ધોરણ 1 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) એકમ 2: અજબ જેવી વાત
Answers to all 17 exercises on pages 10–23, the meaning of the body-parts song, the story હું મોટો ! in simple Gujarati, word meanings and a dictation list.
- 19exercises solved
- 4 letters + ે
- 20word meanings
- 14pages
Unit 2 at a glance
એકમ 2 is all about the body. A song that marvels at eyes, nose, ears, mouth, hands and feet; a funny story where the body parts argue about who is the most important; and four new letters – વ, ર, સ, દ – with the ે matra.
Many activities are listening games: pinch your nose, touch your cheek, stick out your tongue when you hear a sound. Perfect for learning at home.
What your child learns
- Names body parts in Gujarati
- Plays listening games for sounds ન, મ, જ, ગ
- Says who spoke each line in the story
- Recognises and writes વ, ર, સ, દ
- Adds ે to make વે, રે, સે, દે
- Splits words and adds matras to complete sentences
Poem: અજબ જેવી વાત – meaning
A cheerful action song by Upendracharya (ઉપેન્દ્રાચાર્ય). Every verse ends with “isn’t it a wonder!”:
Act it out: touch each body part as it comes; clap on the hands verse and tiptoe on the feet verse. This is Exercise 2.
વાર્તા: હું મોટો ! – સરળ ભાષામાં
એક વખત શરીરનાં બધાં અંગો વચ્ચે ઝઘડો થયો. દરેક અંગ બૂમો પાડવા લાગ્યું, “હું મોટો! હું વધારે ઉપયોગી!”
કાન કહે, “બધું સાંભળવાનું કામ હું કરું છું, એટલે હું મોટો.” નાક કહે, “સૂંઘવાનું કામ તો મારું છે, એટલે હું મોટો.” આંખ કહે, “આ રંગબેરંગી દુનિયા મારાથી જ દેખાય છે. એટલે સૌથી મોટી હું!”
મોઢું કહે, “બોલવાનું કામ મારું. ખાવાનું અને પીવાનું કામ પણ મારું. હું ન ખાઉં તો શરીર ચાલે જ નહિ!” પેટ કહે, “ખોરાક પચાવવાનું કામ મારું. ખોરાક ન પચે તો શક્તિ ક્યાંથી મળે?”
હાથ કહે, “દરેક કામ હું કરું છું – ખાવાનો કોળિયો મૂકવો, લખવું, રસોઈ કરવી, કપડાં ધોવાં.” પગ કહે, “તમે બધાં મારા આધારે તો ઊભાં છો! હું જ તમને બધે લઈ જાઉં છું.”
છેલ્લે મગજ બોલ્યું, “બધાં ચૂપ થાઓ! હું આખા શરીરને સંદેશો પહોંચાડું છું, પણ એનો અર્થ એ નથી કે હું એકલો જ ઉપયોગી. બધાં અંગો મળીને શરીર બને છે. દરેકનું પોતાનું કામ છે. એટલે આપણે બધાં સરખાં છીએ.”
આ સાંભળી બધાં અંગોને પોતાનું અને બીજાનું મહત્ત્વ સમજાયું. તેઓ શાંત થઈને પોતપોતાનું કામ કરવા લાગ્યાં.
બોધ – What the story teaches
Everyone matters – we do our best work together. દરેક જણ મહત્ત્વનું છે. સાથે મળીને જ કામ થાય.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| અજબ | wonderful, amazing | નવાઈભર્યું |
| આંખ | eye | — |
| સૂંઘે | smells | — |
| ધ્યાન | attention | — |
| તાળી | clap | — |
| છાનામાના | quietly | ચૂપચાપ |
| અંગ | body part | — |
| ઝઘડો | quarrel | કજિયો |
| ઉપયોગી | useful | — |
| બરાડા | loud shouts | બૂમો |
| રંગબેરંગી | colourful | — |
| પચાવવું | to digest | — |
| શક્તિ | energy | તાકાત |
| કોળિયો | a mouthful | — |
| આધારે | depending on | — |
| મગજ | brain | — |
| સંદેશો | message | — |
| સમાન | equal | સરખાં |
| જીભ | tongue | — |
| જઠર | stomach | પેટ |
Std 1 Gujarati Second Language એકમ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત (ગીત)
Speaking practice – short answers are fine.
- આ ગીતમાં શરીરનાં કયાં કયાં અંગોની વાત થઈ છે?Which body parts are in the song? → આંખ, નાક, કાન, મોઢું, હાથ, પગ.
- તમે હાથ વડે કઈ કઈ રમત રમો છો?What games do you play with your hands? → તાળી, દડો, કૅરમ.
- તમે પગ વડે કઈ કઈ રમત રમો છો?What games with your feet? → ફૂટબૉલ, દોડ, લંગડી.
- મોં વડે કયાં કયાં કામ થઈ શકે?What can the mouth do? → બોલવું, ખાવું, ગાવું, હસવું.
- તમે ફરવા જાઓ ત્યારે રસ્તામાં શું શું જુઓ છો?What do you see on the way when you go out? → ઝાડ, ગાડી, દુકાન, ગાય.
આપેલાં અંગોને લાગુ પડતી વસ્તુઓ સાથે જોડો.
હાથ (hands) → પેન્સિલ, ટૂથબ્રશ
નાક (nose) → ફૂલ, અગરબત્તી
‘અજબ જેવી વાત…’ ગીતનું અભિનય સાથે ગાન કરો.
માગ્યા મુજબ કરો.
- ‘ન’ વાળો શબ્દ → નાક પકડોનાક, કાન, નખ (not પગ, ખભો)
- ‘મ’ વાળો શબ્દ → મોં પર આંગળીમૂછ, માથું, કમર (not પગ, હાથ, આંખ, ખભો)
- ‘જ’ વાળો શબ્દ → જીભ કાઢોજીભ, જઠર (not હાથ, કાન, કમર, પગ)
- ‘ગ’ વાળો શબ્દ → ગાલ પર હાથગાલ, પગ, આંગળી (not કાન, હાથ, કમર)
Tip: say each word slowly; the child listens for the sound, not the spelling.
આપેલી જગ્યામાં તમારા હાથનો પંજો દોરો અને રંગ પૂરો.
વાતચીત (વાર્તા)
- આપણા શરીરનાં અંગો કયાં કયાં છે?Name body parts. → માથું, આંખ, કાન, નાક, મોં, હાથ, પગ, પેટ.
- આંખ શું શું કામ કરે છે?What do eyes do? → જોવાનું.
- આપણે સાંભળી ન શકીએ તો શું થાય?What if we couldn’t hear? → કોઈની વાત કે ગીત ન સંભળાય.
- દાંતથી કયાં કયાં કામ થઈ શકે?What do teeth do? → ચાવવાનું, કરડવાનું.
- શરીરનાં અંગોના ઝઘડામાં તમને કોણ સાચું લાગ્યું? કેમ?Who was right? → મગજ, કારણ કે બધાં અંગ સરખાં જરૂરી છે.
વાર્તાના આધારે નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલે છે તે કહો.
- સૂંઘવાનું કામ તો મારું છે, તેથી હું મોટો.→ નાક
- ખાવાનું કામ પણ મારું, પીવાનું કામ પણ મારું…→ મોઢું
- લખવું હોય તો પણ હું જ કામનો…→ હાથ
- હું શરીરને સંદેશો પહોંચાડું છું.→ મગજ
કયું અંગ શું કામ કરશે તે સાંભળીને ચિત્ર સાથે જોડો.
- લખો → હાથ ✋
- દોડો → પગ 🦶
- વિચારો → મગજ 🧠
- ચાવો → મોં / દાંત 👄
- સાંભળો → કાન 👂
ચિત્ર પૂર્ણ કરી રંગ પૂરો.
ઉદાહરણ મુજબ આપેલા અક્ષરને શબ્દમાંથી ઓળખી તેના ફરતે ⭕ કરો.
- વ: વરસ, નવ, વનરાજ, માવતર (example)
- ર: રસ, દર, રસમ, રસદાર
- સ: સરસ, તરસ, દાસ, સારસ
- દ: વેદ, મદદ, દવા, સાદર
અક્ષર ઓળખી તેમાં રંગ પૂરો.
- ‘દ’ on the football → 2
- ‘સ’ on the rabbit → 2
- ‘ર’ on the train → 4
- ‘વ’ on the boat → 2
Look-alikes: ર vs ઝ, વ vs બ, દ vs ઠ – the pictures mix them in on purpose.
ટપકાં જોડો અને લખો.
ટપકાં જોડો અને લખો.
લખો.
વાંચો અને લખો.
- વાર – day
- ગામ – village
- ગમે – likes
- જાગે – wakes up
રંગીન કાગળમાંથી ચિત્ર મુજબના આકાર કાપી ચોંટાડો. (જોડીકાર્ય)
ઉદાહરણ મુજબ કરો.
- રાસ → રા | સ (example)
- સાદ → સા | દ
- જાગે → જા | ગે
- ગમે → ગ | મે
- રેવા → રે | વા
- સેવ → સે | વ
- વાર → વા | ર
- ગાજે → ગા | જે
- વરસે → વ | ર | સે
- ગાજર → ગા | જ | ર
‘બ’ વિભાગના અક્ષરોને ઉદાહરણ મુજબ ‘અ’ વિભાગ જેવા બનાવો.
- દેવ દવા લાવે.add ે, ા, ા, ે
- રેવાને ગાજર ગમે.add ે, ા, ે, ા, ે
- મગનના મામા સારા.add ા, ા, ા, ા, ા
- સાગરને દાવ દે.add ા, ે, ા, ે
- ગજરાજ ગમે.add ા, ે
એકમમાં શીખેલ પરિચિત પાંચ શબ્દોનું શ્રુતલેખન કરાવવું.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. Words use only letters from Units 1–2.
Level 1 – two letters
- રસ
- દર
- વન
- સર
- મદ
Level 2 – with ા and ે
- વાર
- સેવ
- રાસ
- ગમે
- દવા
- સાદ
Level 3 – three letters
- ગાજર
- વરસે
- સરસ
- રસમ
- નજર
- મગજ
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. કાન શું કામ કરે છે?
સાંભળવાનું.
2. નાક શું કામ કરે છે?
સૂંઘવાનું.
3. ખોરાક કોણ પચાવે છે?
પેટ.
4. છેલ્લે ઝઘડો કોણે શાંત કર્યો?
મગજે.
5. મગજે શું સમજાવ્યું?
બધાં અંગો સરખાં જરૂરી છે.
6. ગીતમાં પગ કેવી રીતે ચાલે છે?
છાનામાના.
7. ‘જ’ વાળું અંગ કહો.
જીભ.
8. ર + ે = ?
રે
9. ગાજર શબ્દના અક્ષર છૂટા પાડો.
ગા | જ | ર
10. લખવા માટે કયું અંગ જોઈએ?
હાથ.
Frequently asked questions
What is Unit 2 of the Std 1 Gujarati Second Language textbook?
Unit 2 (એકમ 2) is અજબ જેવી વાત, on pages 10 to 23. It has a body-parts song by Upendracharya, the story હું મોટો !, and teaches વ, ર, સ, દ with the ે matra.
How many exercises are in Unit 2?
17 numbered exercises plus two conversation (વાતચીત) sections.
Who ends the quarrel in the story હું મોટો?
The brain (મગજ). It explains that all body parts together make the body, so everyone is equally important.
What are the answers to the nose/mouth listening game (Exercise 3)?
ન: નાક, કાન, નખ. મ: મૂછ, માથું, કમર. જ: જીભ, જઠર. ગ: ગાલ, પગ, આંગળી.
Which body part goes with ‘વિચારો’ (think)?
The brain (મગજ).