ધોરણ 1 ગુજરાતી એકમ 2: વાદળ ગરજે
Answers to all 25 exercises on pages 14–30, the meaning of the rain poem, the story ટીપાં ટપકે ટપ ટપ ટપ in simple Gujarati, word meanings and a dictation list – everything you need to teach એકમ 2 at home.
- 25exercises solved
- 4letters + ે
- 23word meanings
- 17pages
Unit 2 at a glance
એકમ 2 is all about the monsoon. A rhythmic rain song full of sound words, a story in which raindrops talk to two children, and four new letters – દ, ર, સ, વ – plus the second matra, ે.
With eight letters and two matras the child can now read longer words like વરસાદ, સરદાર, રસદાર and names like દાદા.
What your child learns
- Sings a rain song in call-and-response
- Uses sound words: ધમધમ, ઝમઝમ, ટપટપ, ગડગડાટ
- Describes a picture in full sentences
- Says tongue-twisters quickly and clearly
- Recognises and writes દ, ર, સ, વ
- Adds ે to make ગે, મે, વે, સે and reads words like સેવા, મેવા
Poem: વાદળ ગરજે – meaning
A monsoon song by Jayant Shukla. Every line starts the same way – the clouds thunder and the lightning flashes – and then shows what the rain does to the world around us, each with its own sound word:
Teach it with actions: clap for the thunder, wiggle fingers for rain, sway for the hills, and rub your tummy on “મમમમ”. Then play Exercise 1 – you sing the first half, the child sings the second.
વાર્તા: ટીપાં ટપકે ટપ ટપ ટપ – સરળ ભાષામાં
બકુલ અને છાયા ભાઈ-બહેન હતાં. બંને રોજ સાથે રમતાં. એક દિવસ બંને રમવા માટે બહાર નીકળ્યાં. જુએ તો આખું આકાશ કાળાં કાળાં વાદળોથી ભરાઈ ગયું હતું. વાદળ જોરથી ગડગડાટ કરતાં હતાં. સૂરજદાદા તો વાદળ પાછળ સંતાઈ ગયા હતા.
બંનેએ છત્રી લીધી અને રમવા લાગ્યાં. થોડી વારમાં ટપ ટપ ટપ કરતાં ટીપાં પડવા લાગ્યાં. બકુલ કહે, “બહેન, હવે આપણે કેવી રીતે રમીશું?” છાયા બોલી, “અરે ભાઈ! ટીપાં સાથે રમવાની મજા આવશે. હું હથેળીમાં ટીપાં ઝીલું છું, તું પણ ઝીલ.”
ટીપાંએ આ વાત સાંભળી. તેઓ હસીને બોલ્યાં, “અરે છોકરાં! તમારે અમારી સાથે રમવું છે? અમને પણ તમને રમતાં જોઈને રમવાનું મન થયું. એટલે તો અમે છેક ઊંચે આકાશમાંથી ટપટપ કરતાં દોડી આવ્યાં છીએ.”
આ સાંભળી બકુલ અને છાયા રાજી રાજી થઈ ગયાં. “ટપાક ટીપું ટપટપ!” બોલતાં બંને કૂદવા લાગ્યાં. થોડી વારમાં ટીપાં જોરથી પડવા લાગ્યાં. છોકરાં કહે, “અરે! તમે તો અમને આખાં પલાળી દેશો!”
ટીપાં બોલ્યાં, “કૂદો, નાચો, છબછબિયાં કરો! તમે પલળો ને આ ધરતી, વેલા, છોડ, ઝાડ – બધું પલળશે. થોડા દિવસમાં જોજો, ચારે બાજુ બધું લીલુંછમ થઈ જશે!”
હવે પાણી વહેવા લાગ્યું. ભાઈ-બહેને કાગળની હોડી બનાવી અને પાણીમાં તરતી મૂકી. હોડી તો સરરર સરરર તરવા લાગી. એક ઘરેથી બીજા ઘરે, બીજા ઘરેથી ત્રીજા ઘરે – જાણે મમરો, ચણો ને ગોળ લેતી લેતી દોડી જતી હોય!
આગળ હોડી દોડે ને પાછળ છોકરાં દોડે. વહેતાં વહેતાં હોડી વરસાદના પાણીમાં દૂર દૂર ચાલી ગઈ. હોડી જતી રહી એટલે છાયા રડમસ થઈ ગઈ.
બકુલે કહ્યું, “રડવાનું નહિ, બહેન! આપણે મોટાં થઈને મોટું વહાણ બનાવીશું અને આખી દુનિયામાં ફરીશું.” આ સાંભળી બંને ભાઈ-બહેન ખડખડાટ હસી પડ્યાં.
બોધ – What the story teaches
Rain is not a spoiler of play – it is a friend that makes the whole earth green. And when something small is lost, dream of something bigger. વરસાદ આપણો મિત્ર છે. નાની વસ્તુ ખોવાય તો દુઃખી ન થવું, મોટાં સપનાં જોવાં.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| ગરજે | thunders, roars | ગાજે |
| વીજળી | lightning | — |
| ચમકે | flashes | ઝબકે |
| ધ્રૂજે | trembles | કાંપે |
| વર્ષા | rain | વરસાદ |
| ડુંગર | hill | પર્વત |
| ડોલે | sways | ઝૂલે |
| ખેતર | field | — |
| વાજાં | musical band | — |
| ગડગડાટ | rumbling of thunder | ગર્જના |
| ફટાકડા | firecrackers | — |
| ઢંકાઈ ગયા | got covered, hidden | છુપાઈ ગયા |
| હથેળી | palm of the hand | — |
| ઝીલું | catch | પકડું |
| રાજીરાજી | very happy | ખુશખુશ |
| છબછબિયાં | splashing in water | — |
| પલાળી દેશો | will drench | ભીંજવી દેશો |
| લીલુંછમ | lush green | — |
| મમરો | puffed rice | — |
| ગોળ | jaggery | — |
| પ્રવાહ | current, flow | વહેણ |
| રડમસ | about to cry | — |
| વહાણ | ship | જહાજ |
Std 1 Gujarati એકમ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત (ગીત)
Oral questions – the aim is full-sentence speaking. Sample answers:
- ગીતમાં આવેલા કયા શબ્દો તમે પહેલાં સાંભળ્યા હતા?Which words in the song had you heard before? → વાદળ, વીજળી, વરસાદ, ખેતર, ડુંગર, વાજાં.
- ગીતમાં તમને મજા પડી હોય તેવા શબ્દો બોલો.Say the words you enjoyed. → e.g. ધમધમ, ઝમઝમ, પમપમ, મમમમ.
- ગીતમાં કઈ પંક્તિ વારંવાર આવે છે? ગાઈ બતાવો.Which line repeats? Sing it. → “વાદળ ગરજે વીજળી ચમકે” – it starts every line.
- તમને વરસાદ ગમે? કેમ?Do you like rain? Why? → e.g. “હા, કારણ કે વરસાદમાં નહાવાની મજા આવે.”
- વરસાદ પડે ત્યારે તમે શું શું કરો છો?What do you do when it rains? → e.g. “હું કાગળની હોડી બનાવું છું.”
- વાદળના ગડગડાટ જેવો અવાજ કાઢી બતાવો.Make a thunder sound. → “ગડ… ગડ… ગડાટ!”
ગીત ગાઓ.
ગીતને આધારે બોલો.
- ધરતી ધ્રૂજે → ધમધમ
- ખેતર લીલાં → છમછમ
- વર્ષા વરસે → ઝમઝમ
- વાજાં વાગે → પમપમ
- ડુંગર ડોલે → ડમડમ
- છોકરાં ખાતાં → મમમમ
Why these words: ધમધમ, ઝમઝમ, પમપમ are sound words (રવાનુકારી શબ્દો). Children love them – let your child invent new ones, like “પાણી પડે ટપટપ”.
ગીતની કડીમાં ‘વ’ આવે ત્યારે બે હાથ ઊંચા કરો.
ગીતને આધારે જોડો.
- ધરતી → ધમધમ (given as example)
- વર્ષા → ઝમઝમ
- ડુંગર → ડમડમ
- ખેતર → છમછમ
- વાજાં → પમપમ
- છોકરાં → મમમમ
ચિત્ર જુઓ અને જવાબ કહો.
- ચિત્રમાં શું શું છે?What is in the picture? → વરસાદ, ઘર, ઝાડ, છોડ, પાણી, હોડી, છત્રી, છોકરો, છોકરીઓ, એક બહેન અને એક વૃદ્ધ.
- ચિત્રમાં કુલ કેટલી વ્યક્તિઓ છે?How many people? → પાંચ (5).
- ચિત્રમાં કેટલા છોકરા છે?How many boys? → એક (1).
- ચિત્રમાં છોકરીઓ શું કરી રહી છે?What are the girls doing? → એક છોકરી વરસાદના પાણીમાં રમે છે; બીજી નાની છોકરી મમ્મી સાથે ચાલે છે.
- છોકરો શું કરી રહ્યો છે?What is the boy doing? → તે હાથ ઊંચા કરીને વરસાદમાં નાચે છે.
- વરસાદથી બચવા કોણ શું કરી રહ્યું છે?Who is doing what to stay dry? → બહેને છત્રી ઓઢી છે; વૃદ્ધે માથે કોથળો/કપડું ઓઢ્યું છે.
- ચિત્રમાં સૌથી મોટી ઉંમરનું કોણ છે?Who is the oldest? → જમણી બાજુ ચાલતા વૃદ્ધ (દાદા/દાદી).
- ચિત્રમાં કાગળની બનાવેલી કઈ વસ્તુ છે?What is made of paper? → હોડી (paper boat).
ચિત્રમાં હોય તો ‘ગડગડાટ’ અને ન હોય તો ‘સડસડાટ’ બોલો.
- ઘર – ગડગડાટ
- દેડકો – સડસડાટ
- મોર – સડસડાટ
- છોકરી – ગડગડાટ
- છોડ – ગડગડાટ
- ઝાડ – ગડગડાટ
- તળાવ – ગડગડાટ
- હોડી – ગડગડાટ
- પાણી – ગડગડાટ
- ટોપી – સડસડાટ
Note: the “તળાવ” in the picture is a large rainwater pool; accept ગડગડાટ.
બોર્ડ પર લખેલાં વાક્યો ઝડપથી બોલો.
- કાળાં વાદળ, ધોળાં વાદળ.
- કાચો પાપડ, પાકો પાપડ.
- વાદળ વાદળ વરસો પાણી.
- ગાય ઘાસ ખાય, ભેંસ ભાત ખાય.
- સાચી કિટ્ટા, ખોટી બુચ્ચા.
Method from the book: say each word slowly first, then the whole sentence, then speed up bit by bit. Make it a race – whoever stumbles first loses.
અગાઉના એકમમાં આવી ગયેલા શબ્દોનું શ્રુતલેખન.
- ગામ
- મગર
- નગર
- ગગન
- નામ
- જગ
ઘરે જઈને આ ચિત્રની વાત કરો.
વાતચીત (વાર્તા)
- તમને વરસાદમાં રમવું ગમે? કેમ?Do you like playing in the rain? → e.g. “હા, પાણીમાં છબછબિયાં કરવાની મજા આવે.”
- તમારે રમવું હોય અને વરસાદ પડે તો તમે શું કરો?If it rains when you want to play? → e.g. “ઘરમાં રમું / છત્રી લઈને બહાર જાઉં.”
- વરસાદનાં ફોરાં પડવાનો અવાજ કેવો હોય? બોલી બતાવો.What sound do raindrops make? → “ટપ ટપ ટપ”.
- વરસાદનું વહેતું પાણી ક્યાં જતું હશે?Where does flowing rainwater go? → નદીમાં, તળાવમાં, છેવટે દરિયામાં.
- ટીપાંનો અવાજ ટપટપ તો તાળીનો અવાજ કેવો?If drops go ટપટપ, what sound does clapping make? → “ચટ ચટ / તડ તડ”.
- મુઠ્ઠીમાં તમે કઈ કઈ વસ્તુઓ સાચવી શકો?What can you hold in your fist? → e.g. ચણા, લખોટી, ચોકલેટ, રબર.
વાર્તામાં આવેલા શબ્દની બાજુમાં ✓ અને ન આવેલા શબ્દની બાજુમાં ✗ કરો.
- દરિયો – ✗
- સૂરજ – ✓
- આકાશ – ✓
- છત્રી – ✓
- રોટલો – ✗
Trap: the story ends with a “ship” (વહાણ) sailing round the world, but the word દરિયો never appears.
વાર્તાના આધારે સાચું હોય તો ‘ટપટપ’ અને ખોટું હોય તો ‘સરરર’ બોલો.
- સૂરજદાદા વાદળાં પાછળ ઢંકાઈ ગયા હતા. – ટપટપTrue.
- અમે છેક ઊંચા પર્વતમાંથી ટપટપ ટપટપ કરતાં દોડી આવ્યાં છીએ. – સરરરFalse. The drops came from high up in the sky (આકાશ), not a mountain.
- ટીપાંની વાત સાંભળી છોકરાં દુખી દુખી થઈ ગયાં. – સરરરFalse. They became very happy (રાજીરાજી).
- ભાઈ-બહેને હોડી બનાવીને પાણીમાં તરતી મૂકી. – ટપટપTrue.
- હોડી જતી રહી તેથી બકુલ રડમસ થઈ ગયો. – સરરરFalse. It was છાયા who became teary; Bakul cheered her up.
ખૂટતો અક્ષર મૂકો.
- દ __ રોજ → દરરોજ (ર)
- દિવ __ → દિવસ (સ)
- બહા __ → બહાર (ર)
- ધ __ તી → ધરતી (ર)
- મ __ રા → મમરા (મ)
- __ રસાદ → વરસાદ (વ)
- ખડ __ ડાટ → ખડખડાટ (ખ)
- __ રરર → સરરર (સ)
- __ ડ __ ડાટ → ગડગડાટ (ગ, ગ)
- __ તણ → દાતણ (દા)
Hint: most of these words are in the story. If your child is stuck, read that line of the story aloud.
ઓળખો, ⭕ કરો અને ગણો.
- ‘દ’ in the ball → 4
- ‘સ’ in the custard apple → 5
- ‘ર’ in the rangoli → 5
- ‘વ’ in the clouds → 4
Look-alikes to watch: દ vs ઠ/ઢ, સ vs શ/ષ, ર vs ઝ. The picture puts these next to each other on purpose.
ઉદાહરણ મુજબ મૂળાક્ષર ઓળખો અને ⭕ કરો.
- દ: દવા, દર, મદન, સાદર (example)
- ર: રસમ, રસદાર, રસ, દર
- સ: સરસ, સરદાર, દાસ, સદા
- વ: વહાણ, વરસાદ, સાવજ, માનવ
ઉદાહરણ મુજબ ચિત્ર જુઓ અને શબ્દ લખો.
- Lion → સાવજ (example)
- Carrot → ગાજર
- Crocodile → મગર
- Tablets → દવા
- Sev (namkeen) → સેવ
- Rain cloud → વરસાદ
ચિત્રને શબ્દ સાથે જોડો.
- Grandfather → દાદા
- Rain cloud → વરસાદ (example)
- Coal stove → સગડી
- Rolling pin → વેલણ
ઉદાહરણ મુજબ સરખા શબ્દો જોડો.
- દવા → દવા
- મદાર → મદાર
- રસમ → રસમ
- સેવા → સેવા (example)
- વેદ → વેદ
ટપકાં જોડી મૂળાક્ષર પૂર્ણ કરો.
Common error: writing ર backwards. Say “ર looks at the letters after it”.
ટપકાં જોડી મૂળાક્ષર પૂર્ણ કરો.
ઉદાહરણ મુજબ લખો.
વાંચો અને ઉદાહરણ મુજબ લખો.
- ગ → ગા, ગે (example)
- મ → મા, મે
- ન → ના, ને
- જ → જા, જે
- વ → વા, વે
- ર → રા, રે
- સ → સા, સે
- દ → દા, દે
ઉદાહરણ મુજબ શબ્દ શોધો અને લખો.
- સે + વા = સેવા (example)
- મે + વા = મેવા (example)
- દે + વા = દેવા
- કે + વા = કેવા
- જે + વા = જેવા
- ગા + વા = ગાવા
- ને + વા = નેવાં
- રે + વા = રેવા
- ન + વા = નવા
- દ + વા = દવા
- જ + વા = જવા
Accept any real word. Ask the child to use each one in a sentence: “મને નવા કપડાં ગમે.”
શબ્દો વાંચો અને લખો.
- ગામ – village
- નામ – name
- ગાજ – thunder
- જાગ – wake up
- માન – respect
- કાન – ear
- વાર – day of the week
- રાગ – tune, melody
- સાગ – teak wood
- દાન – donation
- બાગ – garden
- દામ – price
શિક્ષક બોલે તે શબ્દ કોઠામાંથી શોધીને લખો.
- સાવજ – row 1, across (example)
- ગરમ – column 2, going down (rows 4–6)
- વાર – row 6, last two boxes across
- રજા – column 5, going down (rows 1–2)
- ગામ – row 6, first two boxes across
- મનન – row 4, last three boxes across
- જાન – column 5, going down (rows 3–4)
- દાન – row 2, first two boxes across
- સેર – column 6, going down (rows 5–6)
Play it at home: say the word, let the child find it and trace it with a finger before writing.
તમને મનગમતું ચિત્ર દોરી રંગ પૂરો.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. Move to the next level only when the current one is easy. All words use only letters from Units 1 and 2.
Level 1 – two letters
- દર
- રસ
- સર
- વર
- મદ
Level 2 – three or more letters
- સરસ
- વરસ
- મગર
- નજર
- સમજ
- રસમ
Level 3 – with ા and ે
- દવા
- દાદા
- સેવા
- મેવા
- સાવજ
- વરસાદ
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. વાર્તામાં ભાઈ-બહેનનાં નામ શું છે?
બકુલ અને છાયા.
2. ટીપાં ક્યાંથી આવ્યાં હતાં?
ઊંચે આકાશમાંથી.
3. ભાઈ-બહેને પાણીમાં શું તરતું મૂક્યું?
કાગળની હોડી.
4. હોડી જતી રહી ત્યારે કોણ રડમસ થયું?
છાયા.
5. બકુલે મોટા થઈને શું બનાવવાની વાત કરી?
મોટું વહાણ.
6. ગીતમાં વર્ષા કેવી રીતે વરસે છે?
ઝમઝમ.
7. ‘વ’ થી શરૂ થતા બે શબ્દો કહો.
વરસાદ, વાદળ, વીજળી, વેલણ (any two).
8. સ + ે = ?
સે
9. ખૂટતો અક્ષર: __ રસાદ
વ – વરસાદ.
10. રોટલી વણવા શું વપરાય?
વેલણ.
Frequently asked questions
What is Unit 2 of the Std 1 Gujarati textbook?
Unit 2 (એકમ 2) is વાદળ ગરજે, on pages 14 to 30. It has a rain poem by Jayant Shukla, the story ટીપાં ટપકે ટપ ટપ ટપ, and teaches the letters દ, ર, સ, વ with the એ-matra (ે).
How many exercises are in Std 1 Gujarati Unit 2?
25 numbered exercises plus two conversation (વાતચીત) sections.
Which letters are taught in એકમ 2?
The consonants દ, ર, સ and વ, and the matra ે as in ગે, મે, વે, સે.
Who wrote the poem વાદળ ગરજે?
The poem is by Jayant Shukla (જયંત શુક્લ), as credited in the textbook.
In exercise 11, who became teary when the boat floated away?
છાયા. Bakul comforted her, so “હોડી જતી રહી તેથી બકુલ રડમસ થઈ ગયો” is false (સરરર).