ધોરણ 1 ગુજરાતી એકમ 6: ઉંદરનો ડર
Answers to all 20 exercises on pages 77–95, the meaning of the mouse poem, the story ઉંદરનો ડર in simple Gujarati, word meanings and a dictation list – everything you need to teach એકમ 6 at home.
- 22exercises solved
- 6 letters + ુ ૂ
- 22word meanings
- 19pages
Unit 6 at a glance
એકમ 6 is about a little mouse living under a big banyan tree – and the day the cat was waiting outside his hole. There is a rhyming poem where the child chooses the right word, a story with a happy ending, and six new letters – ઝ, હ, ઘ, ળ plus ઉ, ઊ.
With ઉ and ઊ come the matras ુ and ૂ, so the child now knows seven matras and can read words like સૂરજ, ઘુવડ, ઝરણું.
What your child learns
- Acts out lines and completes rhymes
- Chooses the right rhyming word from options
- Retells the mouse story and names places in a garden
- Recognises and writes ઝ, હ, ઘ, ળ, ઉ, ઊ
- Uses seven matras: ા, ે, િ, ી, ૈ, ુ, ૂ
- Finds words in a grid and reads growing sentences
Poem: ઉંદરનો ડર – meaning
A rhyming poem with a twist – at several places the book gives three word choices in brackets, and the child picks the one that fits. The poem tells the whole story in short:
Play the choosing game: read each bracket line three times, once with each option. The child shouts “હા!” for the one that sounds right. That is exactly Exercise 3.
વાર્તા: ઉંદરનો ડર – સરળ ભાષામાં
એક સરસ બગીચો હતો. તેમાં જાતજાતનાં ઝાડ અને ફૂલ હતાં. ત્રણ લપસણી, ચાર હીંચકા, લીલુંછમ ઘાસ અને આઠેક બાંકડા હતા. લોકો બાંકડા પર બેસીને નાસ્તો કરતા.
બગીચામાં એક મોટો વડલો હતો. તેના પર પંખીઓ બેસતાં અને વાંદરાં કૂદાકૂદ કરતાં. વડલા નીચે એક દર હતું. તેમાં એક ઉંદર રહેતો. રોજ સવારે ઉંદર દરમાંથી બહાર નીકળે, સૂંઘતો સૂંઘતો ફરે, અને જે મળે – વેફર, સિંગદાણા, પૂરીના ટુકડા, બુંદી, ગાંઠિયા – તે મોંમાં લઈને દરમાં ભેગું કરે.
એક સવારે ઉંદર બહાર નીકળવા જતો હતો ત્યાં એને જુદી જ વાસ આવી. એ વેફરની વાસ નહોતી… એ તો બિલ્લીમાસીની વાસ હતી! “નક્કી એ આસપાસ ટાંપીને બેઠી છે. હું બહાર નીકળું ને મને ખાઈ જાય તો? બાપ રે!”
ઉંદર દરમાં જ બેસી રહ્યો. ધીમે ધીમે ભેગું કરેલું ખાવાનું ખલાસ થઈ ગયું. બહાર જાય તો બિલ્લી, અંદર રહે તો ભૂખ! એણે સહેજ ડોકિયું કર્યું તો બિલ્લીમાસી વડલા પાછળ સંતાઈને રાહ જોતાં હતાં.
એક વાર ઉંદરને થયું, “બહાર જઈને બિલ્લીની પૂંછડી કરડી લઉં!” પણ પછી લાગ્યું કે એમાં બહુ જોખમ છે. માએ કહ્યું હતું કે બિલાડીથી હંમેશાં ચેતવું. એણે હાથ જોડીને ભગવાનને પ્રાર્થના કરી, “હે ભગવાન! મને આજે બચાવો!”
આ બાજુ મંદિરમાં રહેતાં ઉંદરનાં મા-બાપને ચિંતા થઈ. “ચાર દિવસથી દીકરો પાછો આવ્યો નથી. ક્યાંક ફસાયો તો નહિ હોય?” માએ મંદિરમાંથી પેંડાનો પ્રસાદ લીધો અને બધાં એને શોધવા નીકળ્યાં.
શોધતાં શોધતાં તેઓ બગીચામાં આવ્યાં. દર પાસે બિલાડી બેઠી હતી. મોટા ભાઈએ પેંડા વેરી દીધા. ભૂખી બિલાડીને પેંડાની સુગંધ આવી. “ઉંદર નહિ તો પેંડા!” એમ વિચારીને એ પેંડા ખાવા ગઈ.
તરત ઉંદરોએ ચૂં ચૂં કરીને દીકરાને બોલાવ્યો. એ દોડીને બહાર આવ્યો અને બધાં ભાગીને મંદિરે પહોંચી ગયાં. ઉંદર બોલ્યો, “આજે તો માંડ બચ્યો, ભગવાન!”
બોધ – What the story teaches
When you are scared, don’t do anything risky – stay safe, keep calm and trust your family to help. ડર લાગે ત્યારે જોખમ ન લેવું. કુટુંબ હંમેશાં મદદે આવે છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| વડલો | banyan tree | વડ |
| દર | hole, burrow | — |
| ગંધ | smell | વાસ |
| આળસ | laziness | — |
| મરડીને | stretching (after sleep) | — |
| દ્વાર | door | બારણું |
| મંતર | magic spell | મંત્ર |
| છૂમંતર | vanished by magic | ગાયબ |
| બાંકડો | bench | — |
| કૂદાકૂદ | jumping around | — |
| ગાંઠિયા | gathiya (snack) | — |
| ટાંપીને | lying in wait | — |
| ખલાસ | finished | પૂરું |
| ડોકિયું | a peep | — |
| જોખમ | danger, risk | ખતરો |
| ચેતવું | to be careful | સાવધ રહેવું |
| પ્રસાદ | offering from a temple | — |
| વેરી દીધા | scattered | — |
| માંડ | barely | મુશ્કેલીથી |
| ઝાંઝર | anklets | પાયલ |
| ઉતરડ | stack of clay pots | — |
| ઘોડિયું | cradle | પારણું |
Std 1 Gujarati એકમ 6 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત (ગીત)
Oral questions – aim for full-sentence answers.
- તમને ઉંદર ગમે કે બિલાડી? કેમ?Mouse or cat – which do you like and why?
- ઉંદર શું શું કાપે?What do mice nibble? → કપડાં, કાગળ, થેલી, વાયર, અનાજની ગૂણી.
- તમે ઉંદરનું દર જોયું છે?Have you seen a mouse hole? → e.g. “હા, ખેતરમાં / દીવાલમાં.”
- ઉંદરના દરમાં શું શું ખાવા મળતું હશે?What food might be in a mouse hole? → દાણા, રોટલીના ટુકડા, વેફર.
- તમારા ઘરમાં ઉંદર હોય તો તમે શું કરો?What would you do if there was a mouse at home? → e.g. “મમ્મીને કહું / પાંજરું મૂકું.”
નીચે આપેલાં વાક્યો અભિનય સાથે બોલો.
- ઉંદર જેમ ત્રણ વખત કૂદો.Hop three times like a mouse.
- ઉંદર જેવો ચૂં ચૂં અવાજ કરો.Squeak “ચૂં ચૂં”.
- બિલ્લી પાછળ પડી હોય તો.Run as if a cat is chasing you.
- સંતાઈને ખાવાનો અભિનય કરો.Pretend to eat while hiding.
- હાથ ધોવાનો અભિનય કરો.Pretend to wash your hands.
ગીતને આધારે ખૂટતા શબ્દ બોલો.
- એક હતો વડલો … → સુંદર
- દરમાં રહે નાનો … → ઉંદર
- આપો કંઈ એવો … → મંતર
- બિલ્લી થઈ જાય … → છૂમંતર
- મનમાં લાગે એનો … → ડર
Rhyme hint: સુંદર–ઉંદર–અંદર and મંતર–છૂમંતર rhyme. The song is built on these pairs.
ગીતને આધારે સાચા શબ્દ નીચે ✓ કરો.
- ઉંદર જે મળે તે… (ફેંકતો / ચાખતો / ખાતો જાય) → ખાતો જાય
- બિલ્લી હશે… (આસપાસ / નાસભાગ / દોડાદોડ) → આસપાસ
- મનમાં લાગે એને… (ખબર / ડર / વિચાર) → ડર
- ભૂખ્યા પેટે કેમ… (કહેવાય / રહેવાય / બોલાય) → રહેવાય
- આપો કોઈ એવો… (અંતર / જંતર / મંતર) → મંતર
How to decide: the poem prints these same choices in brackets. Read the line with each option – the one that makes sense and rhymes is right (વાસ–આસપાસ, ડર–દર, મંતર–છૂમંતર).
ટપકાં જોડી ચિત્ર પૂર્ણ કરો અને રંગ પૂરો.
વાતચીત (વાર્તા)
- તમે બગીચો જોયો છે? ક્યાં?Have you seen a garden? Where?
- બગીચામાં શું શું હોય?What is in a garden? → ઝાડ, ફૂલ, ઘાસ, લપસણી, હીંચકા, બાંકડા.
- તમને બગીચામાં શું કરવું ગમે?What do you like to do in a garden? → e.g. “હીંચકા ખાવા.”
- બગીચામાં રમવા માટે શું શું હોય?What is there to play with? → લપસણી, હીંચકા, ચકરડી.
- બગીચામાં શું ન હોય?What is not in a garden? → e.g. પલંગ, ટીવી, રસોડું.
વાર્તાને આધારે વાક્ય સાંભળો અને સાચો જવાબ કહો.
- પંખીઓ આવીને એના પર બેસે.→ વડલો (the banyan tree)
- જાતજાતનાં ફૂલ અને વૃક્ષો હતાં.→ બગીચો
- એ દરમાં છુપાઈને રહેતો.→ ઉંદર
- એ ટાંપીને જ બેઠી હશે.→ બિલાડી (બિલ્લીમાસી)
- લોકો એના પર બેસીને નાસ્તો કરતા.→ બાંકડા (benches)
- બાળકો એના ઉપર લપસતાં.→ લપસણી
કૌંસમાંથી શબ્દ જોઈને ખાલી જગ્યા પૂરો.
- પાયલ પગમાં ઝાંઝર પહેરે છે.Payal wears anklets.
- હંસ હવામાં ઊડે છે.The swan flies in the air.
- દરમાં એક ઉંદર રહેતો હતો.A mouse lived in the hole.
- ઘર ઉપર ઘુવડ બેઠું હતું.An owl sat on the house.
- ઝાડીમાંથી હરણ કૂદ્યું.A deer leapt out of the bushes.
Note: here પાયલ is a girl’s name, so the answer is ઝાંઝર (anklets).
ઘૂંટો અને લખો.
Look-alikes: ઘ vs ધ (ધ comes in Unit 7) and ળ vs લ. Put them side by side.
લખો.
Pages 83–88 repeat the matra table for every letter so far, now with eight columns: ગ, ગા, ગે, ગિ, ગી, ગૈ, ગુ, ગૂ. The new rows are:
- ઝ → ઝા, ઝે, ઝિ, ઝી, ઝૈ, ઝુ, ઝૂ
- હ → હા, હે, હિ, હી, હૈ, હુ, હૂ
- ઘ → ઘા, ઘે, ઘિ, ઘી, ઘૈ, ઘુ, ઘૂ
- ળ → ળા, ળે, ળિ, ળી, ળૈ, ળુ, ળૂ
Spot the misprint: on page 84 the અ row prints “બિ, બી, બૈ, બુ, બૂ” – the correct row is અ, આ, એ, ઇ, ઈ, ઐ, ઉ, ઊ.
ુ vs ૂ: short ુ has a small hook under the letter; long ૂ has a hook that curls back. Say “ઉ – નાનો, ઊ – લાંબો”.
ચિત્રને શબ્દ સાથે જોડો.
- Hut → ઝૂંપડી (example)
- Wool ball → ઊન
- Lock → તાળું
- Tomato → ટામેટું
- Owl → ઘુવડ
- Hook → હૂક
ચિત્રને શબ્દ સાથે જોડો.
- Wool ball → ઊન (example)
- House → ઘર
- Deer → હરણ
- Tree → ઝાડ
ઉદાહરણ મુજબ મૂળાક્ષર જોડો.
- ઝ wheel → 1 (example)
- ઘ wheel → 2
- હ wheel → 2
- ળ wheel → 2
- ઊ wheel → 2
- ઉ wheel → 2
Careful: ઉ and ઊ sit next to each other on every wheel. Join only the exact match.
‘ઝ’, ‘હ’, ‘ઘ’, ‘ળ’ પર ⭕ કરો અને લખો.
- ઝરણું → ઝ (example)
- વાહન → હ (example)
- કેળું → ળું (example)
- ઘડો → ઘ (example)
- ઝાલર → ઝા
- વહાણ → હા
- તાળું → ળું
- ઘાસ → ઘા
- ઝૂમખું → ઝૂ
- હાથી → હા
- ગળું → ળું
- ઘુવડ → ઘુ
- ઝૂંપડી → ઝૂં
- હથેળી → હ
- વાદળું → ળું
- મરઘું → ઘું
- ઝાડવું → ઝા
- હીંચકો → હીં
- બળદ → ળ
- ઘેટું → ઘે
- ઝાકળ → ઝા
- સાહુડી → હુ
- થાળી → ળી
- ઘોડો → ઘો
Rule from the example: write the letter together with its matra, exactly as it appears in the word.
ઉદાહરણ મુજબ જોડો.
- ઝ → ઝબૂક (example)
- હ → હરણ
- ઘ → ઘર
- ળ → નળ
- ઉ → ઉજાસ
- ઊ → ઊન
Only exception: ળ never starts a Gujarati word, so it matches નળ, where it comes at the end.
શબ્દોનું અનુલેખન કરો.
- ઝાડ – tree
- નજમા – a girl’s name
- કુમાર – boy; a name
- સૂરજ – sun
- પૂજા – worship; a name
- સુરત – Surat city
- ઊણપ – shortage
- ઉના – Una town
- ઝાકળ – dew
શબ્દોનું અનુલેખન કરો.
- ઝરણું – stream
- ઘોડિયું – cradle
- હુકમ – order
- તાળું – lock
- ઉતરડ – stack of pots
- ઊન – wool
- ખીચડી – khichdi
- આજુબાજુ – around
- ઈલાજ – cure
- અરુણા – a girl’s name
ઉદાહરણ મુજબ કોષ્ટકમાંથી શબ્દ શોધો અને લખો.
Across: વાનર (example), ગીતા, રમત, લાકડી, સસલું, કબૂતર, નારદ, ઘોડિયું
Down: જાગીર, સાબુ, ખોટી, દૈનિક, જૈન, નાગ, બૂટ, રામ
Accept others too: any real word the child finds in a straight line counts. Let them trace it with a finger before writing.
વાંચો.
Make it a game: the child flaps arms only if the thing really flies. સાપ doesn’t – whoever flaps is out!
અનુલેખન.
- વડલો સુંદર છે.The banyan tree is beautiful.
- ઉંદર નાનો છે.The mouse is small.
- ઉંદર વેફર ખાતો હતો.The mouse was eating wafers.
- બિલ્લી ઉંદરને જોઈ ગઈ.The cat saw the mouse.
- ઉંદર બહુ ડરે છે.The mouse is very scared.
- ઉંદર બિલ્લીને જોઈ ભાગી ગયો.The mouse saw the cat and ran away.
વાંચો.
- ઝાડ. → આ ઝાડ છે. → આ વડનું ઝાડ છે.
- વરસાદ → વરસાદ પડે છે. → વરસાદ ઝરમર પડે છે.
- છાપું. → આ છાપું છે. → છાપું દાદા વાંચે છે.
- ચકલી. → આ ચકલી છે. → ચકલી ચીંચીં કરે છે.
Extend it: ask the child to add one more word to the last line of each: “વરસાદ ઝરમર ઝરમર પડે છે.”
જુઓ અને લખો.
- Deer → હરણ (example)
- Chikoo → ચીકુ
- Watermelon → તડબૂચ
- Owl → ઘુવડ
- Tree → ઝાડ
- Tap → નળ
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. All words use only letters from Units 1–6.
Level 1 – two or three letters
- ઘર
- નળ
- હળ
- ઝાડ
- ઊન
Level 2 – three or more letters
- હરણ
- ઘુવડ
- ઝરણું
- ઉંદર
- ઝાકળ
- હથેળી
Level 3 – with ુ and ૂ
- સૂરજ
- પૂજા
- સુરત
- કુમાર
- ચીકુ
- ઝૂલો
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ઉંદરનું દર ક્યાં હતું?
બગીચામાં વડલા નીચે.
2. ઉંદર રોજ શું કરતો?
બહાર ફરીને ખાવાનું ભેગું કરતો.
3. ઉંદરને કોની વાસ આવી?
બિલ્લીમાસીની.
4. ઉંદર બહાર કેમ ન નીકળ્યો?
બિલાડી ટાંપીને બેઠી હતી, એટલે ડરથી.
5. ઉંદરનાં મા-બાપ ક્યાં રહેતાં?
મંદિરમાં.
6. બિલાડી શાની પાછળ ગઈ?
પેંડા ખાવા.
7. ગીતમાં બિલ્લી શું થઈ જાય એવું ઉંદર ઇચ્છે છે?
છૂમંતર.
8. હ + ુ = ?
હુ
9. ‘ઘ’ થી શરૂ થતા બે શબ્દો કહો.
ઘર, ઘુવડ, ઘડો, ઘોડો (any two).
10. ‘સાપ ઊડે?’ – હા કે ના?
ના!
Frequently asked questions
What is Unit 6 of the Std 1 Gujarati textbook?
Unit 6 (એકમ 6) is ઉંદરનો ડર, on pages 77 to 95. It has a rhyming mouse poem, the story of a mouse trapped by a waiting cat, and teaches ઝ, હ, ઘ, ળ, ઉ, ઊ with the matras ુ and ૂ.
How many exercises are in Std 1 Gujarati Unit 6?
20 numbered exercises plus two conversation (વાતચીત) sections.
Which letters are taught in એકમ 6?
The consonants ઝ, હ, ઘ, ળ and the vowels ઉ, ઊ, along with their matras ુ (short) and ૂ (long).
How does the mouse escape in the story ઉંદરનો ડર?
His parents come looking for him with sweet penda from the temple. His brother scatters the penda, the hungry cat goes to eat them, and the mouse runs out and escapes with his family.
What are the answers to Exercise 3 of Unit 6?
ખાતો જાય, આસપાસ, ડર, રહેવાય and મંતર – the words that both make sense and rhyme in the poem.