ધોરણ 1 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) એકમ 4: મને આભલે…
Answers to every exercise on pages 35–47, the meaning of the sky-and-seasons song, the story ઋતુરાણી in simple Gujarati, word meanings and a dictation list.
- 16exercises solved
- 6 letters + િ ી
- 20word meanings
- 13pages
Unit 4 at a glance
એકમ 4 looks up at the sky and around the year. A song about the moon, winter sunshine, summer evenings and monsoon lightning; a story in which the three seasons keep running off to call each other; and six new letters – પ, ડ, ત, ણ and ઇ, ઈ.
With ઇ and ઈ come the matras િ and ી, so children can now read words like સાડી, રાણી, પનીર, તપેલી.
What your child learns
- Talks about the three seasons
- Matches season pictures
- Says who spoke in the story and spots false sentences
- Recognises and writes પ, ડ, ત, ણ, ઇ, ઈ
- Uses the matras ા, ે, િ, ી
- Completes picture words and joins syllables
Poem: મને આભલે… – meaning
A gentle song by Jayant Shukla (જયંત શુક્લ). Each verse names something the child loves and what plays around it:
Teach it with actions: point up, spread your arms for shadows, flash your fingers for lightning, crouch and slowly “grow”.
વાર્તા: ઋતુરાણી – સરળ ભાષામાં
આ વાત છે ઋતુરાણીની. એક દિવસ ઋતુરાણીએ કોઈને ઝડપથી ભાગતો જોયો. એ તો ઉનાળો હતો! ઋતુરાણીએ બૂમ પાડી, “અરે ઉનાળાભાઈ! આમ દોડાદોડ ક્યાં ભાગ્યા?”
ઉનાળો હાંફતાં હાંફતાં બોલ્યો, “હું તો આ તડકા ને ગરમીથી ત્રાસી ગયો છું. પગ નીચે જમીન જાણે ધગધગે છે. એટલે ચોમાસાને બોલાવવા જાઉં છું.”
થોડે દૂર જતાં જ ચોમાસું મળી ગયું. ધોધમાર વરસાદ પડ્યો. સૌને હાશ થઈ. ઝાડનાં પાંદડાં પરથી ધૂળ ધોવાઈ ગઈ અને ચારે તરફ લીલોતરી છવાઈ ગઈ.
થોડા દિવસ પછી ચોમાસું ભાગ્યું. ઋતુરાણીએ પૂછ્યું, “ચોમાસાભાઈ, તમે ક્યાં ઊપડ્યા?” ચોમાસાએ કહ્યું, “બહેન, શી વાત કરું? ચારે બાજુ કાદવ-કીચડ છે. હું તો શિયાળાને બોલાવવા જાઉં છું.”
શિયાળો આવ્યો. બધાં હોંશભેર ભેટી પડ્યાં. થોડા સમય પછી શિયાળો પણ જવાની તૈયારી કરવા લાગ્યો. એ બોલ્યો, “ઠંડીને લીધે હાથ-પગ ગોદડામાંથી બહાર કાઢવાની હિંમત નથી. એટલે હું ઉનાળાને બોલાવવા જાઉં છું.”
ઉનાળો આવ્યો અને ઠંડી ગાયબ થઈ ગઈ. ઋતુરાણી બોલી, “હવે મને તમારા આવવા-જવાની વાત સમજાઈ ગઈ. તમારે લીધે જ મારા જીવનમાં વિવિધતા આવે છે.” ત્રણે ઋતુઓએ હસીને ઋતુરાણીને આશીર્વાદ આપ્યા.
બોધ – What the story teaches
Every season has its own gifts – change makes life interesting. દરેક ઋતુની પોતાની મજા છે. ફેરફારથી જ જીવનમાં વિવિધતા આવે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| આભલું | sky | આકાશ |
| ચાંદલો | moon | ચાંદો |
| પડછાયો | shadow | — |
| સંધ્યા | evening | સાંજ |
| સોબત | company | સંગાથ |
| વીજ | lightning | વીજળી |
| ઘનઘોર | dark and heavy | — |
| ખોળો | lap | — |
| ઋતુ | season | — |
| હાંફવું | to pant | — |
| ધગધગે | burns hot | — |
| ધોધમાર | pouring | — |
| લીલોતરી | greenery | હરિયાળી |
| ઊપડ્યા | set off | નીકળ્યા |
| કાદવ-કીચડ | mud and slush | — |
| ગોદડું | quilt | રજાઈ |
| હોંશભેર | eagerly | — |
| વિવિધતા | variety | — |
| નિસરણી | ladder | સીડી |
| નાવડી | small boat | હોડી |
Std 1 Gujarati Second Language એકમ 4 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત (ગીત)
Speaking practice – short answers are fine.
- તમને ઉનાળામાં શું ગમે છે?What do you like in summer? → આઇસક્રીમ, વૅકેશન, કેરી.
- તમને તડકો ક્યારે ગમે છે?When do you like sunshine? → શિયાળામાં.
- વીજળીના ચમકારા કઈ ઋતુમાં થાય છે?When does lightning flash? → ચોમાસામાં.
- આકાશમાં શું-શું જોવા મળે છે?What can you see in the sky? → સૂરજ, ચાંદો, તારા, વાદળ, પક્ષી.
- તમને સૌથી વધુ કઈ ઋતુ ગમે છે?Which season do you like most?
ઉદાહરણ મુજબ લાગુ પડતા ચિત્ર સાથે જોડો.
- Bonfire → Sweater – શિયાળો (example)
- Umbrella → Rain cloud – ચોમાસું
- Ice cream → Sun – ઉનાળો
સાંભળો અને સાચા વિકલ્પ સામે ✓ કરો.
- મને આભલે ચમકતો… → ચાંદલો ગમે ✓
- મને ઉનાળે સંધ્યાની… → સોબત ગમે ✓
- ચોમાસે વીજના… → ચમકારા ગમે ✓
- મને શિયાળે સૂરજનો… → તડકો ગમે ✓
‘મને આભલે…’ ગીતનું અભિનય સાથે ગાન કરો.
વાતચીત (વાર્તા)
- ચોમાસાભાઈ કોને બોલાવવા ગયા?→ શિયાળાને.
- ચોમાસું આવતાં શું થયું?→ ધોધમાર વરસાદ પડ્યો, સૌને હાશ થઈ, ચારે બાજુ લીલોતરી છવાઈ.
- આપણને લીલોતરી ક્યારે અને ક્યાં જોવા મળે છે?→ ચોમાસામાં, ખેતરમાં, બગીચામાં.
- શિયાળામાં કેવાં કેવાં કપડાં પહેરાય?→ સ્વેટર, ટોપી, શાલ, મફલર.
- ઉનાળામાં ગરમીથી બચવા તમે શું શું કરો છો?→ પાણી પીએ, છાંયે બેસીએ, ટોપી પહેરીએ.
સાંભળો અને સાચા વાક્યની સામે ✓ અને ખોટા વાક્યની સામે ✗ ની નિશાની કરો.
- ચોમાસાભાઈ ઉનાળાને બોલાવવા ગયા. – ✗He went to call શિયાળો (winter).
- ઉનાળાભાઈ દોડતાં દોડતાં હાંફી ગયા. – ✓
- ચોમાસામાં કાદવ-કીચડથી ત્રાસી જવાય છે. – ✓
- ઉનાળામાં ધોધમાર વરસાદ પડ્યો. – ✗The heavy rain came in the monsoon.
- શિયાળો આવતાં જ ગરમી લાગવા માંડી. – ✗It got hot when summer came.
કોણ બોલે છે એ વાર્તાને આધારે કહો.
- ‘હું ઉનાળાને બોલાવવા જઈ રહ્યો છું!’→ શિયાળો
- ‘બહેન, શી વાત કરું?’→ ચોમાસું
- ‘ભાઈ, હવે મને તમારા આવવા-જવાની વાત સમજાઈ ગઈ.’→ ઋતુરાણી
આપેલા અક્ષરને ઉદાહરણ મુજબ શબ્દમાંથી ઓળખી તેના ફરતે ⭕ કરો.
- પ: પરાગ, છાપ, પલંગ, પનીર, તરાપ (example)
- ડ: નીડર, ડગલો, ઝડપ, ખડતલ, ડરપોક
- ત: તલવાર, કાતર, ખેતર, શરબત, તરસ
- ણ: ફેણ, ફણસ, શરણ, વહેણ, રણ
- ઇ: ઇનામ, ઇયળ, ઇજનેર, ઇકોતેર, ઇચ્છા
- ઈ: ઈસપ, ઈસ, ઈશ્વર, ઈશાન, ઈજા
અક્ષર ઓળખી ⭕ માં રંગ પૂરો.
- ‘પ’ on the kite → 2
- ‘ડ’ on the damru → 2
- ‘ત’ on the watermelon → 2
- ‘ણ’ on the jackfruit → 2
- ‘ઇ’ on the caterpillar → 3
- ‘ઈ’ on the cot frame → 2
ઇ vs ઈ: the caterpillar and cot mix the short and long forms – check the height of the cap.
આપેલ વાદળના ચિત્રમાં રૂ ચોંટાડો.
ટપકાં જોડો અને લખો.
Book note: the book goes from Exercise 9 straight to 11 – there is no Exercise 10 printed.
લખો.
ચિત્ર જોઈ ખૂટતા અક્ષર મૂકી શબ્દ બનાવો.
- Ladder: નિસર__ → નિસરણી (ણી)
- Sari: સા__ → સાડી (ડી)
- Slide: લપસ__ → લપસણી (ણી)
- Crown: તા__ → તાજ (જ)
- Papad: પા__ડ → પાપડ (પ)
- Kite: __તંગ → પતંગ (પ)
- Pen: __ન → પેન (પે)
- Boat: નાવ__ → નાવડી (ડી)
- Train: આગગા__ → આગગાડી (ડી)
- Arrow: તી__ → તીર (ર)
ખૂટતા અક્ષર મૂકો.
- Rain: __રસાદ → વરસાદ (વ)
- Carrot: ગાજ__ → ગાજર (ર)
- Brinjal: રીંગ__ → રીંગણ (ણ)
- Medicine: દ__ → દવા (વા)
- Bee: મધ__ખી → મધમાખી (મા)
- Bus: બ__ → બસ (સ)
- Guava: __મફળ → જામફળ (જા)
- Pigeon: __બૂતર → કબૂતર (ક)
- Umbrella: __ત્રી → છત્રી (છ)
ઉદાહરણ મુજબ લખો. મોટેથી વાંચો.
- પા + ડી → પાડી (example)
- સા + ડી → સાડી
- રા + ણી → રાણી
- પા + કી → પાકી
- ઈ + જા → ઈજા
- ના + વ + ડી → નાવડી
- પ + ની + ર → પનીર
- બા + જ + રી → બાજરી
- ત + પે + લી → તપેલી
- ઈ + ના + મ → ઈનામ
પાંચ પરિચિત શબ્દો અને ત્રણ વાક્યોનું શ્રુતલેખન કરાવવું.
Take the five words from the dictation list below.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. Words use only letters from Units 1–4.
Level 1 – two letters
- પગ
- તપ
- મત
- રણ
- ડર
Level 2 – with matras
- સાડી
- રાણી
- પાપડ
- તીર
- પેન
- ઈજા
Level 3 – three or more
- પતંગ
- પનીર
- તપેલી
- બાજરી
- નાવડી
- ઈનામ
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ઉનાળો કોને બોલાવવા ગયો?
ચોમાસાને.
2. ચોમાસું કેમ ત્રાસી ગયું?
કાદવ-કીચડથી.
3. ચોમાસું કોને બોલાવવા ગયું?
શિયાળાને.
4. શિયાળો કેમ ગયો?
બહુ ઠંડીને લીધે.
5. ઋતુરાણીને શું સમજાયું?
ઋતુઓના આવવા-જવાથી વિવિધતા આવે.
6. ગીતમાં ચોમાસે શું ગમે છે?
વીજના ચમકારા.
7. તાપણું કઈ ઋતુનું?
શિયાળાનું.
8. ત + ી = ?
તી
9. નિસર__ – ખૂટતો અક્ષર?
ણી (નિસરણી).
10. આઇસક્રીમ કઈ ઋતુમાં ગમે?
ઉનાળામાં.
Frequently asked questions
What is Unit 4 of the Std 1 Gujarati Second Language textbook?
Unit 4 (એકમ 4) is મને આભલે…, on pages 35 to 47. It has a sky-and-seasons song by Jayant Shukla, the story ઋતુરાણી, and teaches પ, ડ, ત, ણ, ઇ, ઈ with the matras િ and ી.
Why is there no Exercise 10 in Unit 4?
The textbook numbering goes from 9 to 11. The tracing pages for પિ, ડિ, તિ, ણિ, પી, ડી, તી, ણી sit in between without a number.
Whom did the monsoon go to call in the story?
Winter (શિયાળો). So “ચોમાસાભાઈ ઉનાળાને બોલાવવા ગયા” is false.
What is the moral of the story ઋતુરાણી?
Every season is needed – their coming and going brings variety to life.
What are the answers to the picture words in Exercise 12?
નિસરણી, સાડી, લપસણી, તાજ, પાપડ, પતંગ, પેન, નાવડી, આગગાડી, તીર.