BalGujarati.com

GSEB Standard 4 Gujarati Second Language Textbook Unit 4 Solutions

ધોરણ 4 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પતરંગો એકમ 4: પાઠશાળામાં રમે પતરંગો

Std 4 Gujarati Second Language Patrango Unit 4 – Solutions & Parent Guide

Answers to every activity on pages 43–58, the bee-eater story પતરંગો in Gujarati, the water-game chant and play song, games and pairs, doubled letters, secret notes, dictation and a quick test.

  • 17exercises solved
  • 2 songs + 1 story
  • 12word meanings
  • 16pages
Jump to answers All 8 units

Unit 4 at a glance

એકમ 4 gives the book its name. A hungry green bee-eater (પતરંગો) flies into ‘મજાની પાઠશાળા’ and snatches a paper plane, a marble, a gilli and finally a shuttlecock – thinking each is an insect – until it forgets its hunger and plays badminton with the children! A water-level chant, a play song, games, secret notes about cricket and a spot-the-difference complete the unit.

What your child learns

  • Retells a funny bird story
  • Describes a bird’s colour, food and call
  • Matches play things in pairs
  • Reads words with doubled letters
  • Explains simple cricket rules
  • Writes about a favourite game

Poem: ઓળ ઓળ પાણી – meaning

A call-and-response water-level chant:

The call. Teacher: “ઓળ ઓળ પાણી.” Children: “ઊંડે ઊંડે પાણી…?”
Rising water. Up to the ankles… the knees… the waist…
Higher! Up to the shoulders… the eyes… over the head!

Act it: touch each body part as the ‘water’ rises.

વાર્તા: પતરંગો – સરળ ભાષામાં

ચિત્ર: બાલ ગુજરાતી – our own illustration of the story.

એક હતો પતરંગો. રંગે રૂપાળો, ચમકતા લીલા રંગનો. લાલાશ પડતું માથું, લાલમલાલ આંખો અને અણીદાર પૂંછડી. તે ખૂબ ભૂખ્યો હતો. વીજળીના તાર પર બેઠો બેઠો નાનું જીવડું શોધતો હતો.

ઊડતાં ઊડતાં તેણે એક મોટી સ્કૂલ જોઈ – ‘મજાની પાઠશાળા’. દરવાજો બંધ હતો, પણ બારીમાંથી અંદર ગયો તો મેદાનમાં ઘણાં બાળકો રમતાં હતાં.

અચાનક એક સફેદ વસ્તુ ઊડતી દેખાઈ. ‘નક્કી જીવડું!’ તેણે ઝપ્પ કરીને પકડી લીધી. “અરે! મારું વિમાન!” એક છોકરી બોલી. ‘ઓહ, આ તો જીવડું નથી!’ પતરંગાએ વિમાન છોડ્યું તો છોકરીના માથા પર પડ્યું. પછી લખોટી પકડી – ટપ્પ દઈને છોકરાના માથા પર! પછી ગિલ્લી પકડી – છોકરાના પગ પાસે પડી! બધાં ખડખડાટ હસ્યાં.

હવે મેદાનની બીજી તરફ સફેદ પીંછાંવાળું ‘કંઈક’ ઊંચે ઊડે ને નીચે જાય. પતરંગાએ ઝપટ મારી પકડ્યું – “અરે! આપણું ફૂલ!” પતરંગાએ ફૂલ છોડ્યું, નીચેથી બાળકે રેકેટ વડે ફરી ઉછાળ્યું, પતરંગાએ ફરી પકડ્યું… અને એ તો ભૂખ ભૂલીને રમવા લાગ્યો! છોકરાઓ તાળીઓ પાડી કિકિયારી પાડવા લાગ્યા.

ત્યાં જ બેલ પડ્યો – ‘ટનનન ટન!’ પતરંગાએ ‘ચરરર… ચરરર…’ કર્યું અને આખા મેદાનમાં ઊડાઊડ કરવા લાગ્યો.

બોધ – What the story teaches

Play is so much fun it can make you forget even your hunger! રમતની મજા સૌને ગમે – પંખીને પણ!

Word meanings – શબ્દાર્થ

Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.

શબ્દEnglish meaningસમાનાર્થી
પતરંગોgreen bee-eater—
રૂપાળોgood-looking—
અણીદારpointed—
ઝપટswoop—
લખોટીmarble—
ગિલ્લીsmall stick in gilli-danda—
શટલકૉકshuttlecock (ફૂલ)—
કિકિયારીshouts of joy—
પાઠશાળાschoolશાળા
ઉપકપ્તાનvice-captain—
ચિઠ્ઠીnote—
તફાવતdifferenceફેર

Std 4 Gujarati Second Language Patrango એકમ 4 – Solutions to all exercises

Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.

1

ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : ઓળ ઓળ પાણી

Chant the water-level game.
Page 43
How it goesTeacher: “ઓળ ઓળ પાણી.” Children: “ઊંડે ઊંડે પાણી…?” Teacher: “ઘૂંટણ સુધી પાણી.” – then કમર (waist), ખભા (shoulders), આંખો (eyes), માથા ઉપર (over the head). Touch each body part as the water ‘rises’.

Group game: children sit in a circle and act as the water rises.

2

જોડો

Match play things in pairs.
Page 44
Answer
  • બૉલ → બૅટ
  • ગિલ્લી → દંડો
  • કેરમબોર્ડ → કૂકરી
  • ભમરડો → દોરી
  • રેકેટ → શટલકૉક/ફૂલ
3

મિત્રનો પરિચય

Introduce your friend in 5 sentences.
Page 44
Sampleમારા મિત્રનું નામ આરવ છે. તે મારી સાથે ચોથા ધોરણમાં ભણે છે. તેને ક્રિકેટ રમવું ગમે છે. તેનો પ્રિય રંગ લીલો છે. તે હંમેશાં બધાંને મદદ કરે છે.
4

વાર્તા : પતરંગો

Read the story.
Page 45–47
Reading tipMake the bee-eater’s ‘ચરરર… ચરરર…’ sound every time it swoops. Count how many things it catches.
5

વાતચીત

Conversation about the story.
Page 48
Sample answers
  1. વાર્તામાં શું બન્યું ત્યારે તમને સૌથી વધુ મજા આવી?→ open answer.
  2. તમે શાળામાં કઈ કઈ રમતો રમો છો?→ open answer.
  3. તમને રમવા સિવાય શાળામાં બીજું શું શું કરવું ગમે છે?→ open answer.
  4. તમે ઘરે કોઈ પંખી કે પ્રાણી સાથે રમ્યાં છો?→ open answer.
  5. પતરંગો ‘મજાની પાઠશાળા’માં કેવી રીતે પહોંચ્યો?→ ઊડતાં ઊડતાં, બારીમાંથી.
  6. દરવાજો બંધ હોવા છતાં પતરંગો અંદર જઈ શક્યો? બીજું કોણ આમ જઈ શકે?→ હા – પક્ષીઓ, મચ્છર, પતંગિયાં.
  7. ‘મજાની પાઠશાળા’માં બધાં બાળકો કેમ રમતાં હતાં?→ રિસેસ/રમતનો તાસ હતો.
  8. પતરંગો વિમાન, લખોટી, ગિલ્લી શા માટે પકડી લેતો હતો?→ તેને લાગતું કે તે જીવડું છે.
  9. પતરંગો ફૂલ (શટલકૉક) વારંવાર પકડીને નીચે કેમ છોડી દેતો હતો?→ તેને રમવાની મજા પડી ગઈ.
  10. બેલ પડ્યા પછી પતરંગાએ શું કર્યું?→ મેદાનમાં ઊડાઊડ કરવા લાગ્યો.
6

વાંચો, સમજો અને લખો – પતરંગો, ચકલી અને તમારું પક્ષી

Describe a bird like the example.
Page 48–49
Modelઆ પંખી છે પતરંગો. રંગે રૂપાળો, ચમકતા લીલા રંગનો. લાલાશ પડતું માથું, લાલમલાલ આંખો અને અણીદાર પૂંછડી. તે ‘ચરરર… ચરરર…’ કરે. નાનાં જીવડાં ખાય. (example)
ચકલીઆ છે ચકલી. તે નાનું પંખી છે. તે ઝાડ પર કે મારા ઘરમાં માળો બનાવે. ‘ચીં ચીં’ ગીતો ગાય. અનાજના દાણા કે નાનાં જીવડાં ખાય.
7

સાચું હોય તો ‘ચરરર… ચરરર…’ બોલો, ખોટું હોય તો ‘અરરર.. અરરર…’

True or false.
Page 49
Answer
  • પતરંગો પાંદડા જેવા રંગનો હોય છે. – ચરરર
  • પતરંગાને રમત રમવી હતી એટલે તે મજાની પાઠશાળામાં ગયો. – અરરર – તેને ભૂખ લાગી હતી
  • ‘મજાની પાઠશાળા’નો દરવાજો હંમેશાં ખુલ્લો જ હોય છે. – અરરર
  • લખોટી ટપ્પ દઈને છોકરાના માથા પર પડી. – ચરરર
  • છોકરાએ દંડાથી હવામાં ઉછાળેલી ગિલ્લી લીલી થઈ ગઈ. – અરરર – પતરંગાએ પકડી
  • બાળકો સફેદ પીંછાંવાળું પંખી આમથી તેમ ઉડાડતાં હતાં. – અરરર – એ તો શટલકૉક હતું
  • ફૂલરેકેટ રમવામાં પતરંગો પોતાને ભૂખ લાગી હતી તે પણ ભૂલી ગયો. – ચરરર
  • બાળકો ફૂલ વડે રેકેટ ઉડાડતાં હતાં. – અરરર – રેકેટ વડે ફૂલ
8

પછી શું થયું હશે?

What happened after the bell?
Page 50
Sample ideasમેદાનમાં રમવા બાળકો સાથે શિક્ષકો પણ આવી ગયા હશે. / બધાં બાળકોએ પતરંગાને ટિફિનબૉક્સમાંથી નાસ્તો કરાવ્યો હશે. / પતરંગો રોજ રિસેસમાં રમવા આવવા લાગ્યો હશે. / બાળકોએ તેનું નામ ‘ચરરર’ પાડ્યું હશે. / આચાર્યે પતરંગાને શાળાનો ‘મિત્ર’ જાહેર કર્યો હશે.
9

ગીત : આટાપાટા, ખિલ્લીદંડા

A song about playing with Santuben.
Page 50
What it’s aboutAtapata, gilli-danda or hide-and-seek – come play with Santuben and me! Neelam says she’ll catch everyone in લંગડી – today we’ll beat her! We’ll play આંબલી-પીપળી and climb branches like squirrels; if someone says ‘ચલ્લકચલાણી’, point to a house and say ‘પેલ્લે ઘેર પાણી’; we’ll play till we’re tired and sweaty, then jump into the pond – and tell Mummy not to worry, Santuben will grow big playing with me!
10

જુઓ અને લખો / લખો અને મોટેથી વાંચો / મિત્રોનાં નામ

Words and names with doubled letters.
Page 51
How to do itLook at each word (નીલમ, ફિલ્મ, ગિલ્લી, પેલે, ધમ, ચલક) and write a matching word from the song – e.g. ગિલ્લી → ખિલ્લી, ધમ → ધમ્મ. Then write names and six friends’ names, reading them aloud.
11

આપેલાં વાક્યો સુવાચ્ય અક્ષરે લખો

Change one letter to make a new word.
Page 51
Examples
  • એક હતો પતરંગો. – તે રંગે રૂપાળો. → પતંગો? → change one letter: રૂપાળો → રૂપાળી (example)
  • તેણે નાનું જીવડું જોયું. – બાબુભાઈને પોપટ ગમે. → નાનું → નાની, પોપટ → પોપટી
  • ફતેસિંહે ફાટક બંધ કર્યું. – મેળામાં ખૂબ જ મજા પડી. → ફાટક → ફટાક, મજા → સજા

Rule: change only the underlined word by one letter or matra and write the new sentence neatly.

12

વાંચો : બે અક્ષર જોડાયેલા શબ્દો

Read sentences with joined/doubled letters.
Page 52
Underlined wordsસખ્ખત, ઝુકાવ્યું, મમ્મીએ, ચુન્નુ, આવ્યો, ગુસ્સે, કહ્યું, જક્કી, પપ્પા, માગ્યા, ફક્ત, આપ્યા, કૃષ્ણમંદિરે, ભક્ત, ફિલ્ડરે, અધ્ધર, સિન્ધુ, પડ્યું, રમ્યાં, ગમ્યા, ઝપ્પ, પકડ્યો – clap on each as you read.
13

ચિઠ્ઠી-મીઠ્ઠી

Read Fatima and Keram’s secret notes; answer.
Page 52–53
Answer
  1. કોણ વાત કરી રહ્યું છે?→ ફાતિમા અને કેરમ.
  2. ઉપકપ્તાન કોણ છે?→ ફાતિમા (કપ્તાન કેરમ).
  3. કઈ રમતની વાત છે? ક્રિકેટ કે ફૂટબૉલ?→ ક્રિકેટ.
  4. વાઇડ બૉલ ક્યારે કહેવાય?→ દડો બૅટ્સમેનની પહોંચથી ઘણો દૂર, ક્રીઝની બહાર જાય ત્યારે.
  5. નો બૉલ ક્યારે કહેવાય?→ બૉલર ફેંકતી વખતે ક્રીઝની આગળ પગ મૂકી દે ત્યારે.
14

ચાલો રમીએ : લખોટી / રૂમાલ-પગ

Two games.
Page 54
Games1. Teams of three put 20 marbles in a plate; each picks marbles with two fingers only into a box – whichever team fills its box first wins. 2. Tie a handkerchief loosely to your right ankle; walk in a circle and try to step on others’ handkerchiefs – if someone steps on yours, you’re out.
વાતચીતWas it fun? What did you do first and next? Who went out? What else could you tie instead of a handkerchief?
15

ખૂબ ગમે, ઓછી ગમે કે ના ગમે? રમતનાં નામ છૂટાં પાડો

Sort the games.
Page 55
Games listકબડ્ડી, ખોખો, લંગડી, ક્રિકેટ, પકડદાવ, સંતાકૂકડી, હૉકી, ચેસ, કેરમ, પત્તાં, ચોર-પોલીસ, ગિલ્લીદંડા, લખોટી, નદી-પર્વત, સાતોડિયું, સાપસીડી, અંતકડી, ઘરઘર, ગાંધીજી કહે, દેડકાકૂદ, બૅડમિન્ટન, પાંચીકા – sort into ના ગમે / ઓછી ગમે / ખૂબ ગમે. No right answer.
16

અબ્બાસ વિશે વાંચો, તમારી રમત વિશે લખો / અંખી-પંખી / વડીલોની રમતો

Write about your game; play Ankhi-Pankhi; ask elders.
Page 56
Modelમારું નામ અબ્બાસ છે. મને પકડદાવ ખૂબ ગમે. અમે છ ભાઈબંધો રમીએ છીએ. જેનો દાવ હોય તે બીજાને પકડવા દોડે. અમે બધા દોડીએ છીએ. જે પકડાય તે દાવ આપે છે. (example)
અંખી-પંખીAbbu says “અંખી-પંખી”, Gabbu says “ડાબા ડંખી”, Abbu asks “આટલા આટલામાંથી હોડી બતાવો” – Gabbu must quickly point to a boat or a picture of one nearby. Ask Mummy, Papa, Dada, Dadi and the principal which games they played as children.
17

તફાવત શોધી કાઢો

Spot 10 differences in the swan pictures.
Page 57
Some differencesIn picture 2 the sun is missing; the number of ducklings, fish, lily pads and flowers differ; clouds and birds in the sky change; white bubbles appear in the water. Find all ten!

Dictation list – શ્રુતલેખન

Say each word slowly, twice.

Level 1 – play things

  • બૉલ
  • બૅટ
  • ગિલ્લી
  • ભમરડો
  • લખોટી

Level 2 – doubled letters

  • મમ્મી
  • પપ્પા
  • ગુસ્સે
  • ફક્ત
  • જક્કી

Level 3 – sentences

  • પતરંગો લીલા રંગનો છે.
  • પતરંગાએ લખોટી પકડી.
  • બેલ પડ્યો ટનનન ટન.

Quick test for home (10 questions)

Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.

1. પતરંગાનો રંગ?

લીલો.

2. પતરંગો શું ખાય?

નાનાં જીવડાં.

3. પાઠશાળાનું નામ?

મજાની પાઠશાળા.

4. પતરંગાએ પહેલાં શું પકડ્યું?

કાગળનું વિમાન.

5. લખોટી ક્યાં પડી?

છોકરાના માથા પર.

6. શટલકૉક રમતાં શું ભૂલી ગયો?

ભૂખ.

7. બૅટ સાથે જોડ?

બૉલ.

8. વાઇડ બૉલ એટલે?

બૅટ્સમેનથી દૂર ફેંકેલો દડો.

9. ચકલી શું બોલે?

ચીં ચીં.

10. ‘ઓળ ઓળ પાણી’માં પાણી છેલ્લે ક્યાં સુધી?

માથા ઉપર.

Frequently asked questions

What is Unit 4 of Std 4 Gujarati Second Language (Patrango)?

Unit 4 (એકમ 4) is પાઠશાળામાં રમે પતરંગો, on pages 43 to 58. It has the chant ઓળ ઓળ પાણી, the story પતરંગો, a play song with Santuben, games and a spot-the-difference page.

What does the bee-eater catch in the story?

A paper plane, a marble, a gilli and a shuttlecock – thinking each is an insect – and then it starts playing with the shuttlecock.

Why is the book called પતરંગો?

After the green bee-eater (પતરંગો), the star of Unit 4’s story.

What are the play-thing pairs?

બૉલ–બૅટ, ગિલ્લી–દંડો, કેરમબોર્ડ–કૂકરી, ભમરડો–દોરી, રેકેટ–શટલકૉક.

What is a no-ball in cricket, as the unit asks?

When the bowler’s front foot crosses the crease while bowling.

Previous unitએકમ 3: ખારા દરિયામાં મારી હોડી

Practise more

All 8 unitsSecond Language guide Std 4 GujaratiAll Std 4 lessons Std 3 મયૂર guideગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) ધોરણ 3

© Bal Gujarati – free Gujarati learning for children, Std 1 to 5. Textbook titles, exercises and page numbers belong to the Gujarat State School Textbook Board, Gandhinagar. Answers and explanations on this page are an independent aid for parents. Updated for the 2026 edition.

balgujarati.com