ધોરણ 1 ગુજરાતી એકમ 7: ફીરકી ફરરર…
Answers to all 24 exercises on pages 96–117, the meaning of the kite song, the Uttarayan story ઊડ્યા રે ઊડ્યા ! in simple Gujarati, word meanings and a dictation list – everything you need to teach એકમ 7 at home.
- 26exercises solved
- 6 letters + ો ૌ
- 22word meanings
- 22pages
Unit 7 at a glance
એકમ 7 is all about Uttarayan. A kite song full of “ફરરર” and “સરરર”, a story in which five colourful kites argue about who will fly highest, and six new letters – ભ, ય, ધ, ફ plus ઓ, ઔ.
With ઓ and ઔ come the last two regular matras, ો and ૌ. The child now knows nine matras and can read words like ભોજન, ઔષધિ, ગૌરવ, and even solve a picture crossword.
What your child learns
- Sings the kite song and answers in one word
- Describes an Uttarayan picture
- Retells the kite story and matches speakers to answers
- Recognises and writes ભ, ય, ધ, ફ, ઓ, ઔ
- Uses nine matras: ા, ે, િ, ી, ૈ, ુ, ૂ, ો, ૌ
- Builds new words from syllables and solves a crossword
Poem: ફીરકી ફરરર… – meaning
A bouncy Uttarayan song sung by a child flying a yellow kite. The sound words ફરરર (wind) and સરરર (kite) keep repeating like the wind itself:
Teach it with actions: one hand winds the spool (ફરરર), the other pulls the string (સરરર). On “છોડ દોરી છોડ” pretend to let the string out fast.
વાર્તા: ઊડ્યા રે ઊડ્યા ! – સરળ ભાષામાં
આજે ઉત્તરાયણનો તહેવાર હતો. આકાશમાં તો પતંગ જ પતંગ! લાલ લાલ લાલિયો, લીલો લીલો લીલિયો, પીળો પીળો પીળિયો, કાળો કાળો કાળિયો અને ધોળો ધોળો ધોળિયો – બધા જ પતંગ આભમાં ઊડતા હતા.
બધાને સૌથી ઊંચે પહોંચવું હતું. લાલિયાએ અભિમાનથી ચીસ પાડી, “હું જ સૌથી સુંદર છું! ગુલાબ જેવો મારો લાલ રંગ બધાને ગમે. હું જ સૌથી ઊંચે ઊડીશ અને જીતીશ!” એમ કહીને એ સરરર… સરરર… ઊંચે ચડવા લાગ્યો.
આ સાંભળી પીળિયો તરત બોલ્યો, “લાલિયા, અભિમાન ન કર! જો તો ખરો, હું તારા કરતાં વધારે ઝળહળું છું. સૂરજમુખી જેવો મારો પીળો રંગ સૌને ગમે. જોજે, હું જ જીતવાનો!”
લાલિયા અને પીળિયાની વાત સાંભળી બીજા પતંગ પણ વચ્ચે કૂદી પડ્યા – કાળિયો આવ્યો, લીલિયો આવ્યો, ચાંદલિયો પણ આવ્યો! જોતજોતામાં મોટો ઝઘડો થઈ ગયો. એકબીજાને હરાવવા બધા પવન સાથે ઊંચે ને ઊંચે ચડવા લાગ્યા.
આ બધામાં એકલો ધોળિયો શાંતિથી પોતાની મસ્તીમાં ઊડતો હતો. કોઈનું એના તરફ ધ્યાન પણ નહોતું. હવે એ વચ્ચે પડ્યો અને હસીને બોલ્યો, “ભાઈઓ, આમ ઝઘડો છો શું કામ? આ વિશાળ આકાશમાં તો બધા માટે જગ્યા છે. સૌ સાથે મોજથી ઊડો ને! પછી જુઓ કેવી મજા આવે છે!”
પહેલાં તો કોઈને આ વાત ન ગમી. પણ પછી બધાને લાગ્યું કે ધોળિયાની વાત સાચી છે – સાથે ઊડવાની મજા જ જુદી છે! પછી બધા પતંગ પવન સાથે હળીમળીને ઊંચે ને ઊંચે ઊડ્યા અને આકાશમાં ઊડવાની મજા માણી.
બોધ – What the story teaches
Pride leads to quarrels; doing things together brings joy – there is room for everyone. અભિમાન ન કરવું. હળીમળીને રહેવામાં જ મજા છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| ફીરકી | kite-string spool | — |
| પવન | wind | વાયુ, વાયરો |
| સંગ | together with | સાથે |
| રાતો | red | લાલ |
| હોડ | competition, kite fight | સ્પર્ધા |
| ઉત્તરાયણ | kite festival (Makar Sankranti) | — |
| આભલું | sky | આકાશ |
| અભિમાન | pride | ઘમંડ |
| ચીસ | shout | બૂમ |
| ઝળહળતો | shining brightly | ચમકતો |
| સૂરજમુખી | sunflower | — |
| ઝઘડો | quarrel | કજિયો |
| હરાવવા | to defeat | — |
| મસ્તી | joy, carefree mood | મોજ |
| વિશાળ | vast | મોટું |
| મોકળાશ | open space | જગ્યા |
| ફાયદો | benefit | લાભ |
| ધોકો | washing paddle | — |
| ઓજાર | tool | સાધન |
| ઔષધિ | medicinal herb | — |
| ફાનસ | lantern | — |
| ભરચક | packed full | ભરેલું |
Std 1 Gujarati એકમ 7 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત (ગીત)
Oral questions – aim for full-sentence answers.
- તમને કયો તહેવાર ગમે? કેમ?Which festival do you like and why? → e.g. “ઉત્તરાયણ, કારણ કે પતંગ ચગાવવાની મજા આવે.”
- ઉત્તરાયણમાં તમે શું શું કરો છો?What do you do on Uttarayan? → પતંગ ચગાવીએ, ચીક્કી અને ઊંધિયું ખાઈએ.
- તમને કેવો પતંગ ગમે? કેમ?What kind of kite do you like?
- પતંગ ઉડાડવા શી શી તૈયારી કરવી પડે?What do you need to fly a kite? → પતંગ, દોરી, ફીરકી, કિન્ના બાંધવી.
- તમારો પતંગ ન કપાય તે માટે તમે શું કરો છો?How do you stop your kite being cut? → e.g. “દોરી ઢીલી મૂકું / ખેંચી લઉં.”
- બીજાનો પતંગ કાપવા શું કરવું પડે?How do you cut someone else’s kite? → પેચ લડાવવો પડે.
- પતંગ ક્યારે ન ઊડી શકે?When can’t a kite fly? → પવન ન હોય ત્યારે / વરસાદમાં.
- પતંગ ઉડાડવાનો અભિનય કરો.Act out flying a kite.
ગીતને આધારે ખૂટતો અક્ષર મૂકો.
- __ તંગ → પતંગ (પ)
- __ રકી → ફીરકી (ફી)
- __ વન → પવન (પ)
- છો __ → છોડ (ડ)
- હો __ → હોડ (ડ)
- વા __ ળાં → વાદળાં (દ)
ગીતના આધારે એક શબ્દમાં જવાબ કહો.
- પતંગ કેવા રંગનો છે?→ પીળો
- પતંગ ક્યાં ઊડે છે?→ આકાશે (ઊંચે આકાશે)
- પવન કેવી રીતે વાય છે?→ ફરરર
- પતંગ કેવી રીતે જાય છે?→ સરરર
- પતંગ સરરર કરતો કોની સાથે જાય છે?→ વાદળાંની સંગ
- કોનો રંગ રાતો છે?→ ફીરકીનો
Listen for it: the song says “the wind goes ફરરર, my kite goes સરરર”. Children often swap them – read that line twice.
ચિત્ર પરથી વાતચીત કરો.
- આ ચિત્ર કયા તહેવારનું છે?Which festival? → ઉત્તરાયણ (મકરસંક્રાંતિ).
- ચિત્રમાં કુલ કેટલાં બાળકો છે?How many children? → સાત (7).
- ચિત્રમાં શું શું છે?What is in the picture? → પતંગ, બાળકો, ઝાડ, વાદળ, પક્ષીઓ, બિલાડી, ફૂલ.
- ચિત્રમાંથી કયો પતંગ તમને વધુ ગમે?Which kite do you like most? → open answer.
- કેટલા પતંગ ઊડે છે?How many kites are flying? → about eight – count together, big and small.
- કયા રંગનો પતંગ સૌથી નીચે છે?Which colour kite is lowest? → વાદળી (blue).
- તમે કેવા કેવા પતંગ જોયા છે?What kinds of kites have you seen? → e.g. ચીલ, ઢાલ, પૂંછડિયો.
- તમારે ચિત્રમાં કોઈ વસ્તુ ઉમેરવી હોય તો શું કરશો?What would you add to the picture? → open answer.
ચિત્રમાં હોય તો ‘ફરરર…’ અને ન હોય તો ‘સરરર…’ જવાબ કહો.
- ઘર – ફરરર
- દેડકો – સરરર
- મોર – સરરર
- છોકરી – ફરરર
- છોડ – ફરરર
- ઝાડ – ફરરર
- તળાવ – સરરર
- પતંગ – ફરરર
- પાણી – સરરર
- વાદળ – ફરરર
Look closely: the ઘર are the faint buildings at the back on both sides. The red bird in front is not a મોર.
પતંગનું ચિત્ર દોરી તેમાં મનપસંદ રંગ પૂરો.
વાતચીત (વાર્તા)
- પતંગ કેમ ઝઘડ્યા?Why did the kites fight? → બધાને સૌથી ઊંચે પહોંચવું હતું.
- કયા રંગનો પતંગ સૌથી પહેલાં બોલ્યો?Which kite spoke first? → લાલ – લાલિયો.
- બધા પતંગને શું કરવું હતું?What did all the kites want? → સૌથી ઊંચે ઊડીને જીતવું હતું.
- તમને કયા પતંગની વાત ગમી? કેમ?Whose words did you like? → e.g. ધોળિયાની, કારણ કે એણે ઝઘડો બંધ કરાવ્યો.
- તમારે પતંગ ચગાવવો છે ને પવન ન હોય તો તમે શું કરો?No wind – what would you do? → e.g. “દોડીને ચગાવું / પવનની રાહ જોઉં.”
- પતંગ ચગવાનો અવાજ કેવો હોય? બોલો.What sound does a flying kite make? → “ફરરર… સરરર…”
- કપાયેલા પતંગ ક્યાં જતા હશે?Where do cut kites go? → ઝાડ પર, છાપરા પર, દૂર કોઈના ધાબે.
વાર્તામાં આવેલા શબ્દની બાજુમાં ✓ અને ન આવેલા શબ્દની બાજુમાં ✗ કરો.
- તહેવાર – ✓ (example)
- ચાંદો – ✗ (example)
- લાલ – ✓
- સુંદર – ✓
- તેજ – ✗
- ઝળહળતો – ✓
- સફેદ – ✗
- આકાશ – ✓
Trap: the white kite is called ધોળિયો – the story says ધોળો, never સફેદ.
વાર્તામાં ‘ભ’, ‘ય’, ‘ધ’, ‘ફ’ આવતા હોય તેવા શબ્દો નીચે લીટી કરો.
- ભ: આભલામાં, અભિમાન, ભાઈઓ, આભલે
- ય: લાલિયો, લીલિયો, પીળિયો, કાળિયો, ધોળિયો, ચાંદલિયો, ગયા, થયો, ઊડ્યા – and any other word with ય
- ધ: ધોળિયો, બધા, ધ્યાન
- ફ: ફરરર, ફાયદો
Easy start: every kite’s name ends in -િયો, so all five names have ય.
પ્રશ્નો પૂછો અને જવાબના બૉક્સમાં પ્રશ્નનો ક્રમ લખો.
- આકાશ શાનાથી ભરચક હતું?→ write 1 in the પતંગ box
- ચીસો પાડીને કયો પતંગ બોલ્યો?→ write 2 in the લાલિયો box
- સૂરજમુખી જેવો રંગ કયા પતંગનો છે?→ write 3 in the પીળિયો box
- કયા પતંગે બધાને શાંત પાડ્યા?→ write 4 in the ધોળિયો box
‘અ’ વિભાગમાં આપેલા વાક્યના ટુકડાને ‘બ’ વિભાગ સાથે જોડી વાક્ય પૂરું કરો.
- નયન જમવા બેસ.Nayan, sit down to eat.
- મામાને સેવ ભાવે છે.Uncle likes sev.
- કાબર દાણા ચણે છે.The myna pecks grain.
- તળાવમાં ચાર કાચબા છે.There are four turtles in the pond.
- માછલી પાણીમાં તરે છે.The fish swims in water.
- સવારે સૂરજ ઊગે છે.The sun rises in the morning.
મહાવરો કરો.
ઘ vs ધ: ઘ = two small loops; ધ = one loop with a dent. Write them side by side five times.
લખો.
The matra table is repeated for every letter. In the vowel row the book now shows the full order: અ, આ, એ, ઐ, ઓ, ઔ, અં, અઃ. The new consonant rows are:
- ભ → ભા, ભે, ભિ, ભી, ભૈ, ભુ, ભૂ
- ય → યા, યે, યિ, યી, યૈ, યુ, યૂ
- ધ → ધા, ધે, ધિ, ધી, ધૈ, ધુ, ધૂ
- ફ → ફા, ફે, ફિ, ફી, ફૈ, ફુ, ફૂ
The last rows are plain practice of ઓ and ઔ.
New matras: ો = the એ-flag plus the ા-stick; ૌ = two flags plus the stick. Show: ક → કો → કૌ.
ઓળખો અને રંગ પૂરો.
- ભ → 3
- ય → 4
- ધ → 3
- ફ → 3
Decoy: the ધ group hides one ઘ – don’t colour it.
ઉદાહરણ મુજબ મૂળાક્ષર ઓળખો અને ⭕ કરો.
- ભ: ભમરડો, આભ, ભડાકો, સુલભ (example)
- ય: યતીન, યજ્ઞ, નિલય
- ધ: ધરતી, ધરમ, ધોધ, ગીધ
- ફ: ફરજ, ફરાળ, નફરત, સાફ
- ઓ: ઓજસ, ઓરસિયો, ઓજાર, ઓસડ
- ઔ: ઔષધિ, ઔષધાલય, ઔરંગાબાદ
જોડો.
- ઓ wheel → 5 (including the example)
- ઔ wheel → 5 (including the example)
Decoys: કો, ભો, રો, ધો, સો, મો look similar but are consonants with ો – only the standalone ઓ matches. Same for ઔ vs ગૌ, સૌ, કૌ.
ઉદાહરણ મુજબ શબ્દ લખો.
- Jug → જ | ગ (example)
- Joker → જો | ક | ર
- Python → અ | જ | ગ | ર
- Crow → કા | ગ | ડો
મૂળાક્ષરને અલગ કરીને લખો.
- ભમરો → ભ | મ | રો (example)
- ભૌમિક → ભૌ | મિ | ક
- ધરો → ધ | રો
- ફીરકી → ફી | ર | કી
- કૌશિક → કૌ | શિ | ક (example)
- ઉનાળો → ઉ | ના | ળો
- યોજના → યો | જ | ના
- ગૌરવ → ગૌ | ર | વ
ચિત્ર જોઈ શબ્દ લખો.
- Bee → મધમાખી
- Sunflower → સૂરજમુખી
- Flag → ધજા
- Spinning top → ભમરડો
- Number 14 → ચૌદ
- Lantern → ફાનસ
શબ્દો લખો.
- ભમરડો – spinning top
- યતિ – sage, monk
- ધજા – flag
- ફોરમ – fragrance
- ઓજાર – tool
- ઔષધિ – medicinal herb
- ઘડિયાળ – clock
- ટેલિવિઝન – television
- મોરબી – Morbi town
- કૌરવ – Kauravas
શિક્ષક ઓ અને ઔ આવતા હોય તેવા વિવિધ શબ્દો લખાવવા.
ઓ: ઓજાર, ઓટલો, ઓરડો, ઓસડ, ઓઢણી, ઓળખ
ઔ: ઔષધ, ઔષધિ, ઔરંગાબાદ, ઔદાર્ય
Tip: ઔ words are rare. Six ઓ words and two or three ઔ words are plenty.
શબ્દો મોટેથી વાંચો અને લખો.
- હળ – plough
- ભય – fear
- ધન – wealth
- ભોજન – meal
- ધોરણ – standard, grade
- ભૈરવ – a name; a raga
- ભૌમિક – a boy’s name
- કનૈયો – little Krishna
- ખેલૈયો – player, dancer
વાક્યો વાંચો અને લખો.
- ચકડોળ ગોળ ગોળ ફરે છે.The giant wheel goes round and round.
- નૈતિક મૂળો ખાય છે.Naitik eats a radish.
- ઘોડો ઝડપથી દોડે છે.The horse runs fast.
- ગૌતમ સુખડી ખાય છે.Gautam eats sukhdi.
- મૌલિક મેળામાં જાય છે.Maulik goes to the fair.
વાંચો અને લખો.
- ગાય શું ખાય છે?→ ઘાસ.
- ગાય શું આપે છે?→ દૂધ.
- ભૌમિકને શું ભાવે છે?→ દૂધ.
Copying tip: one sentence per line, with a full stop at the end of each.
ઉદાહરણ મુજબ ઉપર આપેલા શબ્દોમાંથી મૂળાક્ષર લઈ નવો શબ્દ બનાવો.
- ભારત + જીવન → ભાજી (example)
- ફટાકડા + જામફળ → ફળ (ફ + ળ)
- મધ + જાનવર → મજા (મ + જા)
- ફોગટ + કાનમ → ફોન (ફો + ન)
- ભાજી + રણ + સાત → ભારત (ભા + ર + ત)
- ઈલા + યશ + વાળ → ઈયળ (ઈ + ય + ળ)
- ભૌમિક + તિલક + કબાટ → ભૌતિક (ભૌ + તિ + ક)
- નૌતમ + શારદા + દશક → નૌશાદ (નૌ + શા + દ)
Accept others: if the child makes a different real word from the given syllables (e.g. ગમ from ફોગટ + કાનમ), that is correct too.
ખૂટતા અક્ષર મૂકી ચિત્રને લગતો શબ્દ પૂર્ણ કરો.
- Mouse (across) → ઉંદર (example)
- Washing paddle (down) → ધોકો
- Bumblebee (down) → ભમરો
- Ber fruit (across) → બોર
- Flag (down) → ધજા
- Hammer / tool (across) → ઓજાર
- Boat (down) → હોડી
- Book (down) → ચોપડી
- Pinwheel (across) → ફરકડી
- Pigeon (across) → કબૂતર
- Rose (across) → ગુલાબ
- Cot (across) → ખાટલો
How it works: the arrow under each box shows the direction – down or across. The bold part is what goes in the pink box.
પ્રવૃત્તિ: રંગીન કાગળમાંથી પતંગ બનાવી અહીં ચોંટાડો.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. All words use only letters from Units 1–7.
Level 1 – two or three letters
- ભય
- ધન
- હળ
- ફળ
- યશ
Level 2 – with matras
- ધજા
- ફાનસ
- ભમરો
- ભોજન
- ધોરણ
- ફીરકી
Level 3 – with ો and ૌ
- ઓજાર
- ઔષધ
- ગૌરવ
- કૌરવ
- ચૌદ
- હોડી
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. વાર્તા કયા તહેવારની છે?
ઉત્તરાયણની.
2. સૌથી પહેલાં અભિમાનથી કોણ બોલ્યું?
લાલિયો.
3. પીળિયાએ પોતાના રંગને શાની સાથે સરખાવ્યો?
સૂરજમુખી સાથે.
4. ઝઘડામાં કોણ શાંત રહ્યું?
ધોળિયો.
5. ધોળિયાએ બધાને શું સમજાવ્યું?
આકાશ વિશાળ છે – સૌ સાથે મોજથી ઊડો.
6. ગીતમાં પતંગ કયા રંગનો છે?
પીળો.
7. ફીરકીનો રંગ કેવો છે?
રાતો (લાલ).
8. ક + ૌ = ?
કૌ
9. ‘ફ’ થી શરૂ થતા બે શબ્દો કહો.
ફાનસ, ફીરકી, ફરાળ, ફરજ (any two).
10. ઘ અને ધ – ધજામાં કયો અક્ષર છે?
ધ.
Frequently asked questions
What is Unit 7 of the Std 1 Gujarati textbook?
Unit 7 (એકમ 7) is ફીરકી ફરરર…, on pages 96 to 117. It has a kite song, the Uttarayan story ઊડ્યા રે ઊડ્યા !, and teaches ભ, ય, ધ, ફ, ઓ, ઔ with the matras ો and ૌ.
How many exercises are in Std 1 Gujarati Unit 7?
24 numbered exercises, two conversation (વાતચીત) sections and a closing kite-making activity.
Which letters are taught in એકમ 7?
The consonants ભ, ય, ધ, ફ and the vowels ઓ, ઔ, along with their matras ો and ૌ.
What is the moral of the story ઊડ્યા રે ઊડ્યા?
Pride causes quarrels, but flying together is more fun. The calm white kite, ધોળિયો, shows the others that the sky has room for everyone.
What are the answers to the Unit 7 crossword (Exercise 24)?
ધોકો, ભમરો, બોર, ધજા, ઓજાર, હોડી, ચોપડી, ફરકડી, કબૂતર, ગુલાબ and ખાટલો, with ઉંદર given as the example.