ધોરણ 6 ગુજરાતી પલાશ પાઠ 5: જય જય ગરવી ગુજરાત!
Answers to every exercise on pages 29–32, the meaning of Narmad’s famous poem જય જય ગરવી ગુજરાત!, the four directions and their shrines, standard word forms, dictation and a quick test.
- 10exercises solved
- Poem
- 13word meanings
- 4pages
Lesson 5 at a glance
Narmad’s ‘જય જય ગરવી ગુજરાત!’ – almost Gujarat’s state song – was written in 1873. The poet salutes Gujarat as a mother: her saffron flag, the goddesses and gods guarding every direction (Amba, Kali, Kunteshwar Mahadev, Somnath and Dwarka), her rivers and ocean, her heroes like Siddhraj Jaysinh – and promises an even brighter future: ‘વીતી ગઈ છે રાત!’
What your child learns
- Recites the poem with pride
- Names shrines in each direction
- Finds meanings of poetic words
- Writes standard forms (પ્રભાત, પૂર્વ…)
- Makes rhyming pairs
- Explains poetic lines
About the poet: નર્મદ (નર્મદાશંકર દવે)
Narmad (1833–1886), born in Surat, is called the father of modern Gujarati prose. He wrote the first Gujarati dictionary ‘નર્મકોશ’, his autobiography ‘મારી હકીકત’ and reform essays, and pioneered many new forms of writing.
Sing it: it’s often sung at school functions – listen to a recording.
કાવ્ય: જય જય ગરવી ગુજરાત! – સરળ ભાષામાં
જય જય ગરવી ગુજરાત! દીપે અરુણું પરભાત. ગુજરાતનું ગૌરવ પ્રભાતના સોનેરી પ્રકાશની જેમ ઝળહળે છે. લાલ-કેસરી ધજા ફરકે છે – પ્રેમ અને શૌર્યની નિશાની.
હે ગુજરાત માતા! તું તારાં સંતાનોને પ્રેમ અને ભક્તિની રીત શીખવે છે. ઉત્તરમાં અંબામાતા, પૂર્વમાં કાળીમાતા, દક્ષિણમાં કુંતેશ્વર મહાદેવ અને પશ્ચિમમાં સોમનાથ અને દ્વારકાધીશ – ચારે દિશાએ દેવો તારી રક્ષા કરે છે.
નદી તાપી, નર્મદા, મહી અને સાબરમતી; પશ્ચિમે રત્નાકર સાગર; પર્વતો – આ બધું તારું ગૌરવ છે. વીર સિદ્ધરાજ જયસિંહ જેવા રાજાઓએ તારું નામ ઉજ્જ્વળ કર્યું.
હે માત! તે રંગ કરતાં પણ વધુ સુંદર રંગ જલદી થશે. શુભ શુકન દેખાય છે; મધ્યાહ્ન શોભશે – દુઃખની રાત વીતી ગઈ છે. જય જય ગરવી ગુજરાત!
બોધ – What the story teaches
Love your land, know its heritage and work for its future. આપણી ભૂમિનું ગૌરવ જાળવીએ.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the lesson, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| ગરવી | glorious, proud | ગૌરવશાળી |
| દીપે | shines | — |
| અરુણું | reddish-golden | — |
| પરભાત | dawn | પ્રભાત |
| ધ્વજ | flag | ધજા |
| કસુંબી | saffron | કેસરી |
| નિજ | own | પોતાનું |
| સંતતિ | children | સંતાન |
| રક્ષા | protection | રખેવાળી |
| રત્નાકર | ocean | સાગર |
| સત્વરે | soon | જલદી |
| શકુન | omen | શુકન |
| મધ્યાહ્ન | midday | બપોર |
Std 6 Gujarati Palash પાઠ 5 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત
- આ ગીતમાં એવી કઈ વાત આવી છે જે તમે પહેલીવાર સાંભળી હોય?→ open answer.
- તમે તીર્થસ્થાનમાં ક્યાં ગયા છો?→ open answer.
- તમે આવું ગુજરાત વિશે કોઈ ગીત સાંભળ્યું છે? કયું?→ ‘ગુણવંતી ગુજરાત’, ‘ગુજરાત મોરી મોરી રે’.
- તમે ઘર-શાળા-ગામમાં કયા કયા ઉત્સવો ઊજવો છો?→ open answer.
- તમને નદીકિનારે રહેવું ગમે? કેમ?→ open answer.
નીચે આપેલ શબ્દોમાંથી સાચા અર્થવાળો શબ્દ શોધો
- ગરવી → ગૌરવશાળી
- નિજ → પોતાનું
- અરુણું → સોનેરી (લાલાશભર્યું) રંગનું
- સંતતિ → સંતાન
- કસુંબી → કેસરી
- રક્ષા → રખેવાળી
શબ્દના અર્થ મુજબ સાચું વાક્ય ✓
- સંતતિ – સંતાન → ✓ ગૌરી ગાય એ બોડી ગાયની સંતતિ છે. (✗ લીલાંછમ વનો આ દેશની સંતતિ છે.)
- અરુણું – સોનેરી રંગનું → ✓ સૂર્યનું અરુણું કિરણ પડ્યું ને અમે જાગ્યા. (✗ અમાસનું અરુણું અંધારું…)
નીચે આપેલા શબ્દોનાં શિષ્ટ રૂપ લખો
- પરભાત → પ્રભાત
- પુરવ → પૂર્વ
- સોહે → શોભે
- જુદ્ધ → યુદ્ધ
- દીસે → દેખાય
ઉદાહરણ જેવા પ્રાસવાળા શબ્દો લખો
જોડકાં જોડો
- ઉત્તર → અંબામાત
- પૂર્વ → કાળીમાત
- દક્ષિણ → કુંતેશ્વર મહાદેવ
- પશ્ચિમ → સોમનાથ (અને દ્વારકેશ)
આપેલ વિકલ્પમાંથી યોગ્ય કારણ શોધો
- કવિ સંતાનોને પ્રેમભક્તિની રીત શીખવવાનું કહે છે, કારણ કે… → સાચી જીવનશૈલી મળે.
- ગુજરાતની સહાયમાં દેવો સાક્ષાત્ છે એવું કહેવાય છે, કારણ કે… → ચારેય દિશામાં એમનાં સ્થાનકો છે.
- સાગર માટે રત્નાકર શબ્દ પ્રયોજ્યો છે, કારણ કે… → સાગરના પેટાળમાં અનેક કીમતી રત્નો છે.
- આ કાર્યમાં રાત વીતી ગઈ છે એવું કહ્યું છે, કારણ કે… → ગુજરાત હવે પ્રગતિના માર્ગે છે.
બે શબ્દોનો એક વાક્યમાં ઉપયોગ કરો
- કમ્પ્યૂટર – વેદ વ્યાસ → કમ્પ્યૂટરમાંથી વેદ વ્યાસનો ફોટો જડ્યો. (example)
- ફ્રીઝ – ચંચળ → ચંચળ બાળક વારેવારે ફ્રીઝ ખોલે છે.
- ચા – સાગર → સાગરકિનારે બેસી ગરમ ચા પીધી.
- ફોન – સંપ → સંપથી રહેતા ભાઈઓ રોજ ફોન કરે.
- બીજી – મધ્યાહ્ન → મધ્યાહ્ને બીજી રિસેસ પડે છે.
- પર્વત – પપ્પા → પપ્પા સાથે પર્વત ચડ્યા.
પ્રશ્નોના જવાબ લખો
- કવિતા મુજબ ગુજરાતની કઈ દિશામાં શું આવેલું છે તે લખો.→ ઉત્તરે અંબામાતા, પૂર્વે કાળીમાતા (પાવાગઢ), દક્ષિણે કુંતેશ્વર મહાદેવ, પશ્ચિમે સોમનાથ અને દ્વારકાધીશ.
- કવિએ પ્રેમભક્તિની રીત શીખવવાનું કેમ કહ્યું હશે?→ પ્રેમ અને ભક્તિથી સાચું, સારું જીવન જીવી શકાય.
- ગરવી ગુજરાત એટલે શું?→ ગૌરવશાળી ગુજરાત.
- ગુજરાતની બીજી નદીઓનાં નામ; કોઈ એક નદી વિશે લખો.→ નર્મદા, તાપી, સાબરમતી, મહી – e.g. નર્મદા પર સરદાર સરોવર ડેમ છે.
- ગુજરાતના મહિમા વિશે લખો.→ તીર્થો, નદીઓ, સાગરકિનારો, વીરો અને સંતોની ભૂમિ.
- ગુજરાતને ગરવી કેમ કહી હશે?→ તેનો ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ અને લોકો ગૌરવ લેવા જેવા છે.
કાવ્યપંક્તિ સમજાવો
પ્રવૃત્તિ: read ‘ગુણવંતી ગુજરાત’ (Khabardar) and ‘ગુજરાત મોરી મોરી રે’ (Umashankar Joshi); collect stories of Siddhraj Jaysinh.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – places
- ગુજરાત
- સોમનાથ
- દ્વારકા
- અંબાજી
- પાવાગઢ
Level 2 – standard forms
- પ્રભાત
- પૂર્વ
- શોભે
- યુદ્ધ
- દેખાય
Level 3 – sentences
- જય જય ગરવી ગુજરાત!
- ઉત્તરમાં અંબામાતા છે.
- વીતી ગઈ છે રાત.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the lesson. Tap to check each answer.
1. કવિ?
નર્મદ.
2. નર્મદનો જન્મ ક્યાં?
સુરત.
3. ઉત્તરમાં?
અંબામાતા.
4. પૂર્વમાં?
કાળીમાતા.
5. દક્ષિણમાં?
કુંતેશ્વર મહાદેવ.
6. પશ્ચિમમાં?
સોમનાથ અને દ્વારકાધીશ.
7. ‘ગરવી’ એટલે?
ગૌરવશાળી.
8. ‘રત્નાકર’ એટલે?
સાગર.
9. ‘પરભાત’નું શિષ્ટ રૂપ?
પ્રભાત.
10. નર્મદનો શબ્દકોશ?
નર્મકોશ.
Frequently asked questions
What is Lesson 5 of Std 6 Gujarati Palash?
Lesson 5 (પાઠ 5) is જય જય ગરવી ગુજરાત!, Narmad’s patriotic poem, on pages 29 to 32.
Which shrines guard Gujarat in each direction, according to the poem?
North – Ambamata; East – Kalimata; South – Kunteshwar Mahadev; West – Somnath and Dwarkadhish.
What does ‘ગરવી ગુજરાત’ mean?
Proud, glorious Gujarat.
Who was Narmad?
Narmadashankar Dave (1833–1886) of Surat, father of modern Gujarati prose and author of the first Gujarati dictionary, ‘નર્મકોશ’.
What does ‘વીતી ગઈ છે રાત’ mean?
The night (dark times) has passed – a bright future is coming.