ધોરણ 5 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) કુક્કુટ એકમ 1: પતરંગા પાર્ક
Answers to the activities on pages 1–15 of the Std 5 Gujarati Second Language book કુક્કુટ, the story પતરંગાનો બીજો પ્રવાસ in Gujarati, the chain song and Manohar Trivedi’s આલ્લે લે! explained, demonyms, idioms, dictation and a quick test.
- 14exercises solved
- 2 songs + 1 story
- 14word meanings
- 15pages
Unit 1 at a glance
The first unit of કુક્કુટ brings back all the friends from the Std 4 book પતરંગો. A chain song keeps getting longer; the story ‘પતરંગાનો બીજો પ્રવાસ’ takes the moon, Kusum, Gulab, Parvat the bull and the rasgullas on a bus trip down the Gujarat coast – until they are captured by the rooster tribe, whose queen thinks the rasgullas are her lost eggs… and it all turns out to be a dream. Manohar Trivedi’s ‘આલ્લે લે!’ closes the unit.
What your child learns
- Sings and extends a chain song
- Recalls Std 4 characters
- Retells a funny dream-story
- Makes words like સુરતી, કચ્છી
- Adds ‘ી’ to make new words
- Uses simple idioms
Poem: લંબકપુરના રાજાની વાહ રે વાહ! – meaning
A cumulative chain song:
Memory game: each child adds one link without forgetting the earlier ones.
વાર્તા: પતરંગાનો બીજો પ્રવાસ – સરળ ભાષામાં
જ્યારથી સાપુતારાનો પ્રવાસ કર્યો છે, ત્યારથી પતરંગા પાર્કમાં સૌને પ્રવાસે જવાનો નવો નવો શોખ ઊપડ્યો છે. ચાંદો, વાંદરા, કાગળની હોડી, રીંછ – સૌ ફરવા જાય. ફ્રીઝમાં પડ્યાં પડ્યાં રસગુલ્લાં પણ ગાય, “અમે રસગુલ્લાં રાજા! ઓળમટોળ ને તાજા!”
રમેશ જાનપુરાઈએ ગુલાબને પુરસ્કાર માટે દિલ્હી લઈ જવાનું કહ્યું. કુસુમે ફરવાની ઇચ્છા કહી, ને વાત ગુલાબ, પર્વત, રીંછ, ચાંદા સુધી પહોંચી. સૌએ રસગુલ્લાંનો ડબ્બો પણ દફતરમાં મૂક્યો અને પર્વત બળદ પર બેસી સવારી ઊપડી.
ભરૂચ, અંકલેશ્વર, સુરત, નવસારી, વલસાડ… રસ્તામાં ભરૂચની સિંગ, સુરતની ઘારી, નવસારીના ચીકુ કંઈ ખાઈ ન શક્યાં. થાક્યાંપાક્યાં સૌ બીલીમોરામાં ખમણ ખાઈ સૂઈ ગયાં.
ત્યાં તો ‘કૂકડે… કૂક!’ – કૂકડાસૈનિકોની કતાર આવી અને બધાં પ્રવાસીઓને પકડી કુક્કુટ કબીલાના મહારાજ પાસે હાજર કર્યાં. મહારાજ ચાંદાને ભેટ સમજ્યા, ને મહારાણીએ ડબ્બો ખોલ્યો તો બોલી પડ્યાં, “કૂકડે… કૂક!! આ તો મારાં ખોવાયેલાં ઈંડાં છે!”
મહારાણી ઘાસના પથારા પર રસગુલ્લાંને સેવવા બેસી ગયાં – ‘ઈંડાંમાંથી બચ્ચાં ન નીકળે ત્યાં સુધી…’ અને સૌ ત્યાં જ ફસાયાં! પણ ખરેખર તો ગુલાબ, કુસુમ, પર્વત – બધાં કુક્કુટ કબીલામાં નહિ, સપનામાં હતાં. કોઈ સપનામાં બીજું કરે પણ શું? તમે જ કહો ને!
બોધ – What the story teaches
Imagination can take us anywhere – even into a rooster kingdom! કલ્પનાની સફરમાં બધું શક્ય છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| પ્રવાસ | trip | — |
| શોખ | hobby, liking | — |
| ઓળમટોળ | round and plump | — |
| કબીલો | tribe | — |
| સેનાપતિ | army chief | — |
| પુરાવો | proof | — |
| સેવવું | to hatch | — |
| ઝંખવાવું | to fade | — |
| ખેદાનમેદાન | havoc | — |
| થાક્યુંપાક્યું | tired out | — |
| મોણ નાખવું | to exaggerate | — |
| લોચો મારવો | to mess up | — |
| આંખ લાગવી | to doze off | — |
| અચરજ | wonder | નવાઈ |
Std 5 Gujarati Second Language Kukkut એકમ 1 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : નાચીએ તા તા થૈ! (લંબકપુરના રાજાની વાહ રે વાહ!)
Book tip: ask the class to make a similar song about a place in their own town, and start collecting new words for the ‘શબ્દપોટલી’ game.
વાહ રે વાહ!
‘પતરંગો’ના પાના ફેરવીને જોડકાં જોડીએ
- પતરંગો → તે મસ્તી કરી પાઠશાળામાં જઈ રમવામાં જમવાનું ભૂલી ગયો હતો
- સિંહ → તે એકલું એકલું જંગલમાં ફરવા નીકળેલું (રીંછને મળ્યો)
- ચિમ્પુ → તેને દરિયાકાંઠે ફરવા જવા માટે ખૂબ મનાવવો પડેલો
- ચારણકન્યા → સિંહને ઊભી પૂંછડીએ ભગાડનાર
- પર્વત → પૃથ્વીપુરના બજારમાં ખેદાનમેદાન કરનાર (example)
- રીંછ → તે એકલું એકલું જંગલમાં ફરવા નીકળેલું
- બાળારાજા → મયૂરપુરીની પાર્ટીમાં આવેલ બિનબુલાયા મહેમાન
- કુસુમ → ગુલાબની બહેનપણી કે જેને સાપ કરડ્યો હતો
Note: where two answers seem to fit, check in the Std 4 book – the point is to recall the stories.
વાર્તા સાંભળો અને મોટેથી વાંચો : પતરંગાનો બીજો પ્રવાસ
‘સાંભળીને હસતોખીલતો ચાંદો ઝંખવાયો…’ – ખોટાં વાક્ય પર લીટી
સાચું હોય તો ‘કૂકડે… કૂક!’, ખોટું હોય તો ‘છટ્ છટ્’
- રસગુલ્લાંએ તેના દોસ્ત ચાંદાનું અપમાન કર્યું. – છટ્ છટ્ – they only compared themselves
- પ્રવાસીઓએ ઓળખ માટે આધારકાર્ડ બતાવ્યાં. – છટ્ છટ્ – ઓળખનો પુરાવો માંગ્યો પણ ન હતો
- કુક્કુટ મહારાજા ચાંદાને ભેટ સમજ બેઠા. – કૂકડે… કૂક!
- બધાં સપનામાં કુક્કુટ કબીલામાં પહોંચી ગયાં હતાં. – કૂકડે… કૂક!
- રસગુલ્લાં તો મહારાણીનાં સેવાયેલાં ઈંડાં હતાં. – છટ્ છટ્ – મહારાણીને ઈંડાં જેવાં લાગ્યાં
- દફતરમાંથી રસગુલ્લાંવાળો ડબ્બો નીકળી પડ્યો. – કૂકડે… કૂક!
ડાબા હાથની પહેલી આંગળી… ટૂંકમાં જવાબ લખો
- કુક્કુટ કબીલામાં કોણ કોણ રહેતાં હતાં?→ કૂકડા-કૂકડીઓ, મહારાજા, મહારાણી, સેનાપતિ, કૂકડાસૈનિકો.
- ચાંદાએ પ્રવાસમાં રસગુલ્લાંને સાથે લેવાનું શા માટે કહ્યું હશે?→ તેઓ ફ્રીઝમાં રોજ ફરવા જવાનાં સપનાં જોતાં; દોસ્ત હતા.
- રસ્તામાં કઈ કઈ જગ્યાએ શું શું ન ખાઈ શકાયું?→ ભરૂચમાં સિંગ, સુરતમાં ઘારી-લોચો, નવસારીમાં ચીકુ, બીલીમોરામાં ખમણ…
- રસગુલ્લાં શા માટે ફરવા નહીં જતાં હોય?→ તેઓ ફ્રીઝમાં બંધ રહે અને ખવાઈ જાય!
વાંચવાની મજા પડી ને! અભિનય કરો / કલ્પના કરો
લંબકપુરી રાજા! – ગામ/રાજ્ય પરથી નામ
- ભરૂચનું હોય એ → ભરૂચી
- સુરતી એટલે → સુરતનું હોય એ
- અમદાવાદનું હોય એ → અમદાવાદી
- ખંભાતી એટલે → ખંભાતનું હોય એ
- જામનગરનું હોય એ → જામનગરી
- ડાંગી એટલે → ડાંગનું હોય એ
- કચ્છનું હોય એ → કચ્છી
- પંજાબી એટલે → પંજાબનું હોય એ
- બંગાળનું હોય એ → બંગાળી
- રાજસ્થાની એટલે → રાજસ્થાનનું હોય એ
શબ્દોનો અર્થ તમારી માતૃભાષામાં લખો; દીર્ઘ ‘ી’ લગાડી નવો શબ્દ
- ગુલાબ → ગુલાબી – ગુલાબના રંગનું (example)
- પ્રવાસ → પ્રવાસી – મુસાફર
- ગરીબ → ગરીબી – ગરીબ હોવું તે
- કાયમ → કાયમી – હંમેશનું
- દોસ્ત → દોસ્તી – મિત્રતા
- સવાર → સવારી – વાહન પર બેસીને જવું
રૂઢિપ્રયોગો (મુહાવરા)
- મોણ નાખવું → બિનજરૂરી ઉમેરો કરવો – ‘એ વાતમાં બહુ મોણ નાખે છે.’
- લોચો મારવો → ગોટાળો કરવો – ‘વાયર જોડવામાં લોચો માર્યો લાગે છે.’
- આંખ લાગી જવી → ઊંઘ આવી જવી – ‘રાત્રે વાંચતાં વાંચતાં આંખ લાગી ગઈ.’
પાના 8 સુધીમાંથી શબ્દવાળાં વાક્યો શોધો અને નવું વાક્ય બનાવો
સાંભળો, ઝીલો અને ગાઓ : આલ્લે લે! (Manohar Trivedi)
ગીતમાંથી પંક્તિ શોધો / ચિત્ર દોરો / પ્રશ્નોની ચર્ચા
- પાણીનું ઝરણું ફૂટ્યું. → જંગલમાંથી ઝરણું છૂટ્યું
- પંખીઓ ઝરણાંમાં નહાય છે. → પાંખ ઝબોળી પંખી સરતાં
- હું પણ હંમેશાં તરણાંની જેમ તરું. → હુંય તરું રે એમ હંમેશાં
- પવન ફૂંકાવાથી અવાજ થયો. → હવાઓએ વાંસળીઓ ફૂંકી
- આવું નવાઈનું ક્યાં બન્યું? → ક્યાંથી આવું અચરજ ફૂટ્યું
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – places
- ભરૂચ
- સુરત
- નવસારી
- વલસાડ
- બીલીમોરા
Level 2 – ી words
- ગુલાબી
- પ્રવાસી
- દોસ્તી
- સવારી
- કાયમી
Level 3 – sentences
- અમે રસગુલ્લાં રાજા!
- સૌ બીલીમોરામાં સૂઈ ગયાં.
- સુરતની ઘારી વખણાય છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. રસગુલ્લાં ક્યાં રહેતાં?
ફ્રીઝમાં.
2. પ્રવાસીઓને કોણે પકડ્યા?
કૂકડાસૈનિકોએ.
3. મહારાજે ચાંદાને શું સમજ્યો?
ભેટ.
4. મહારાણીને રસગુલ્લાં શાં લાગ્યાં?
પોતાનાં ખોવાયેલાં ઈંડાં.
5. આ બધું ક્યાં બન્યું?
સપનામાં.
6. સુરતનું હોય તે?
સુરતી.
7. ‘ગરીબ’માં ‘ી’ લગાડો.
ગરીબી.
8. આંખ લાગી જવી એટલે?
ઊંઘ આવી જવી.
9. ‘આલ્લે લે!’ના કવિ?
મનોહર ત્રિવેદી.
10. ચાંદો કેમ ઝંખવાયો?
રસગુલ્લાંએ પોતાને ચાંદા જેવા કહ્યા.
Frequently asked questions
What is Unit 1 of Std 5 Gujarati Second Language (Kukkut)?
Unit 1 (એકમ 1) is પતરંગા પાર્ક, on pages 1 to 15. It has the chain song લંબકપુરના રાજાની વાહ રે વાહ!, the story પતરંગાનો બીજો પ્રવાસ and Manohar Trivedi’s song આલ્લે લે!
What happens in પતરંગાનો બીજો પ્રવાસ?
The Patranga Park friends take the rasgullas on a trip down the Gujarat coast, are captured by a rooster tribe whose queen thinks the rasgullas are her eggs – and it turns out to be a dream.
Which Std 4 characters return?
Patrango the bee-eater, Parvat the bull, Kusum and Gulab, the bear, the moon, Chimpu and the rasgullas.
What are demonyms in Exercise 10?
Words for people or things from a place: ભરૂચી, સુરતી, અમદાવાદી, ખંભાતી, જામનગરી, ડાંગી, કચ્છી, પંજાબી, બંગાળી, રાજસ્થાની.
Which idioms does Unit 1 teach?
મોણ નાખવું (to exaggerate), લોચો મારવો (to mess up) and આંખ લાગી જવી (to doze off).