ધોરણ 5 ગુજરાતી કેકારવ એકમ 3: સવારે સળવળ
Answers to the activities on pages 35–52, the detective story પીંછીએ પકડ્યો in Gujarati, Sundaram’s and Udayan Thakkar’s poems explained, detective skills, comparison words (કરતાં, સૌથી), tense arrows, dictation and a quick test.
- 17exercises solved
- 2 poems + 1 story
- 15word meanings
- 18pages
Unit 3 at a glance
એકમ 3 begins with Sundaram’s song of colourful clouds and ends with Udayan Thakkar’s poem of morning mischief among insects. In between is a detective story: at Ahmedabad’s riverfront boat race, artist-detective Varshil Nagresha sketches the crowd; when two women’s purse is stolen, his drawings, sharp eyes and a fake moustache help him catch the pickpocket Somu Sangi – ‘the paintbrush caught him!’
What your child learns
- Retells a detective story and its clues
- Describes people precisely
- Uses comparison words (કરતાં, સૌથી)
- Judges true/false from data
- Marks past, present and future
- Chooses words from context
Poem: હાં રે અમે ગ્યાં’તાં – meaning
A song of colours by Sundaram (સુન્દરમ્):
Sing in turns: girls sing the black lines, boys the coloured lines.
વાર્તા: પીંછીએ પકડ્યો – સરળ ભાષામાં
24 જૂન શનિવારની વાત છે. હું વહેલી સવારથી જ રિવરફ્રન્ટ પર ટહેલતો હતો. ‘ઢોલીઢોલ’ની વાર્ષિક હોડીહરીફાઈ હતી. સાબરમતીના કિનારે લોકોની ભીડ જામી હતી, ને હું મારી ચિત્રપોથીમાં દૃશ્યના ઝડપી સ્કેચ દોરતો હતો.
અચાનક બે મહિલાઓ ગભરાયેલી દેખાઈ – “મારું પાકીટ… અને ડેબિટ કાર્ડ પણ નથી!” મેં મારું કાર્ડ ધર્યું, “સી.આઈ.ડી. વર્ષિલ નાગ્રેશા.” પહેલાં બૅંકની હેલ્પલાઇન પર ફોન કરી કાર્ડ બંધ કરાવ્યું, પછી વિગતો પૂછી.
સરિતાબહેન અને જાનકીબહેને કહ્યું કે એક પુરુષ તેમને અથડાયો હતો – ગુલાબી ઊભી લીટીવાળું શર્ટ, આગળથી ટાલ, પાછળ લાંબા વાળ અને મોટી મૂછ. મેં તરત રેખાચિત્ર દોર્યું. મોબાઇલના ફોટામાં પણ એ માણસ પાછળ દેખાતો હતો.
ભીડમાં એક શકમંદને જૂના મિત્રની જેમ મળ્યો – પણ એ બીજો માણસ નીકળ્યો. પછી એક માણસ ટીખળ કરતો દેખાયો – ગુલાબી શર્ટ, ટાલ, લાંબા વાળ, પણ મૂછ નહીં! મેં ફટાક દઈને આઇ-કાર્ડ ધર્યું અને તપાસ કરી – ખિસ્સામાંથી નકલી મૂછ, બહેનનું ડેબિટ કાર્ડ અને પાંચસોની આઠ કડકતી નોટો નીકળી.
“સોમુ સાંગી, ચોરી કરવા બદલ હું તારી ધરપકડ કરું છું.” સોમુને પોલીસને સોંપી હું બહેનોને પૈસા-કાર્ડ પાછાં આપવા ગયો. તેમણે કહ્યું, “થેન્ક્યુ સર!” – અને મને લાગ્યું, આજે તો મારી પીંછીએ જ ચોર પકડ્યો!
બોધ – What the story teaches
Sharp eyes, patience and a talent used wisely can solve problems. ઝીણવટભર્યું અવલોકન અને આવડત મુશ્કેલી ઉકેલે છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| સળવળ | stirring | — |
| વાદળિયાં | little clouds | — |
| રિવરફ્રન્ટ | riverfront | — |
| રેખાચિત્ર | sketch | — |
| પાકીટમાર | pickpocket | — |
| શકમંદ | suspect | — |
| તારણ | conclusion | — |
| અનુમાન | guess, inference | — |
| ઘોંઘાટ | noise | — |
| તફડાવવું | to snatch | — |
| મનોમન | silently, in the mind | — |
| નહિવત્ | almost nothing | — |
| સમાંતર | parallel | — |
| ધરપકડ | arrest | — |
| ધીંગામસ્તી | romping | — |
Std 5 Gujarati Kekarav એકમ 3 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ગાઈએ ગીતિકા : હાં રે અમે ગ્યાં’તાં (Sundaram)
Book tip: black lines are sung by girls, coloured lines by boys – then swap.
વર્ણન વાંચો અને ચિત્ર સાથે સરખામણી કરો
સાંભળો અને વાંચી સંભળાવો : પીંછીએ પકડ્યો
વાતચીત
- આવી જાસૂસી વાર્તા, સિરિયલ કે ફિલ્મો જોવી આપણને કેમ ગમતી હોય છે?→ રહસ્ય અને રોમાંચ માટે.
- તમને જાસૂસ થવું ગમે? શા માટે?→ open answer.
- જાસૂસ થવા માટે આપણામાં કેવી કેવી આવડત હોવી જોઈએ?→ ઝીણવટથી જોવું, યાદ રાખવું, અનુમાન કરવું, હિંમત.
- જાસૂસ થવામાં કયાં કયાં જોખમ રહેલાં છે?→ ગુનેગાર હુમલો કરે, ખોટો માણસ પકડાય.
- વર્ષિલની કઈ સ્ટાઇલ તમને ગમી?→ ચિત્ર દોરીને ગુનેગાર પકડવાની.
- વર્ષિલ નાગ્રેશા હોશિયાર જાસૂસ લાગે છે? શાના પરથી?→ હા – ચિત્ર પરથી ચોરને ઓળખ્યો, મૂછની નકલ પકડી.
વાર્તામાં આવતા જે અંગ્રેજી શબ્દોના અર્થ તમને આવડતા હોય તેના પર ⭕
ઘાટો છાપેલો શબ્દ બરાબર વપરાયો હોય એમ લાગે તો ખરું કરો
- …રાત્રે કોઈ બોલેચાલે નહિ, એવા ઘોંઘાટમાં મને તો બીક લાગે. – ✗ – that’s સન્નાટો, not ઘોંઘાટ
- માછલી અને માણસ તરવાની હોડ કરે તો માછલી જીતી જ જાય ને! – ✓
- મેળામાં પોતાના દાદા અને દાદીથી છૂટી પડી ગયેલી રશ્મિ મૂંઝાઈ ગઈ. – ✓
- મેં બગીચાના માળીને પૂછી આંબા પરથી ત્રણ કેરીઓ તફડાવી લીધી. – ✗ – asking first isn’t ‘તફડાવવું’ (snatching)
- અલ્યા, ઘડીભર ઊભો રહે. મારો ભાઈ… આવે એટલે શાળાએ જઈએ. – ✓
- અરે! તમે તમારા ઘરમાં મનોમન જે બોલતા હતા એ છેક મારી દુકાને સંભળાતું હતું. – ✗ – મનોમન means silently
- કુંજામાં નહિવત્ પાણી હતું એટલે તરસ્યા કાગડાએ તેમાં કાંકરા નાખ્યા. – ✓
ચાલો, જાસૂસો! શબ્દ શોધો અને ખાલી જગ્યા પૂરો
- સસલા અને કાચબા વચ્ચેની ___માં સસલું જીતી ગયું. (ખરેખર તો હારી ગયું!) → હરીફાઈ / શરત
- કાગડાને ખબર પણ ન પડી અને શિયાળ તેની પૂરી ___ ગયું. → ઝૂંટવી / છીનવી
- …છતાં ઝીણી ઝીણી બધી ભૂલો શોધી ન શક્યો ને તમે આવીને પાંચ મિનિટ ___ નજર ફેરવી → ઉપરછલ્લી
- ઉપરના ખિસ્સામાં મોબાઇલ મૂકવો એ તમારી જ ભૂલ… ___ એ હવે કેવી રીતે શોધવું! → પાકીટમાર
- રેલવેના આ બે પાટા એકબીજાને ___ જ હોય. → સમાંતર
Book hint: each blank tells you the page and line number where the word is hidden!
જાસૂસ વર્ષિલ આવું કેમ કરે છે? સાચા વિકલ્પની આગળ ✓
- બૅંક ખાતાનો નંબર અને બીજી વિગતો પૂછે છે કારણ કે… → કાર્ડ બંધ કરાવવા તે માહિતીની જરૂર પડે.
- ડેબિટ કાર્ડ બંધ કરાવ્યા પછી બંને બહેનોને પ્રશ્નો પૂછે છે કારણ કે… → ચોરીના બનાવની જાણકારી મેળવવા.
- અજાણ્યો પુરુષ અથડાયો ત્યારે તેની જાણકારી માગે છે કારણ કે… → પાકીટમારના દેખાવ અને તેણે કઈ રીતે પાકીટ માર્યું તે જાણવા.
- મોબાઇલના ફોટા પરથી રેખાચિત્ર બનાવી કાઢે છે કારણ કે… → પાકીટમારનો દેખાવ વધારે સ્પષ્ટ થાય તે માટે.
- તેમનો જૂનો મિત્ર હોય તેમ શકમંદ સાથે વાત કરે છે કારણ કે… → જેથી શકમંદને બરાબર જોઈ, પારખી શકે.
- ફટાક દઈને પોતાનું આઇ-કાર્ડ ધરે છે કારણ કે… → જેથી શકમંદ તપાસ કરવા દે અને છટકે નહીં.
- સોમુ સાંગીને પકડી ફરીથી રેખાચિત્ર દોર્યું કારણ કે… → સોમુના ખિસ્સામાંથી નકલી મૂછ મળી આવી – મૂછ વગરનું ચિત્ર મેળવવા.
વર્ષિલને સારો જાસૂસ બનાવે છે એવી બાબતો
સોમુ સાંગી જ પાકીટમાર છે તેમ સાબિત કરતા મુદ્દા સામે ✓
- તેણે ગુલાબી રંગનું ઊભી લીટીઓવાળું શર્ટ પહેરેલું. – ✓
- તેને આગળથી ટાલ, પાછળ વાળ લાંબા હતા. – ✓
- વર્ષિલ વાત કરવા ગયો તો તેણે તેની સાથે મોજથી વાત કરી. – ✗
- તે વર્ષિલની આંખમાં આંખ નાખીને વાત કરતો હતો. – ✗
- તેના પાકીટમાં બધું જ વ્યવસ્થિત ગોઠવેલું હતું. – ✗
- તેના ખિસ્સામાં મૂછ હતી. – ✓ – નકલી મૂછ
- તેની પાસે બહેનનું ડેબિટ કાર્ડ હતું. – ✓
- તેણે પોલિશ કરેલા બૂટ પહેર્યા હતા. – ✗
- તેના પાકીટમાં પાંચસોની આઠ કડકતી નોટો હતી. – ✓ – ચોરાયેલી રકમ
- તેના હાથમાં પેલી ખાસ દાબેલી નહોતી. – ✗
વર્ષિલની જેમ આઇ-કાર્ડ કાઢવાનો અભિનય કરો. પ્રશ્નોના જવાબ
- વર્ષિલ જાનકીબહેનને બીજી વાર મળવા શા માટે ગયો?→ ચોર પકડાયાના સમાચાર આપવા અને પૈસા-કાર્ડ પાછાં અપાવવા.
- વર્ષિલ વિજેતા હોડીવાળા જેટલો ખુશ ક્યારે થયો? કેમ?→ ચોર પકડાયો ત્યારે – કામ સફળ થયું.
- આ વાર્તામાં છેલ્લે કોણ કોણ ખુશ થાય છે?→ વર્ષિલ, બંને બહેનો, પોલીસ.
- આ આખી વાત જાનકીબહેન તેમના પતિ, પુત્ર કે પુત્રીને કહે તો કઈ રીતે કહે?→ ‘આજે અમારું પાકીટ ચોરાયું, પણ એક ચિત્રકાર જાસૂસે…’
ચિત્રમાં કયું પાત્ર હોઈ શકે? / બે રેખાચિત્રોમાં શું સમાન, શું જુદું?
ક્રિયા અગાઉ થયેલી હોય તો ←, હાલમાં ↔, હવે પછી →
- સ્વામી અમારો જાગશે. → →
- મને પણ જાદુ આવડી જશે. → →
- હવે હું વરસાદ સાથે રમવાનો છું. → →
- કૂદે છે નાજુક ને નમણાં હરણાં! → ↔
- ફરફરતી મૂછ ઊગી એક. → ←
- પછી ઝગમગ ઝગમગ થતા સૂરજદાદા આવ્યા. → ←
- તરલિકા તડકો વાળવા સાવરણી લઈને આવી હતી. → ←
- ઉત્તરાયણમાં પતંગ ચગાવવાનો લહાવો લૂંટીશું. → →
- ધોળાં ધોળાં સસલાં, તમે ગયાં હતાં ક્યાં? → ←
- બોધરાજ મોટો થઈને પક્ષીનિષ્ણાત બનશે. → →
ગિરનાર પાવાગઢ કરતાં ઊંચો છે… (સરખામણી)
- મોંઘું/સસ્તું → ડબ્બી 2નો આઇસક્રીમ ડબ્બી 1 કરતાં મોંઘો છે. ડબ્બી 3નો આઇસક્રીમ ડબ્બી 2 કરતાં સસ્તો છે. ડબ્બી 1 અને 3ની કિંમત સરખી છે.
- દૂર/નજીક → ભારતીના ઘરથી સમીરનું ઘર દૂર છે; નેહાનું ઘર નજીક છે.
- ઝડપી/ધીમું → ગાય કરતાં સિંહ ઝડપી છે. બધાં પ્રાણીઓમાં ચિત્તો સૌથી ઝડપી છે.
- લાંબું/ટૂંકું → વચલી આંગળી બીજી આંગળીઓ કરતાં લાંબી હોય છે. ટચલી આંગળી સૌથી ટૂંકી.
- વધારે/ઓછું → સરોજને ગુજરાતી કરતાં અંગ્રેજીમાં ઓછા ગુણ છે; ગુજરાતીમાં સૌથી વધારે (45).
Key words: કરતાં (than) and સૌથી (most) – also ઊંચો, લાંબી, મોટું, વધારે.
માહિતીને આધારે કહો કે વાક્યો સાચાં છે કે ખોટાં
- મધુર 10 મિનિટ, અલ્પેશ 8, ઈવા 9 – ‘ઈવા સૌથી ઝડપી’? → ખોટું – અલ્પેશ સૌથી ઝડપી
- ‘અલ્પેશ સૌથી ધીમો’? → ખોટું – મધુર સૌથી ધીમો
- ‘અલ્પેશ કરતાં ઈવા ઝડપી’? → ખોટું
- પ્રજ્ઞા 1, જિજ્ઞા 4, સંજ્ઞા 2 ચમચી – ‘પ્રજ્ઞાનો શરબત માપસરનો ગળ્યો’? → ખોટું – સૌથી ઓછો ગળ્યો
- ‘જિજ્ઞાનો શરબત ફિક્કો, મોળો’? → ખોટું – સૌથી ગળ્યો
- ભીમ 20, અર્જુન-યુધિષ્ઠિર 5-5, નકુલ-સહદેવ 2-2 – ‘ભીમ સૌથી વધુ’? → સાચું
- ‘અર્જુન કરતાં સહદેવ વધારે’? → ખોટું
- ‘યુધિષ્ઠિર અને અર્જુન સરખા’? → સાચું
આ કામ કઈ કઈ રીતે થાય? / તો તમે તે કામ કઈ રીતે કરો?
ગાઓ… ના…ના… ધીંગામસ્તી! : રોજ સવારે ધીંગામસ્તી (Udayan Thakkar)
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – story words
- જાસૂસ
- પાકીટ
- રેખાચિત્ર
- મૂછ
- હોડી
Level 2 – comparison
- કરતાં
- સૌથી
- ઊંચું
- ઝડપી
- મોંઘું
Level 3 – sentences
- ગિરનાર પાવાગઢ કરતાં ઊંચો છે.
- ચિત્તો સૌથી ઝડપી છે.
- પીંછીએ ચોર પકડ્યો.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ‘હાં રે અમે ગ્યાં’તાં’ના કવિ?
સુન્દરમ્.
2. જાસૂસનું નામ?
વર્ષિલ નાગ્રેશા.
3. ક્યાં ચોરી થઈ?
સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર.
4. ચોરનું શર્ટ કેવું?
ગુલાબી, ઊભી લીટીઓવાળું.
5. ચોરનું નામ?
સોમુ સાંગી.
6. ચોરના ખિસ્સામાંથી શું મળ્યું?
નકલી મૂછ, ડેબિટ કાર્ડ, આઠ નોટો.
7. ગાય કરતાં કોણ ઝડપી?
સિંહ.
8. ‘સ્વામી અમારો જાગશે’ – તીર?
→
9. ‘રોજ સવારે ધીંગામસ્તી’ના કવિ?
ઉદયન ઠક્કર.
10. શકમંદ એટલે?
જેના પર શંકા હોય તે.
Frequently asked questions
What is Unit 3 of Std 5 Gujarati Kekarav?
Unit 3 (એકમ 3) is સવારે સળવળ, on pages 35 to 52. It has Sundaram’s song હાં રે અમે ગ્યાં’તાં, the detective story પીંછીએ પકડ્યો and Udayan Thakkar’s poem રોજ સવારે ધીંગામસ્તી.
How does the detective catch the pickpocket?
He sketches the thief from the women’s description and a phone photo, spots a man matching it but without a moustache, and finds a fake moustache, the stolen card and eight ₹500 notes in his pocket.
Why is the story called પીંછીએ પકડ્યો?
Because the artist-detective’s paintbrush – his sketches – caught the thief.
What grammar does Unit 3 teach?
Comparison words (કરતાં, સૌથી), tense arrows for past/present/future, and describing how an action is done (ધીમે, ઝડપથી, સંભાળીને).
Which poem ends Unit 3?
Udayan Thakkar’s રોજ સવારે ધીંગામસ્તી – a child’s joyful morning among insects and pets.