BalGujarati.com

GSEB Standard 5 Gujarati First Language Textbook Unit 6 Solutions

ધોરણ 5 ગુજરાતી કેકારવ એકમ 6: અખિયોં કી ડિબિયામાં ચાંદો, સૂરજ, પ્હાડ

Std 5 Gujarati Kekarav Unit 6 – Solutions & Parent Guide

Answers to the activities on pages 91–108, Madhu Rai’s story અચરજ in Gujarati, Manohar Trivedi’s song and Gulzar’s lullaby સપના રે સપના explained, wonder and punctuation, dictation and a quick test.

  • 14exercises solved
  • 2 poems + 1 story
  • 15word meanings
  • 18pages
Jump to answers All 10 units

Unit 6 at a glance

એકમ 6 is about wonder. Manohar Trivedi imagines a spring bursting from a mermaid’s broken anklet; Madhu Rai’s story ‘અચરજ’ follows a boy who wonders where the moon goes behind the distant mountain – until he walks there himself and finds that the wonder has gone; and Gulzar’s Hindi lullaby ‘સપના રે સપના’ fills the little box of our eyes with dreams.

What your child learns

  • Talks about wonder and curiosity
  • Retells a story of a boy’s journey
  • Sees nature acting like people
  • Chooses meanings of poetic lines
  • Uses ! and . correctly
  • Enjoys a Hindi lullaby

Poem: જળપરીનું ઝાંઝર તૂટ્યું – meaning

A song of wonder by Manohar Trivedi (મનોહર ત્રિવેદી):

The anklet. The mermaid’s anklet broke – ‘આલ્લે લે!’ – and a spring burst from the jungle.
Everything moves. Birds flutter, flowers fall, a song rolls down the hill; clouds bend down full of water, winds play bamboo flutes.
Where from? Where did such a wonder come from? The brook never rests – drop by drop the dream is gathered. ‘આલ્લે લે!’

Say it: ‘આલ્લે લે!’ is how Gujarati says ‘Oh my, look!’

વાર્તા: અચરજ – સરળ ભાષામાં

ચિત્ર: બાલ ગુજરાતી – our own illustration of the story.

આ વાર્તા ચંદ્ર જોવા ઘરેથી ભાગેલા એક નાનકડા છોકરાની છે. છોકરો રોજ ચંદ્રને જોયા કરતો. ચંદ્ર ઊંચાં વાદળોમાં પેસીને લાંબાં ઝાડ ઉપર ઠેકીને રોજ રાત્રે દૂરના પર્વત તરફ જતો.

છોકરાને થતું, ચંદ્ર રાજા હોય ત્યારે વધે છે, ગમગીન હોય ત્યારે ઘટે છે. ચંદ્ર શાથી રાજી થતો હશે? શાથી ગમગીન? ચંદ્ર શા માટે દૂરના પર્વત પર જતો હશે? તારા, વાદળ, સૂરજ – બધાં જ છોકરાને અચરજ પમાડતાં.

એક દિવસ છોકરો ઘરેથી ભાગી પર્વત જોવા નીકળી પડ્યો. એને થયું, પર્વત ઉપર જવાથી અંબરનું સઘળું રહસ્ય સમજાઈ જશે. કપડાં ફાટ્યાં, પગ છોલાયા, પણ એ ચાલતો જ રહ્યો.

આખરે ટોચ આવી. ત્યાં પણ નાનાં-નાનાં ઘર હતાં, એવાં જ બારીઓમાં નાના છોકરા હતા. ટોચ ઉપરનો પથ્થર અહીંથી મોટો દેખાતો. પહાડની આસપાસ બીજા પણ નાનાં ગામ દેખાતાં હતાં. દૂર-દૂર બીજા પર્વત પણ દેખાતા હતા.

છોકરો જે જોવા અને જાણવા આવેલો એ કંઈ અહીં નહોતું. છોકરાને એનો રંજ ન થયો. પર્વત ઉપર આવી ગયા પછી હવે પર્વત ઉપર જવાની કોઈ જગ્યા ન રહી. સઘળું અચરજ ચાલ્યું ગયું – હવે કંઈ અચરજ ન રહ્યાનો એને રંજ થયો.

બોધ – What the story teaches

Some wonders are best kept alive – curiosity is a treasure in itself. અચરજ અને જિજ્ઞાસા એ બાળપણનો ખજાનો છે.

Word meanings – શબ્દાર્થ

Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.

શબ્દEnglish meaningસમાનાર્થી
અચરજwonderનવાઈ
જળપરીmermaid—
ઝાંઝરanklet—
ગમગીનgloomyઉદાસ
તળેટીfoothills—
અંબરsky—
રહસ્યsecret, mystery—
પગેરુંfootprint trail—
વગડાઉwildજંગલી
રંજregret—
સઘળુંallબધું
ડિબિયાsmall boxદાબડી
લોરીlullabyહાલરડું
કંચાmarblesલખોટી
ગીલાwetભીનું

Std 5 Gujarati Kekarav એકમ 6 – Solutions to all exercises

Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.

1

ગાઈએ ગીતિકા : જળપરીનું ઝાંઝર તૂટ્યું (Manohar Trivedi)

Sing the wonder song.
Page 91
What it’s aboutA song by Manohar Trivedi (મનોહર ત્રિવેદી): the mermaid’s anklet broke – ‘આલ્લે લે!’ – and a spring burst out of the jungle! Birds flutter, flowers fall from trees, a song rolls down the hill; clouds bend down full of water, winds play bamboo flutes; where did such a wonder come from? The brook doesn’t stop and never rests; drop by drop the dream is gathered… ‘આલ્લે લે!’
2

આ શું? એક અચરજ ઈંડું… / ‘અચરજ’ શબ્દનો અર્થ

What does ‘wonder’ mean? Sentences.
Page 91
Sample sentencesજાદુગરના ખેલ જોઈને સૌ અચરજમાં પડી ગયાં. / પહેલી વાર ઊડતી માછલી જોતાં મારા અચરજનો પાર ન રહ્યો. / ચંદ્ર ઉપર માણસો ફરવા જશે એ વાતથી હવે અચરજ થતું નથી. / જ્યારે અચરજ થાય ત્યારે મોં ખુલ્લું રહી જાય.
DiscussIf a lemon ‘bleeds’ at a show, are you amazed? Why? When a teacher uses a projector, does it surprise you?
3

દસ વાર આંખ પટપટાવો. સાંભળો, મનમાં વાંચો : અચરજ (Madhu Rai)

Read the story.
Page 92–93
Reading tipRead it silently first (or listen via the QR code), then answer questions. Draw on page 92: ‘the sun in clouds of different colours and designs’.
4

વાર્તા વાંચવાની મજા આવી ગઈ હોય તેવાં વાક્ય નીચે લીટી કરો / શું શું જાણી અચરજ થયેલું?

Underline favourite lines; what surprised you?
Page 94
Examples in the bookTeacher: walked to school, studied by moonlight, ironed with coals. Grandma: made a pot of stew, wrote on a slate, walked to the next village. Sun: 1.3 million Earths would fit inside it; it burns and gives off heat.
5

કઈ વાતનું તમને અચરજ, વધારે અચરજ, ખૂબ વધારે અચરજ? સ્માઈલી દોરો

Rate the surprises.
Page 94–95
Statementsગરોળીની પૂંછડી કપાઈ જાય તો નવી ઊગે. / શિયાળામાં કોપરેલ-ઘી ઠરીને ઘટ્ટ થઈ જાય. / દીવાની જ્યોતના વાદળી ભાગમાં આંગળી મૂકીએ તો વધારે દાઝી જવાય. / માણસોએ આકાશમાં એક ઘર બનાવ્યું છે; દર ત્રણ-ચાર મહિને વિજ્ઞાનીઓ ત્યાં રૉકેટથી આવ-જા કરે છે. / ટેપરેકૉર્ડરનો અવાજ જેમ જેમ ધીમો કરીએ તેમ તેમ અમુક વાજિંત્રોના અવાજ વધારે ચોખ્ખા સંભળાય. – Draw 😮, 😲 or 🤯 and say ‘ઓહો!’ as loudly as your wonder.
6

છોકરાને ‘આ’ જાણવાની ઇચ્છા થાય છે – હા કે ના

Did the boy wonder about this?
Page 95
Answer
  • ચંદ્રના દુઃખનું કારણ શું હશે? – હા
  • ચંદ્ર રોજ દૂરના પર્વત પર શા માટે જાય છે? – હા
  • ચંદ્ર કઈ ભાષા બોલતો હશે? – ના
  • દૂરના પર્વત પર રહેનારાં લોકો કેવાં હશે? – હા
  • વાદળ અને ચંદ્ર એકબીજાને અડોઅડ કેમ ચાલે છે? – ના
  • સૂરજ, ચંદ્ર, તારા, વાદળ વગેરે ક્યાં સૂતાં હશે? – હા
7

‘અચરજ’ વાર્તામાં છોકરાને શેના વિશે, કઈ કઈ બાબતોનું અચરજ થાય છે?

The boy’s wonders.
Page 95
Answer
  • ચંદ્ર → ચંદ્ર શાથી રાજી થતો હશે? કોઈ રાતે ચંદ્રનું મોં છૂ થઈ જતું. (example)
  • વાદળ → વાદળ શા માટે ઢળે? વાદળના જુદા જુદા આકાર કેમ?
  • સૂર્ય → સૂરજ રોજ પહાડ પાછળથી બહાર આવતો અને સાંજે ક્યાં જતો?
  • તારા → તારા એકબીજા સાથે શી વાતો કરતા હશે?

Then: add a column – ‘આ અચરજ તમને થાય છે?’

8

બન્યું હોય તો ‘આહાહા!’ અને ન બન્યું હોય તો ‘ઉફ્ફ!’ – સુધારીને લખો

Did it happen in the story?
Page 95
Answer
  • ચંદ્ર ક્યારેક દુઃખી તો ક્યારેક ખુશ હોય છે. – આહાહા! (in the boy’s eyes)
  • વાદળ અંદરોઅંદર વાતો કરીને ખડખડાટ હસે છે. – આહાહા!
  • પર્વત પાર જઈને વાદળ સાથે મૈત્રી કરવાની હતી. – ઉફ્ફ! – ચંદ્ર સાથે
  • સૂરજ પર્વત પર નિરાંતે બેઠો બેઠો વિચાર કરે છે. – ઉફ્ફ!
  • પર્વત પર રહેલા લોકો ચંદ્ર અને વાદળ વિશે વાતો કરે છે. – ઉફ્ફ!
  • પર્વત પર જઈને ખબર પડી કે તારા કવિતા સાંભળે છે. – ઉફ્ફ!
  • છેવટે છોકરાને કોઈ રંજ ન રહ્યાનું અચરજ થયું. – ઉફ્ફ! – કોઈ અચરજ ન રહ્યાનો રંજ થયો
9

આંખ બંધ કરીને ‘અચરજ’ વાર્તા યાદ કરો. સાચો અર્થ ✓ (જોડીકાર્ય)

Closest meaning.
Page 96
Answer
  • છોકરાને થયું, એનું પગેરું વગડાઉ પ્રાણીઓ જોશે, કદાચ કોઈ દિવસ એને ઘરે મળવા આવશે. → છોકરાને થયું, જંગલી પ્રાણીઓ મારા પગની છાપ જોઈને ક્યારેક ઘરે મળવા આવશે.
  • પર્વત ઉપર જવાથી છોકરાને અંબરનું સઘળું રહસ્ય સમજાઈ જશે. → છોકરાને થયું, પહાડ પરથી આકાશની બધી છૂપી વાતોની ખબર પડી જશે.
  • નાનકડા છોકરા પર્વતની ટોચ ઉપરથી ચંદ્રને તળેટી તરફ આવતો જોતા હશે… → પર્વત પરના નાનકડા છોકરા ચંદ્રને નીચે આવતો જોઈને મળવાનું વિચારતા હશે.
10

વાર્તામાં કુદરતી તત્ત્વોને માણસ જેવાં કયાં કામ કરતાં બતાવ્યાં છે?

Nature acting like people.
Page 96
Sample
  • સૂર્ય → રોજ પહાડ પાછળથી બહાર આવે અને સાંજે ઘેર જતો રહે
  • ચંદ્ર → રાજી થાય, ગમગીન થાય, દૂરના પર્વતે જાય
  • તારા → ચંદ્ર સાથે વાતો કરે, સંવાદ કરે
  • વાદળ → ખડખડાટ હસે, ઢળે, આકાર બદલે
11

લીટી કરેલા શબ્દને બદલે કૌંસના શબ્દ મૂકો – અર્થ બદલાય કે નહીં?

Swap synonyms.
Page 96–97
Examplesમેળામાંથી લાવેલું રમકડું તૂટી ગયું એટલે નાનકડી ધીમહિ ઉદાસ થઈ ગઈ (ગંભીર/ગમગીન/મુગ્ધ – ગમગીન ✓). / ‘કૂદું’ને બદલે ‘કૂદુ’ વાંચી ત્યારે બહુ નવાઈ લાગેલી (આનંદ/શંકા/અચરજ – અચરજ ✓). Discuss in class which words keep the meaning.
12

મોટેથી વાંચો / ‘!’ કે ‘.’ નિશાની

Read with feeling; add ! or .
Page 100
Sampleઅરરર… છોકરું પડી ગયું! / મારા ઘરે મહેમાન આવ્યા છે. / ઓહ મને તો આજે ખબર પડી! / અહા આવ્યું વેકેશન! / અમે આ વેકેશનમાં પ્રવાસમાં જવાનાં છીએ. / અરે વાહ તું તો બહુ મીઠુંમીઠું ગાય છે! / કંઈ ખબર જ નથી પડતી ને. / સુપ્રભાત હું મજામાં છું.
Fun dialogues‘દૂધ બગડે ખરું?’ ‘હાસ્તો!’… ‘ચંદ્ર પર ડોસી અને બકરી રહે, ખબર છે?’… and ‘Is a snake so venomous that a man dies if it bites?’ ‘Of course!’ – read with the right tone.
13

ચાલો જઈએ સપનાના દેશમાં… : સપના રે સપના (Gulzar)

A Hindi lullaby.
Page 101
What it’s aboutA lullaby by Gulzar (ગુલઝાર), in Hindi: “O dreams, come fill my eyes; sleep, fill the little box of my eyes; work your magic… Bring cloud-bears, sing lullabies; we’ll play all night with marbles of stars; you are the moon of my dreams; the village is yellow-saffron, the moon’s shade is damp, and the feet of dreams are dipped in water.” (લોરી – હાલરડું; કંચા – લખોટી; ગીલા – ભીનું)
વાતચીતWhich line did you like? Tell a strange dream you remember. What lullaby is sung at home – sing it. What else could magic do?
14

આ પંક્તિઓનો જે અર્થ તમને યોગ્ય લાગે તેની સામે ‘✓’

Meanings of the lullaby lines.
Page 102
Answer
  • અખિયોં કી ડિબિયા ભર દે રે નીંદિયા → ઓ ઊંઘ! મારી આંખોની દાબડીમાં ભરાઈ જા.
  • બાદલોં કે ભાલુ → વાદળોએ રીંછ જેવો આકાર બનાવ્યો છે.
  • તારોં કે કંચોં સે રાતભર ખેલેંગે → આખી રાત તારાની લખોટીઓથી રમીશું.
  • પીલે પીલે કેસરી હૈ ગાંવ → ગામ પીળાં પીળાં કેસરી રંગનાં છે.
  • ડૂબે હુએ હૈં રે પાની મેં સપનોં કે પાંવ → સ્વપ્નના પગ પાણીમાં ડૂબેલા છે.
જો આવું હોય તો?If eyes were a little box, what else would you fill them with besides sleep? – open answer.

Dictation list – શ્રુતલેખન

Say each word slowly, twice.

Level 1 – sky words

  • ચંદ્ર
  • સૂરજ
  • તારા
  • વાદળ
  • પર્વત

Level 2 – story words

  • અચરજ
  • રહસ્ય
  • ગમગીન
  • તળેટી
  • રંજ

Level 3 – sentences

  • છોકરો ચંદ્રને જોયા કરતો.
  • અરરર… છોકરું પડી ગયું!
  • મારા ઘરે મહેમાન આવ્યા છે.

Quick test for home (10 questions)

Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.

1. ‘અચરજ’ના લેખક?

મધુ રાય.

2. છોકરો રોજ કોને જોતો?

ચંદ્રને.

3. ચંદ્ર રોજ ક્યાં જતો લાગતો?

દૂરના પર્વત તરફ.

4. છોકરો ક્યાં ગયો?

પર્વતની ટોચે.

5. અંતે છોકરાને શાનો રંજ થયો?

કંઈ અચરજ ન રહ્યાનો.

6. ‘જળપરીનું ઝાંઝર’ના કવિ?

મનોહર ત્રિવેદી.

7. ‘સપના રે સપના’ કોનું?

ગુલઝારનું.

8. કંચા એટલે?

લખોટી.

9. લોરી એટલે?

હાલરડું.

10. ‘અહા આવ્યું વેકેશન’ – નિશાની?

!

Frequently asked questions

What is Unit 6 of Std 5 Gujarati Kekarav?

Unit 6 (એકમ 6) is અખિયોં કી ડિબિયામાં ચાંદો, સૂરજ, પ્હાડ, on pages 91 to 108. It has Manohar Trivedi’s song જળપરીનું ઝાંઝર તૂટ્યું, Madhu Rai’s story અચરજ and Gulzar’s Hindi lullaby સપના રે સપના.

What happens in the story અચરજ?

A boy who wonders about the moon runs away to the distant mountain to learn its secret. At the top he finds ordinary villages and children – and feels sorry that his sense of wonder is gone.

Why is there a Hindi poem in the Gujarati book?

The unit title and Gulzar’s lullaby are in Hindi – children understand them through Gujarati meanings (ડિબિયા – દાબડી, કંચા – લખોટી).

What language skill does Unit 6 practise?

Personification (nature acting like people), choosing meanings of poetic lines, and using ‘!’ for exclamations.

What does ‘અચરજ’ mean?

Wonder or amazement – like નવાઈ.

Previous unitએકમ 5: ધોયો અને ખાધો

Practise more

All 10 unitsSecond Language guide Std 5 GujaratiAll Std 5 lessons Std 4 કુહૂ guideગુજરાતી (પ્રથમ ભાષા) ધોરણ 4

© Bal Gujarati – free Gujarati learning for children, Std 1 to 5. Textbook titles, exercises and page numbers belong to the Gujarat State School Textbook Board, Gandhinagar. Writers: Manohar Trivedi, Madhu Rai, Gulzar. Answers and explanations on this page are an independent aid for parents. Updated for the 2026 edition.

balgujarati.com