ધોરણ 6 ગુજરાતી પલાશ પાઠ 2: વાર્તા રે વાર્તા
Answers to every exercise on pages 5–11, the group story વાર્તા રે વાર્તા retold in Gujarati, animal sounds, -દાર words, kinds of nouns and pronouns, dictation and a quick test.
- 11exercises solved
- Group story
- 12word meanings
- 7pages
Lesson 2 at a glance
In this lesson a teacher and children make up a story together, each child adding the next part. A happy elephant breaks a mango branch and destroys a crow’s nest; the crow takes her complaint to King Garuda’s court; the elephant is exiled by the hawk army – and finally forgiven when his ‘sister’, a dove, pleads for him.
What your child learns
- Tells a story in turns
- Orders events in a story
- Uses words like ઘટાદાર, રસદાર
- Identifies kinds of nouns
- Replaces nouns with pronouns
- Writes a story from points
About the lesson: An experiment in storytelling
The lesson is ‘compiled’ by the textbook board. The teacher begins a story and each child adds the next part – so every paragraph is told by a different child (Karunashankar, Kalyani, Kamal, Hasan, Dhanji, Kapil, Makan, Ratan…).
Big idea: those who truly repent deserve forgiveness.
વાર્તા: વાર્તા રે વાર્તા – સરળ ભાષામાં
એક હતો હાથી – મસ્ત અને જબરજસ્ત. ઉનાળાના બપોરે તાપથી શિયાવિયા થઈને તે ઘટાદાર આંબા નીચે ઊભો. આંબા પર કેરીઓ લૂમી રહી હતી. હર્ષમાં હાથીએ સૂંઢ ઊંચી કરી ડાળી પકડી – કડડડ કરતી ડાળી તૂટી પડી.
ડાળી ઉપર કાગડીનો માળો હતો. માળામાં ત્રણ ઈંડાં – ભોંય પર પછડાઈને ફૂટી ગયાં! કાગડીએ કકળાટ મચાવી મૂક્યો. ચારે દિશામાંથી કાગડા એકઠા થયા.
કાગડીએ નાતના પંચને ફરિયાદ કરી. નાતનો મુખી કાગડીને લઈ પંખીઓના રાજા ગરુડના દરબારમાં ગયો. હંસના પ્રધાનમંડળે ચુકાદો આપ્યો – ‘ગુનેગાર હાથીને દેશવટો; બાજ સેનાપતિ સજાનો અમલ કરે.’
બાજ સૈનિકોની ટુકડીએ તીરવેગે હાથી પર હુમલો કર્યો. હાથી હાંફળોફાંફળો દોડ્યો, ડુંગરની સાંકડી ઘાટીમાંથી બહાર નીકળી ગયો – હદપાર! એકલો પડેલો હાથી પસ્તાવો કરવા લાગ્યો.
હાથીની ધર્મની બહેન કબૂતરીએ તેની વેદના સાંભળી. તે ગરુડ પાસે ગઈ અને હાથીના પસ્તાવાની વાત કરી. ગરુડે હાથીની સજા માફ કરી. હર્ષનાં ગીત ગાતી કબૂતરી હાથીને પાછો આંબાની વાટે દોરી લાવી.
બોધ – What the story teaches
Sincere repentance deserves forgiveness. સાચા દિલથી પસ્તાવો કરનારને માફી મળે છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the lesson, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| શિયાવિયા | flustered | ગભરાયેલું |
| ઘડી-બે-ઘડી | a little while | — |
| ફોદો | lump, mess | — |
| કકળાટ | wailing | — |
| કલ્પાંત | lament | — |
| ગમગીન | sad | ઉદાસ |
| યાચના | plea | વિનંતી |
| હદપારી | exile | દેશવટો |
| હાંફળુંફાંફળું | flustered | — |
| ચિત્કાર | scream | — |
| ઢોલ જેવું વાઘ | drum-like instrument | — |
| ઘાણ નીકળી જવો | to be destroyed | — |
Std 6 Gujarati Palash પાઠ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત
- તમને કોણ-કોણ વાર્તા સંભળાવે છે?→ open answer.
- તમને કેવી-કેવી વાર્તાઓ સાંભળવી ગમે?→ open answer.
- તમે પશુ-પંખીઓની ભાષા જાણતા હો, તો શું કરો?→ તેમની તકલીફો સાંભળી મદદ કરું.
- પશુ-પંખીઓને આપણાં સાથી-સંગી કહેવાય? કેમ?→ હા – તેઓ પણ પૃથ્વીના સભ્યો છે.
- આ વાર્તામાંથી તમને કોનું પાત્ર ગમ્યું? કેમ?→ કબૂતરી – તેણે માફ કરાવ્યું.
- તમને ક્યારેય કોઈ બાબતનો પસ્તાવો થયો છે? કેમ?→ open answer.
આ પાઠમાંથી પ્રાણીઓના અવાજ રજૂ કરતાં વાક્યો શોધીને લખો
- કાગડી → કાગડી જોરજોરથી કા…કા… કરે છે. (example)
- મોર → મોર ટહુકે છે – ટેહુક ટેહુક.
- કોયલ → કોયલ ટહુકે છે – કુહૂ કુહૂ.
- કબૂતર → કબૂતર ઘૂઘવે છે – ઘૂ ઘૂ.
- હોલો → હોલો ઘૂ… ઘૂ… કરે છે.
- હાથી → હાથી ચિત્કાર કરે છે.
ઉદાહરણ મુજબના શબ્દો કોષ્ટકમાં લખો (-દાર)
- ઘટા → ઘટાદાર (example)
- કસ → કસદાર (example)
- રસ → રસદાર
- મલાઈ → મલાઈદાર
- સુગંધી → સુગંધીદાર
- વજન → વજનદાર
- જોર → જોરદાર
- નસીબ → નસીબદાર
- ખુશબો → ખુશબોદાર
- અસર → અસરદાર
કૌંસમાં આપેલા શબ્દોનો ઉપયોગ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો (તીરવેગે, કડડડ, હળવેક, સડાક, હાંફળોફાંફળો)
- હાથીએ હળવેક કરતી સૂંઢ ઊંચકી.
- હાથીએ એક ડાળીને પકડમાં લીધી અને કડડડ ડાળી તૂટી પડી.
- હાથીએ સડાક રહીને સૂંઢ ઊંચકી.
- હાથી હાંફળોફાંફળો દોડ્યો જાય છે.
- બાજ સરદાર હવામાંથી તીરવેગે હાથી પર ધસે છે.
નીચેનાં વાક્યોને પાઠને આધારે ઘટનાક્રમમાં ગોઠવો
- તાપથી શિયાવિયા થયેલો હાથી ઘટાદાર આંબા હેઠળ આવીને ઊભો.
- સેનાપતિએ બાજ સૈનિકોની ટુકડી સજ્જ કરી.
- સરોવરનાં છાતીપૂર પાણીમાં હાથી ઊભો છે.
- ડુંગરની સાંકડી ઘાટીમાંથી હાથી બહાર નીકળી જાય છે… અને હાથી હદપાર થાય છે.
- હર્ષનાં ગીત ગાતી કબૂતરી હાથીને પેલા આંબાની વાટે દોરે છે.
નીચેનાં વાક્યો કોણ બોલી શકે તે એકમમાંથી શોધી લખો
- અપરાધી હાથીને રાજ્યમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવે. → પ્રધાનમંડળ / ગરુડ રાજા
- ભાઈ! તેં તો હર્ષમાં ન કરવાનું કર્યું. → કબૂતરી
- પંચ પરમેશ્વર! હાથીના આ કૃત્ય સામે મને વાંધો છે. → કાગડી
- મેં હર્ષના આવેગમાં આવીને જે કૃત્ય કર્યું તેનો મને ખૂબ જ પસ્તાવો છે. → હાથી
- તું તારા અપરાધની ક્ષમા ઇચ્છે છે એમ હું પક્ષીરાજ ગરુડ પાસે જઈને કહીશ. → કબૂતરી
આપેલા વિષયો વિશે બે બે વિદ્યાર્થી પાસે રજૂઆત કરાવો
પ્રશ્નોના જવાબ લખો
- કાગડીએ શા માટે કકળાટ મચાવી મૂક્યો?→ હાથીએ ડાળી તોડતાં તેનો માળો પડ્યો અને ત્રણ ઈંડાં ફૂટી ગયાં.
- કાગડીએ નાતના પંચને શી ફરિયાદ કરી? કેમ?→ ‘મારે આ હાથી સામે ફરિયાદ નોંધાવવી છે – તેણે મારાં બચ્ચાંની હત્યા કરી છે.’
- કાગડીની ફરિયાદ સાંભળી પ્રધાનમંડળે શો ચુકાદો જાહેર કર્યો?→ ગુનેગાર હાથીને દેશવટો આપવામાં આવે; બાજ સેનાપતિ સજાનો અમલ કરે.
- ગરુડ રાજાના દરબારનું વર્ણન કરો.→ ગરુડ સિંહાસને બિરાજ્યા; હંસનું પ્રધાનમંડળ; દરવાજે ઘુવડ ચોકીદાર; ઢેલ-કૂકડી શરણાઈ વગાડે; બુલબુલ ગીત ગાય.
- પક્ષીઓએ હાથીને હદપાર કેવી રીતે કર્યો?→ બાજ સેનાએ હાથી પર તીરવેગે હુમલો કર્યો; ચાંચથી ઘા કર્યા; હાથી ડુંગરની ઘાટી પાર ભાગી ગયો.
- હાથીને કઈ વાતનો પસ્તાવો થતો હતો? કેમ?→ હર્ષમાં ડાળી તોડી કાગડીનાં ઈંડાં ફોડ્યાં તેનો.
- કબૂતરીએ હાથીની સજા માફ ન કરાવી હોત તો?→ હાથી એકલો જંગલ બહાર ભટકતો રહેત.
રેખાંકિત પદને સ્થાને ક્યાં પદો મૂકી શકાય અને તેને શું કહેવાય?
રેખાંકિત શબ્દોનું વર્ગીકરણ કરો
- જાતિવાચક → જંગલ, જિલ્લો, સ્થળ, સ્થાપત્યો, નદી, શાળા, વિદ્યાર્થીઓ
- વ્યક્તિવાચક → રવિવાર, પોળો, સાબરકાંઠા, હાથમતી
- સમૂહવાચક → પરિવાર, ટોળું
- દ્રવ્યવાચક → નાસ્તો, શરબત
- ભાવવાચક → સૌંદર્ય, રોમાંચ, આનંદ, મજા, મસ્તી
ભાષાસજ્જતા – નામપદ: names of persons, things, places are નામ; used in a sentence they are called નામપદ (nouns).
આપેલા શબ્દોને આધારે ફકરો બનાવો / મુદ્દા પરથી વાર્તા લખો
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – story words
- હાથી
- આંબો
- કાગડી
- ગરુડ
- કબૂતરી
Level 2 – -દાર words
- ઘટાદાર
- રસદાર
- જોરદાર
- નસીબદાર
- વજનદાર
Level 3 – sentences
- હાથીએ આંબાની ડાળી તોડી.
- ગરુડે હાથીની સજા માફ કરી.
- સાચો પસ્તાવો માફી લાવે છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the lesson. Tap to check each answer.
1. હાથી ક્યાં ઊભો હતો?
ઘટાદાર આંબા નીચે.
2. કેટલાં ઈંડાં ફૂટ્યાં?
ત્રણ.
3. કોનો માળો હતો?
કાગડીનો.
4. પંખીઓનો રાજા?
ગરુડ.
5. પ્રધાનમંડળ કોનું?
હંસનું.
6. સજા શી થઈ?
દેશવટો.
7. સજાનો અમલ કોણે કર્યો?
બાજ સેનાએ.
8. હાથીની માફી કોણે કરાવી?
કબૂતરીએ.
9. ‘પરિવાર’ કેવું નામ?
સમૂહવાચક.
10. ‘આનંદ’ કેવું નામ?
ભાવવાચક.
Frequently asked questions
What is Lesson 2 of Std 6 Gujarati Palash?
Lesson 2 (પાઠ 2) is વાર્તા રે વાર્તા, pages 5 to 11 – a story made up by a class, each child adding a part.
What happens in the story?
A happy elephant breaks a mango branch and destroys a crow’s eggs; King Garuda’s court exiles him; he repents, and his ‘sister’ the dove gets him forgiven.
What grammar does Lesson 2 teach?
Kinds of nouns (જાતિવાચક, વ્યક્તિવાચક, સમૂહવાચક, દ્રવ્યવાચક, ભાવવાચક), pronouns and -દાર words.
What are -દાર words?
Words made by adding -દાર: ઘટાદાર, રસદાર, જોરદાર, નસીબદાર, વજનદાર.
What is the lesson’s message?
Those who truly repent deserve forgiveness.