ) મનોજ મામાના ઘરે જવાની રઢ લઈને બેઠો. ✓
- અભિલાષા – ઉત્કટ ઇચ્છા → (અ) વિક્રમને નાનપણથી આકાશમાં ઊડવાની અભિલાષા હતી. ✓
- હરખઘેલું – ખૂબ હરખથી ભાન ભૂલેલું → (બ) પ્રિયાને સ્પર્ધામાં મેડલ મળતાં હરખઘેલી થઈ ગઈ. ✓
- વંડી – ખુલ્લી જમીનને ફરતે કરેલી ભીંત → (અ) રુસ્તમની વંડી પર વાંદરો બેઠો છે. ✓
કૂકડીને મળી આવ્યા? હવે પ્રશ્નના જવાબ આપો
- તમને કોનો સ્વભાવ ગમ્યો – કૂકડીનો કે કાગડાનો? કેમ?→ કૂકડીનો – તે હિંમત ન હારી.
- કૂકડીની કઈ વાત સૌથી વધુ ગમી?→ open answer.
- કૂકડીને કોણ કોણ પ્રોત્સાહન આપતું હતું?→ કાબર, ચકલી, પોપટ, કબૂતર.
- કૂકડી મહેનતુ છે કે આળસુ? કેવી રીતે ખબર પડી?→ મહેનતુ – રોજ ઊડવાની પ્રેક્ટિસ કરતી.
- વંડી પરથી કૂકડીને શું શું દેખાતું હતું?→ વૃક્ષો, પક્ષીઓ, તેતર, કાબર, ચકલી, કાગડા, પોપટ…
- મોટા થઈને તમારે શું બનવું છે?→ open answer.
ભૂલવાળા શબ્દો નીચે લીટી કરો / ફકરામાંથી સંખ્યા, માપ, ગુણ શોધો
- ઝાડ → સંખ્યા: એક, બે; ગુણ: ઊંચું (example)
- ફળ → માપ: વધારે; ગુણ: મોટાં, નાનાં
- ગાય → સંખ્યા: ત્રણ / બે; ગુણ: ધોળી, કાળી
- તળાવ → માપ: મોટું; ગુણ: ચોખ્ખું / ગંદું
- પક્ષી → સંખ્યા: થોડાંક, બે પોપટ
- છોકરાં → સંખ્યા: બે; ગુણ: ઊંચો, ઠીંગણો, પાતળો, જાડો
Read closely: the paragraph compares Shaurya’s and Rutvi’s pictures – underline every number, size and colour word.
ચિત્ર (1) અને (2) ધ્યાનથી જુઓ. શું સરખું? શું જુદું?
નામમાં જેટલા અક્ષર હોય તેટલા કૂદકા મારો / સંખ્યા-માપ-ગુણ વાક્યો
- મરચું → મમ્મીએ ચાર મરચાં ધોયાં. → …ચાર લાંબાં મરચાં… → …ચાર લાંબાં, તીખાં, લીલાં મરચાં…
- કારેલું → દાદીએ બે જાડાં, લીલાં, કડવાં કારેલાં સમાર્યાં.
- લીંબુ → મેં ત્રણ નાનાં, પીળાં, ખાટાં લીંબુ નીચોવ્યાં.
- કેરી → અમે પાંચ મોટી, પીળી, મીઠી કેરી ખાધી.
- નાળિયેર → પપ્પા એક મોટું, ભૂરું, સખત નાળિયેર લાવ્યા.
- જાંબુ → મેં દસ જાંબુ ખાધાં. → દસ નાનાં, કાળાં, તૂરાં જાંબુ…
કવિતા : મારે પૂછવા છે એક બે સવાલ
પંક્તિ લખો / તો મનમાં શું થાય?
- ભારની અસર → પાણીના ભારથી આ વાદળાંઓ થાય નહીં ભફ? (example)
- રમવાની અસર → આખો દી પાણીની સાથે એ રમે… નહીં શરદી ને કફ?
- છોલવાની અસર → પેન્સિલ આ રોવા કેમ મંડતી નહીં?
- ખરવાની અસર → ઝાડમાંથી પાંદડાંઓ ખરવા કેમ માંડ્યાં?
- ઊંચે ચડવાની અસર → પર્વતથી ખેતરને જોઉં ત્યારે લાગે…
- વાદળામાં પાણી વધે → આપણને થાય: વરસાદ પડે; કવિને થાય: વાદળ કેમ થાય નહીં ભફ?
Poet’s eyes: the poet imagines feelings for things – clouds catching cold, pencils crying.
આવું થાય તો તેને કેવું લાગે? શું બોલે?
- શિયાળામાં ટુવાલને તડકે સૂકવીએ તો…→ “આ છોકરો રોજ કેમ નહાતો નથી?” (example)
- ટાયરમાં પંક્ચર પડે તો સાઇકલ કહે…→ “હાય હાય, મારું તો પેટ બેસી ગયું!”
- બરફને તડકામાં મૂકો તો બરફ કહે…→ “બચાવો, હું ઓગળી જાઉં છું!”
- આંબા પરથી કેરી ખરી પડે ત્યારે આંબો કહે…→ “જા દીકરી, કોઈનું મોં મીઠું કરજે.”
- ધૂળ પર વરસાદનાં ટીપાં પડતાં ધૂળ કહે…→ “વાહ, કેવી સુગંધ આવી!”
- ઉનાળામાં રોટલાને ચૂલા પર શેકતાં રોટલો કહે…→ “અરે, આટલી ગરમીમાં વળી આ તાપ!”
શબ્દ શોધો, વાક્ય બનાવો
- 9, 10, 14 + another → કલરવ (ક-લ-ર-વ)
- 13 અને 15 → ચણ
- 9, 10, 17 → કલગી
- 11, 14, 7, 8 → પોરસાઈ
- 1, 3, 4, 5, 6 → રાજીની રેડ (રાજીના રેડ)
Then: make a sentence with each – e.g. સવારે પક્ષીઓનો કલરવ સંભળાય છે.
મજા પડે તેવા પ્રશ્નો બનાવો
- ઘંટને જોરથી વગાડવામાં આવે છે. → એ બિચારો બહેરો નહિ થઈ જાય? / એણે શું ખોટું કર્યું કે રોજ માર ખાવો પડે છે? (example)
- સાબુથી ગંદાં કપડાં ધોવાય છે. → સાબુ પોતે ક્યારેય નહાય છે? / કપડાંને ગલીપચી થતી હશે?
- અંધારું હોય ત્યારે દીવો પ્રગટાવાય છે. → દીવાને ઊંઘ નહિ આવતી હોય? / દીવાને અંધારાની બીક લાગતી હશે?
- મીઠાનો સ્વાદ ખારો હોય છે. → મીઠાને પોતાનું નામ ગમતું હશે? / મીઠું ક્યારેય મીઠું થવા માગે?
બંને ફકરાના લખાણમાં શું તફાવત છે? લખો
- ‘અ’ સારો લાગ્યો કે ‘બ’? શા માટે?→ ‘બ’ – નામ વારંવાર આવતાં નથી, તેને બદલે તેના, તેમને, તે જેવા શબ્દો છે.
- પહેલા ફકરામાં ‘અનિરુદ્ધ’ અને ‘ભદ્રેશ’ નામ કેટલી વખત આવે છે?→ ઘણી વાર – count them together (about four times each).
- બીજા ફકરામાં નામોને બદલે કયા શબ્દો વપરાયા?→ જીવજંતુ: તેમને, તે; અનિરુદ્ધ: તેના; ભદ્રેશ: તું, તેમનો.
‘ઇનામ’ અને ‘સર્વનામ’ બે મિત્રો છે – સંવાદ ભજવો
ઘાટા કરેલા શબ્દની જગ્યાએ તમને ગમતું નામ લખો / વાંચો અને જવાબ લખો
- સાંજે મેં ટીવી પર તેનો ફોટો જોયો. → પંકજનો (example)
- આજે મેં તેમાં મસાલો નાખી ખાધું. → દાળમાં
- ગઈકાલે ઉર્વિલ તેના ભાઈ સાથે ફરવા ગયો હતો. → ઉર્વિલના
- આ દફતર તેનું છે. → મીરાનું
- પગે વાગ્યું હોવાથી તેનાથી નહિ દોડાય. → રાહુલથી
- કલબલ કબૂતર ઘૂ…ઘૂ… કરે છે. તે ચણ ચણે છે. (‘તે’ એટલે કોણ?)→ કબૂતર
- ___ ઝાડ પર બેઠો છે. તે હૂપ…હૂપ… કરે છે.→ વાંદરો
- મારું નામ શ્રેય છે. શ્રેય ચોથા ધોરણમાં ભણું છું.→ ‘હું’ ચોથા ધોરણમાં ભણું છું.
- હર્ષિલ હોશિયાર છે. તેને/તે શિક્ષક બનવું છે.→ તેને
- …તેઓ હંમેશાં સાચું બોલતા.→ ‘તેઓ’ = ગાંધીજી
પહેલા ફકરાને આધારે બીજા ફકરાની ખાલી જગ્યામાં શું મૂકી શકાય?
વાક્યોમાંથી શોધો – જે શબ્દ બધાં માટે વપરાય તે કોના/શાના માટે છે?
- એમને ચણ વીણતાં શીખવવામાં હોશિયાર. → એમને → બચ્ચાં (example)
- એ ઊડીને કૂકડીની પાસે આવી. → એ → કાબર
- અહીં જમીન પર આપણે રમીએ. → આપણે → કૂકડી અને બચ્ચાં
- શું કામ છે તારે આવા શોખ કરીને? → તારે → કૂકડી (કૂકડો બોલે છે)
- મને કલગી ઊગે-ન ઊગે, તારે શું? → મને → કૂકડી, તારે → કાગડો
- ત્યાં એણે શું જોયું? → એણે → કૂકડી
રમત : પાસિંગ ધ પાર્સલ
વાર્તા મોટેથી વાંચો અને પ્રશ્નોના જવાબ લખો
- કાગડા પરિવારના સભ્યોનાં નામ લખો.→ કાગડો, કાગડી અને કાગડું (બચ્ચું).
- પૂરી કુટુંબના સભ્યોનાં નામ બનાવો.→ e.g. કાગડો, કાગડી, કાગડું – or give them fun names!
- સાચા વિકલ્પ નીચે લીટી કરો – કાગડો, કાગડી અને બંને કાગડું જોર જોરથી ___→ ગાવા લાગ્યાં (mixed group → -આં ending)
Also: the jackal, she-jackal and cub ran away – શિયાળ, શિયાળવી, શિયાળવું.
હસો અને ભજવો / લગભગ સરખા / શબ્દ બૅન્ક
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – story words
- કૂકડી
- કલગી
- વંડી
- ચણ
- કાબર
Level 2 – pronouns
- તે
- તેને
- તેમને
- આપણે
- તેઓ
Level 3 – sentences
- કૂકડી રોજ ઊડવાનું શીખતી.
- કૂકડીને માથે કલગી ઊગી.
- મારે પૂછવા છે એક બે સવાલ.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. કૂકડીને કઈ બે વાતનું દુઃખ હતું?
ઊંચે ઊડી શકતી નથી અને કલગી નથી.
2. કૂકડી પહેલી વાર કેમ ઊંચે ઊડી?
બિલાડીઓની બીકથી.
3. કૂકડીની મજાક કોણે કરી?
કાગડાએ.
4. ‘તનેય માથે કલગી ઊગી છે!’ કોણ બોલ્યું?
કાબર.
5. કૂકડીને ક્યાં બેસવું હતું?
વંડી પર.
6. ‘મારે પૂછવા છે એક બે સવાલ’ના કવિ?
જિગર જોષી ‘પ્રેમ’.
7. ‘તે ઊડીને આવી’ – તે એટલે?
કાબર.
8. રઢ એટલે?
હઠ, જીદ.
9. સંખ્યા-માપ-ગુણ: ‘ચાર લાંબાં તીખાં મરચાં’માં ગુણ?
તીખાં.
10. કાગડાના બચ્ચાને શું કહેવાય?
કાગડું.
Frequently asked questions
What is Unit 2 of Std 4 Gujarati Kuhu?
Unit 2 (એકમ 2) is તેને તે ઊગશે?, on pages 21 to 36. It has the roaming song ચાલ, આપણે ફરવા જઈએ, the story કૂકડીને કલગી ઊગે? by Swati Medh and Jigar Joshi’s poem મારે પૂછવા છે એક બે સવાલ.
Does the hen really grow a crest?
Not literally – after her hard work lets her fly up to the wall, the birds cheer that a ‘crest has grown’ on her. It means she earned something special through effort.
What grammar does Unit 2 teach?
Pronouns (સર્વનામ) like તે, તેને, તેમને, આપણે, and describing things by number, size and quality.
What are the number-code words in Exercise 15?
કલરવ, ચણ, કલગી, પોરસાઈ and રાજીની રેડ.
Who said ‘મથીમથીને તારે શું કૂકડો બનવું છે?’
The crow, who teased the hen for trying to fly.