ધોરણ 1 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) એકમ 5: મને ઊગવું ગમે !
Answers to all 17 exercises on pages 48–61, the meaning of the paper-boat song, the seed story મને ઊગવું ગમે ! in simple Gujarati, word meanings and a dictation list.
- 19exercises solved
- 5 letters + ૈ
- 18word meanings
- 14pages
Unit 5 at a glance
એકમ 5 celebrates rain and growing things. A paper-boat song, a story about a seed that cries until the clouds come to help, and five new letters – લ, ટ, ચ, ખ and ઐ with its matra ૈ.
Children now read their first full sentences and match them to pictures: “આ ચકલી છે.”, “સૈનિક આવે છે.”
What your child learns
- Sings the boat song and completes its lines
- Retells the seed story and orders its pictures
- Recognises and writes લ, ટ, ચ, ખ, ઐ
- Uses the ૈ matra
- Reads short sentences and matches them to pictures
- Makes clay toys and names them
Poem: ચાલો ચાલો ને રમીએ હોડી હોડી – meaning
A rainy-day song about making paper boats. After each verse comes the chorus “come, let’s play boats!”:
Best done outdoors: make two paper boats and race them in a puddle or a tub while singing.
વાર્તા: મને ઊગવું ગમે ! – સરળ ભાષામાં
એક ગામ હતું. ગામને પાદરે માટીમાં દટાયેલું એક બીજ પડ્યું હતું. બીજ તો રોજ રડે!
રડતા બીજનો અવાજ એક વાદળી સાંભળી ગઈ. એણે બીજી વાદળીઓને વાત કરી. બધી વાદળીઓએ નક્કી કર્યું, “આ બીજને છાનું રાખવા આપણે ધરતી પર જઈએ.”
બધી વાદળીઓ ભેગી થઈને વરસાદ રૂપે ધરતી પર આવી. વરસાદ પડવાથી માટી ભીની થઈ. બીજ પણ ભીનું થયું અને રાજીના રેડ થઈ ગયું.
બે-ત્રણ દિવસમાં તો બીજને મૂળ નીકળ્યાં અને સુંદર મજાનો ફણગો ફૂટ્યો. મૂળ જમીનમાંથી ખોરાક લેવા લાગ્યાં અને ફણગો ધીમે ધીમે મોટો થવા લાગ્યો.
દિવસો જતાં ફણગો જાડો થઈને થડ બની ગયો. તેને બે-ત્રણ ડાળીઓ ફૂટી, અને બધી ડાળીઓ પર નાનાં-નાનાં પાંદડાં ફૂટ્યાં. બીજ હવે ખુશ હતું – એને ઊગવું ગમતું હતું!
બોધ – What the story teaches
With a little help and patience, small things grow into big things. થોડી મદદ અને ધીરજથી નાનું બીજ પણ મોટું ઝાડ બને.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| મુશળધાર | pouring heavily | ધોધમાર |
| ઝરણું | stream | — |
| છાપું | newspaper | — |
| નક્કામું | useless, old | — |
| સઢ | sail | — |
| ઊંધી વળે | tips over | — |
| દરિયાપાર | across the sea | — |
| પાદર | edge of a village | — |
| દટાયેલું | buried | — |
| વાદળી | small cloud | — |
| છાનું રાખવું | to comfort, quieten | — |
| રાજીના રેડ | overjoyed | ખૂબ ખુશ |
| મૂળ | root | — |
| ફણગો | sprout, shoot | અંકુર |
| થડ | tree trunk | — |
| ડાળી | branch | — |
| ખલાસી | sailor | — |
| બીકણ | timid | ડરપોક |
Std 1 Gujarati Second Language એકમ 5 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત (ગીત)
Speaking practice – short answers are fine.
- ગીતમાં શું બનાવવાની વાત છે?What is being made in the song? → હોડી.
- પાણીમાં ચાલતાં વાહનો કયાં કયાં છે?Which vehicles move on water? → હોડી, વહાણ, સ્ટીમર.
- માટીમાંથી શું શું બનાવી શકાય?What can be made from clay? → માટલું, દીવો, રમકડાં.
- દરિયાકિનારે તમને શું શું જોવા મળે?What do you see at the beach? → રેતી, છીપલાં, મોજાં, હોડી.
- તમે ક્યારેય હોડી બનાવી છે? શેમાંથી?Have you made a boat? From what? → કાગળમાંથી.
સાંભળો અને સાચા વિકલ્પ નીચે લીટી દોરો.
- ઝરણાં … જાય (દોડી, છોડી) → દોડી
- પરીઓનો … (વેશ, દેશ) → દેશ
- બાપુનાં … (થાપાં, છાપાં) → છાપાં
- સાદી સઢવાળી … (હોડી, માડી) → હોડી
કવિતાની પંક્તિ કહો.
- ઝરણાં નાનાં જાય… → દોડી દોડી
- કાપીકૂપીને કરીએ… → હોડી હોડી
- મૂકીએ પવનમાં… → છોડી છોડી
- પાંદડાં ને ફૂલ ભરું… → તોડી તોડી
Rhyme: every line ends in a doubled word ending -ડી: દોડી, હોડી, છોડી, તોડી.
ટપકાં જોડો અને રંગ પૂરો.
વાતચીત (વાર્તા)
- બીજ કેમ રડતું હશે?Why was the seed crying? → પાણી નહોતું, ઊગી શકતું નહોતું.
- તમારા ઘરે કયા કયા છોડ છે?Which plants are at home? → તુલસી, ગુલાબ, મની પ્લાન્ટ.
- ઝાડ કઈ રીતે ઉપયોગી બને?How are trees useful? → છાંયો, ફળ, ફૂલ, લાકડું, પક્ષીઓનું ઘર.
- તમારી શાળામાં કયાં કયાં ઝાડ છે?Which trees are at school?
- જો વરસાદ ન આવે તો?If it didn’t rain? → છોડ ન ઊગે, પાણી ન મળે.
સાંભળો અને વાર્તાના આધારે કૌંસમાંથી આપેલા શબ્દ વડે ખાલી જગ્યા પૂરો.
- બીજ તો રોજ રડે!The seed cried every day.
- મૂળ જમીનમાંથી ખોરાક મેળવે.The roots take food from the soil.
- બધી ડાળીઓ પર નાનાં-નાનાં પાંદડાં ફૂટ્યાં.Tiny leaves sprouted on every branch.
આપેલા શબ્દો વાર્તામાં આવ્યા હોય તો 🟢 કરો, ન આવ્યા હોય તો 🟡 કરો.
- પાદર – 🟢
- ડાળી – 🟢
- પવન – 🟡
- વરસાદ – 🟢
- તાપ – 🟡
- વાદળી – 🟢
- રાણી – 🟡
- ફણગો – 🟢
- ધરતી – 🟢
- ફળ – 🟡
Trap: પવન and ફળ are in the song or everyday talk, but not in this story.
વાર્તાને આધારે ચિત્રોને યોગ્ય ક્રમ આપો.
- 1 – the single cloud (middle picture)
- 2 – many clouds raining (top-left)
- 3 – the seed in wet soil (bottom-right)
- 4 – a tiny shoot appears (top-right)
- 5 – the sprout with leaves (bottom-left)
Easy check: a cloud first hears the seed, then all the clouds rain, then the seed grows step by step.
‘ચાલોને રમીએ હોડી હોડી’ ગાઓ.
આપેલા અક્ષરને ઉદાહરણ મુજબ શબ્દમાંથી ઓળખી તેના ફરતે ⭕ કરો.
- લ: લસણ, લખોટી, લલાટ, મલક, મલમલ (example)
- ટ: ટપાલી, વિરાટ, પાટલી, નટખટ
- ચ: ચકલી, ચમક, કાચ, કરચલી, પિચકારી
- ખ: ખડખડાટ, સખત, નખ, રાખડી, અખબાર
અક્ષર ઓળખો અને રંગ પૂરો.
- ‘લ’ on the garlic → 4
- ‘ટ’ on the tomato → 4
- ‘ચ’ on the sparrow → 3
- ‘ખ’ on the shirt → 4
- ‘ઐ’ on the elephant → 4
Decoys on the elephant: લૈ and ગૈ have the ૈ matra but are not ઐ.
ટપકાં જોડો અને લખો.
લખો.
Every letter learnt so far gets six forms: ગ, ગા, ગે, ગિ, ગી, ગૈ. The vowel row reads અ, આ, એ, ઇ, ઈ, ઐ. New rows:
- લ → લા, લે, લિ, લી, લૈ
- ટ → ટા, ટે, ટિ, ટી, ટૈ
- ચ → ચા, ચે, ચિ, ચી, ચૈ
- ખ → ખા, ખે, ખિ, ખી, ખૈ
મૂળાક્ષરના ઉપયોગથી બનતા શબ્દો વાંચો.
- ટ + પા + લી → ટપાલી – postman
- ટે + બ + લ → ટેબલ – table
- નૈ + તિ + ક → નૈતિક – a name; moral
- ચૈ + તા + લી → ચૈતાલી – a girl’s name
વાક્યોને યોગ્ય ચિત્ર સાથે જોડો.
- આ ચકલી છે. → sparrow
- મને અનનાસ ગમે. → pineapple
- દેવ રમત રમે છે. → cricketer
- સૈનિક આવે છે. → soldier
- આ વિમાન છે. → aeroplane
લખો.
- લપસણી – slide
- ટપાલી – postman
- પૈસા – money
- બાજરી – millet
- ઐરાવત – Indra’s elephant
- નૈતિક – moral; a name
- ખલાસી – sailor
- બિલાડી – cat
- ખેતર – field
- બીકણ – timid
- રેખા – line
- વટાણા – peas
ચિત્ર જોઈ તેનું નામ લખો.
- Sparrow → ચકલી
- Aeroplane → વિમાન
- Jalebi → જલેબી
- Pineapple → અનનાસ
- Postman → ટપાલી
- Cricketer → ખેલાડી
શિક્ષકની મદદથી માટીનાં રમકડાં બનાવવાં. (જૂથકાર્ય)
પાંચ પરિચિત શબ્દો અને ચાર વાક્યોનું શ્રુતલેખન કરાવો.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. Words use only letters from Units 1–5.
Level 1 – two letters
- નખ
- ચલ
- ટપ
- ખલ
- લટ
Level 2 – with matras
- ચકલી
- ટપાલી
- ખેતર
- લસણ
- ટેબલ
- પૈસા
Level 3 – short sentences
- આ ચકલી છે.
- સૈનિક આવે છે.
- આ વિમાન છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. બીજ ક્યાં પડ્યું હતું?
ગામના પાદરે માટીમાં.
2. રડતા બીજનો અવાજ કોણે સાંભળ્યો?
એક વાદળીએ.
3. વાદળીઓ કયા રૂપે ધરતી પર આવી?
વરસાદ રૂપે.
4. મૂળ ક્યાંથી ખોરાક લે?
જમીનમાંથી.
5. ફણગો મોટો થઈને શું બન્યો?
થડ.
6. ગીતમાં હોડી શેમાંથી બને છે?
છાપાંમાંથી.
7. હોડી ક્યાં જશે?
દરિયાપાર, પરીઓના દેશમાં.
8. ચ + ૈ = ?
ચૈ
9. ટ + પા + લી = ?
ટપાલી
10. ‘ખ’ વાળો શબ્દ કહો.
ખેતર, નખ, ખલાસી (any).
Frequently asked questions
What is Unit 5 of the Std 1 Gujarati Second Language textbook?
Unit 5 (એકમ 5) is મને ઊગવું ગમે !, on pages 48 to 61. It has a paper-boat song, a story about a seed that grows, and teaches લ, ટ, ચ, ખ and ઐ with the ૈ matra.
How many exercises are in Unit 5?
17 numbered exercises plus two conversation (વાતચીત) sections.
What is the correct order of pictures in Exercise 6?
Single cloud (1), raining clouds (2), seed in wet soil (3), tiny shoot (4), sprout with leaves (5).
Why was the seed crying in the story?
It was buried in dry soil and couldn’t grow. When the clouds brought rain, it sprouted happily.
Which words in Exercise 5 are not in the story?
પવન, તાપ, રાણી and ફળ.