ધોરણ 5 ગુજરાતી કેકારવ એકમ 9: મારે પણ આવો ભાઈ હોય!
Answers to the activities on pages 146–162, Tulsidas’s prayer and Premshankar Bhatt’s લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ explained, the Ramayana episode અનન્ય અનુજ in Gujarati, true/false, dictation and a quick test.
- 8exercises solved
- 2 poems + 1 story
- 14word meanings
- 17pages
Unit 9 at a glance
એકમ 9 is about brothers. Tulsidas’s prayer to Rama opens the unit; in ‘લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ’ (after Tagore) a child begs to be sent to the forest for fourteen years – as long as he has a brother like Lakshman; and ‘અનન્ય અનુજ’ retells the Ramayana episode of Shurpanakha, showing Lakshman’s devotion as the ‘matchless younger brother’.
What your child learns
- Talks about good qualities in family
- Retells a Ramayana episode
- Marks true/false and corrects
- Imagines forest life
- Sings a classic prayer
- Writes about a sibling
Poem: શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ ભજ મન – meaning
A classic prayer by Tulsidas (તુલસીદાસ):
Listen: it’s in Awadhi – enjoy the sound, then learn the meaning.
વાર્તા: અનન્ય અનુજ – સરળ ભાષામાં
વનવાસ દરમિયાન રામ, સીતા અને લક્ષ્મણ પંચવટીમાં પર્ણકુટિ બાંધીને રહેતાં. એક સાંજે સીતાએ રામને પૂછ્યું, “તમે નાના હતા ત્યારે ક્યાં ભણ્યા?” રામે કહ્યું, “કુલગુરુ વસિષ્ઠ પાસે, પછી વિશ્વામિત્રના આશ્રમમાં અમે અસ્ત્ર-શસ્ત્ર શીખ્યા અને તાડકા રાક્ષસીને મારી.”
“તમને આટલું બધું આવડતું હતું તો પછી આશ્રમમાં બીજું શું શીખ્યા?” “વનમાં કેમ રહેવું, પશુ-પક્ષી ને ઝાડ વિશે. પણ મારા મોટા ભાગનાં કામ તો તારો વીરો લક્ષ્મણ જ કરે છે!” સીતા હસી પડ્યાં.
ત્યાં એક સ્વરૂપવાન યુવતી આવી, “હું શૂર્પણખા. આ વન ઉપર મારો અધિકાર છે. મારે તારી સાથે લગ્ન કરવાં છે.” રામે કહ્યું, “હું તો પરણેલો છું. આ સુંદર જાનકી મારી પત્ની છે.”
શૂર્પણખા લક્ષ્મણ પાસે ગઈ. લક્ષ્મણે કહ્યું, “હું તો શ્રીરામનો દાસ છું. મારી સાથે લગ્ન કરશો તો દાસી થશો.” શૂર્પણખા ગુસ્સે થઈ અને મોટા દાંત, બિહામણી આંખો અને સૂપડા જેવા નખવાળી વિકરાળ રાક્ષસી બનીને સીતા તરફ ધસી. સાવધ લક્ષ્મણે ત્વરાથી કૂદીને તલવાર વીંઝી તેનું નાક કાપી નાખ્યું.
શૂર્પણખા ભયંકર ચીસો પાડતી ભાગી. રામે કહ્યું, “આ રાક્ષસી અપમાનિત થઈને ભાગી છે, પણ રાવણ જરૂર બદલો લેવા આવશે. આપણે સજાગ રહેવું જોઈએ.”
બોધ – What the story teaches
A loyal brother stands by you in every danger. સાચો ભાઈ દરેક મુશ્કેલીમાં સાથે ઊભો રહે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| અનન્ય | matchless | — |
| અનુજ | younger brother | નાનો ભાઈ |
| કૃપાળુ | merciful | — |
| વનવાસ | exile in the forest | — |
| પર્ણકુટિ | leaf hut | — |
| અસ્ત્ર-શસ્ત્ર | weapons | — |
| ધનુર્વિદ્યા | archery | — |
| શબ્દવેધી બાણ | arrow aimed by sound | — |
| સ્વરૂપવાન | beautiful | — |
| વિકરાળ | fearsome | — |
| ત્વરાથી | swiftly | ઝડપથી |
| અપમાન | insult | — |
| સજાગ | alert | — |
| ઋષિમુનિ | sages | — |
Std 5 Gujarati Kekarav એકમ 9 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ગાઈએ ગીતિકા : શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ ભજ મન (Tulsidas)
Listen first: play a recording and sing along slowly; it is in Awadhi.
તમારાં ભાઈબહેન કે મિત્રના તમને ગમતા ગુણ અને ટેવ / શીખવા જેવી બાબતો
- ગમતાં ગુણ/લક્ષણ/ટેવ → મદદ કરે, સાચું બોલે, વહેંચીને ખાય, ગુસ્સો ન કરે
- તેણે શીખવા જેવી બાબતો → સમયસર ઊઠવું, વસ્તુઓ ગોઠવીને રાખવી
આ તમારા જેવડો છોકરો એની મમ્મીને શું કહે છે તે વાંચો : લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ (Premshankar Bhatt, after Tagore’s ‘Vanvas’)
બંને ભાઈઓ વિશેનાં સાચાં વિધાનો સામે ‘સીતા’ અને ખોટાં સામે ‘શૂર્પણખા’
- દિવસે વનમાં જવા નીકળવું છે. – શૂર્પણખા → રાત્રે (example)
- જંગલમાં જઈને ઝાડ ઉપર ઘર બાંધશે. – શૂર્પણખા → ઝાડ નીચે
- કાંઠે પડેલી ખાલી નાવમાં બેસી જશે. – સીતા
- વનમાં સસલાંને લીલું ઘાસ ખવડાવશે. – શૂર્પણખા → હરણાંને
- ટોપલા ભરીને ફળો ઘરમાં મૂકી રાખશે, ને પછી ખાશે. – સીતા
- તડકામાં ઝાડ નીચે સૂઈ જશે. – સીતા
- ગોવાળનાં છોકરાં સાથે બેસી વાંસળી વગાડશે. – સીતા
- વનમાં તલવાર લઈને જશે. – શૂર્પણખા → ધનુષ-બાણ
વાર્તા : અનન્ય અનુજ
વાતચીત
- આ વાર્તામાં તમને સૌથી વધુ મજા ક્યારે આવી? શા માટે?→ open answer.
- તમારામાં રામ અને લક્ષ્મણ જેવી શક્તિઓ હોય તો તમે શું શું કરો?→ open answer.
- રામાયણ સિરિયલ જોઈ છે? રામાયણનો કોઈ બીજો પ્રસંગ યાદ આવે છે?→ open answer.
નીચેનાં વાક્યો ખરાં છે કે ખોટાં તે વાર્તાના આધારે જણાવો
- રામ અને લક્ષ્મણ વસિષ્ઠ ઋષિના આશ્રમમાં ભણવા ગયા હતા. – ખરું
- રામનાં મોટા ભાગનાં કામ લક્ષ્મણ કરતા હતા. – ખરું
- જંગલમાં કેવી રીતે રહેવું તે રામને પિતા દશરથ પાસેથી શીખવા મળ્યું હતું. – ખોટું – વિશ્વામિત્રના આશ્રમમાં
- વિશ્વામિત્ર રાક્ષસોથી ડરતા હતા તેથી રામલક્ષ્મણને પોતાની સાથે લઈ ગયા. – ખોટું – રાક્ષસોનો નાશ કરાવવા
- લક્ષ્મણે હા પાડી હોત તો શૂર્પણખા લક્ષ્મણ સાથે લગ્ન કરી લેત. – ખોટું
- શૂર્પણખા એક વિનયી રાક્ષસી હતી. – ખોટું
- લક્ષ્મણે બાણ મારીને શૂર્પણખાનું નાક કાપી લીધું. – ખોટું – તલવારથી
- વિશ્વામિત્રના આશ્રમે ગયા એ પહેલાં પણ રામને ધનુર્વિદ્યા આવડતી હતી. – ખરું – પિતાજી પાસે શબ્દવેધી બાણ શીખેલા
- રામને ખબર પડી ગઈ હતી કે રાવણ પોતાની બહેનના અપમાનનો બદલો લેવા આવશે. – ખરું
- શૂર્પણખા માનતી હતી કે એ જંગલ પર તેનો પોતાનો જ હક છે. – ખરું
બાકીની પ્રવૃત્તિઓ
Write: ‘મારા ભાઈ/બહેનમાં મને ગમતા ત્રણ ગુણ’ – five sentences.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – names
- રામ
- લક્ષ્મણ
- સીતા
- શૂર્પણખા
- રાવણ
Level 2 – story words
- વનવાસ
- પર્ણકુટિ
- ધનુષ
- બાણ
- ઋષિ
Level 3 – sentences
- લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ હોય મારી સાથે.
- રામ વનવાસમાં ગયા.
- લક્ષ્મણે શૂર્પણખાનું નાક કાપ્યું.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ‘શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ’ કોની રચના?
તુલસીદાસ.
2. ‘લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ’ કોની કૃતિ પર આધારિત?
રવીન્દ્રનાથ ઠાકુરની ‘વનવાસ’.
3. વનવાસ કેટલાં વર્ષનો?
ચૌદ.
4. રામ-લક્ષ્મણ કોના આશ્રમમાં શીખ્યા?
વિશ્વામિત્રના.
5. શૂર્પણખા કોની બહેન?
રાવણની.
6. શૂર્પણખાનું નાક કોણે કાપ્યું?
લક્ષ્મણે.
7. શેનાથી?
તલવારથી.
8. અનુજ એટલે?
નાનો ભાઈ.
9. ત્વરાથી એટલે?
ઝડપથી.
10. રામને શાની ચિંતા થઈ?
રાવણ બદલો લેશે.
Frequently asked questions
What is Unit 9 of Std 5 Gujarati Kekarav?
Unit 9 (એકમ 9) is મારે પણ આવો ભાઈ હોય!, on pages 146 to 162. It has Tulsidas’s prayer, Premshankar Bhatt’s poem લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ (after Tagore) and the Ramayana episode અનન્ય અનુજ.
What does the child ask in લક્ષ્મણ જેવો ભાઈ?
To be sent to the forest for fourteen years like Rama – as long as he has a brother like Lakshman to share the adventure.
What happens in અનન્ય અનુજ?
Rama tells Sita about his training; Shurpanakha asks Rama and then Lakshman to marry her, attacks Sita in anger, and Lakshman cuts off her nose.
What does ‘અનન્ય અનુજ’ mean?
A matchless younger brother – Lakshman.
How is the Sita/Shurpanakha game played?
Say ‘Sita’ for true statements and ‘Shurpanakha’ for false ones – then correct the false ones.