ધોરણ 3 ગુજરાતી કલશોર એકમ 2: પોટલાં ટપકે ટપ્પ
Answers to every activity on pages 16–30, the songs explained, the clouds story વાદળાંની ગમ્મત in Gujarati, singular and plural, joined letters દ્ય, સૃ, દૃ, dictation and a quick test.
- 29exercises solved
- 3 songs + 1 story
- 18word meanings
- 15pages
Unit 2 at a glance
એકમ 2 looks up at the sky. A song wishes for a bird’s wings, a playful story explains sunrise, storms, lightning, thunder and rain as the games of clouds, and a second song welcomes tiny raindrops. Language work covers complete sentences, one and many, repeating-sound words and the joined letters દ્ય, સૃ, દૃ.
The book does not number most activities in this unit, so they are numbered here in page order.
What your child learns
- Links cloud actions to real weather
- Orders story events
- Tells complete sentences from incomplete ones
- Uses one and many correctly
- Enjoys repeating-sound words
- Reads words with દ્ય, સૃ, દૃ
Poem: પેલા પંખીને જોઈ મને થાય – meaning
A dreamy song by Pinakin Trivedi (પિનાકિન ત્રિવેદી):
Talk: “તને પાંખ મળે તો ક્યાં ઊડે?”
વાર્તા: વાદળાંની ગમ્મત – સરળ ભાષામાં
ગુલાબી ઠંડી હતી. કૂકડો કૂકડેકૂક કરતો હતો. ત્યારે કેટલાંક વાદળાંને આકાશમાં ફરવા જવાનું મન થયું. નાનું વાદળું બોલ્યું, “સારાં સારાં કપડાં પહેરીને ફરવા જઈએ અને ગમ્મત કરીએ!”
એક મોટા વાદળાએ દીવો સળગાવ્યો. બધાં વાદળાંએ રાતાં, પીળાં, ગુલાબી, જાંબલી કપડાં પહેર્યાં. નીચેથી લોકો કહેવા લાગ્યા, “સૂર્યોદય થાય છે.”
દીવાની જ્યોત મોટી થઈ એટલે કેટલાંક વાદળાં ફિક્કાં પડી ગયાં. બધાં ભેગાં થઈને એક મોટા પહાડ જેવા કાળા વાદળાની પાછળ જઈ બેઠાં. લોકો બોલ્યા, “આકાશ ઘેરાયું.”
દીવો પૂરો ઢંકાયો નહીં, એટલે મોટા વાદળાએ પવનને મદદે બોલાવ્યો. પવન ફૂંકાયો – લોકો બોલ્યા, “વાવાઝોડું આવ્યું!” વાદળાં પવનની ગાડીમાં બેસી દોડવા લાગ્યાં અને દીવો ક્યાંય ઢંકાઈ ગયો.
પોતાની જીતથી વાદળાંની આંખો ચમકવા લાગી – લોકો કહે, “વીજળી ઝબૂકે છે.” પછી વાદળાં ખડખડાટ હસ્યાં – “આકાશ ગાજે છે.” એટલું હસ્યાં કે આંખોમાંથી આનંદનાં આંસુ વહ્યાં – “વરસાદ વરસે છે!”
પછી હરીફરી, ગમ્મત કરી વાદળાં ઘેર ગયાં. નીચે લોકો બોલ્યા, “વરસાદ બંધ થયો.”
બોધ – What the story teaches
Nature is full of wonder – even rain can be imagined as the clouds’ happy laughter. કુદરતને કલ્પનાથી જોવાની મજા જ કંઈક ઓર છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| પાંખ | wing | — |
| ઢીંગલી | doll | — |
| છાનામાના | quietly | — |
| ગુલાબી ઠંડી | pleasant chill | — |
| ગમ્મત | fun | મજા |
| સૂર્યોદય | sunrise | — |
| ફિક્કું | pale | — |
| ફરિયાદ | complaint | — |
| ઓથ | shelter | આશરો |
| વાવાઝોડું | storm | — |
| ઝબૂકવું | to flash | ચમકવું |
| ગાજવું | to thunder | — |
| ફોરાં | big raindrops | — |
| ટબૂકલાં | tiny ones | — |
| ઝાંઝરિયાં | anklets | — |
| અલકમલક | faraway lands | — |
| દૃશ્ય | scene | — |
| વિદ્યાર્થી | student | — |
Std 3 Gujarati Kalshor એકમ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : પેલા પંખીને જોઈ મને થાય
Act it: flap arms, look down and say “બા ઢીંગલી જેવાં!”
વાર્તા વાંચો : વાદળાંની ગમ્મત
વાતચીત
- વાદળાંએ એવું શું કર્યું જે તમને સૌથી વધુ ગમ્યું?→ open answer (e.g. ખડખડાટ હસ્યાં).
- તમને વાદળાંનું કયા રંગનું કપડું સૌથી વધુ ગમ્યું?→ open answer.
- તમે વાદળું હો તો તમે શું શું કરો?→ open answer.
- સૂર્ય ઊગે ત્યારે આકાશમાં અને ધરતી પર શું શું થાય?→ અજવાળું થાય, પક્ષીઓ ગાય, લોકો જાગે.
- વાદળું ક્યાં વરસે તો તમને સૌથી વધુ ગમે?→ open answer.
- વાદળાંનો ગડગડાટ સાંભળો ત્યારે શું થતું હોય તેવું લાગે છે?→ વાદળાં હસતાં / ઝઘડતાં હોય એવું.
- પવન ખૂબ જોરથી ફૂંકાય ત્યારે શું શું ઊડે?→ ધૂળ, પાંદડાં, કાગળ, કપડાં.
સાચું હોય તો ✓ કરો. ખોટું હોય તો ✗ કરો.
- કેટલાંક વાદળાંને ધરતી પર ફરવા જવાનું મન થયું. – ✗ – આકાશમાં ફરવા
- વાદળાં રંગબેરંગી કપડાં પહેરીને ફરવા નીકળ્યાં. – ✓
- વાદળાં એક પહાડની પાછળ જઈને બેઠાં. – ✓ (a big mountain-like black cloud)
- મોટા વાદળે નાનાં વાદળાંને પોતાની ઓથે લઈ લીધાં. – ✓
- વાદળાં ખડખડાટ હસવા લાગ્યાં. – ✓
એક જ શબ્દમાં ઉત્તર લખો.
- વાદળાં ભેગાં થઈને કોની પાછળ જઈને બેઠાં?→ મોટા કાળા વાદળાંની
- વાદળાં કોની ગાડીમાં બેસીને દોડવા લાગ્યાં?→ પવનની
- વાદળાએ દીવો સળગાવ્યો ત્યારે લોકો શું કહેવા લાગ્યા?→ સૂર્યોદય થાય છે
- લોકોએ વીજળી ઝબૂકે છે એમ કહ્યું ત્યારે વાદળાં શું કરતાં હતાં?→ આંખો ચમકાવતાં
- પવને પોતાનું કામ શરૂ કર્યું તેથી ધરતી પર શું આવ્યું?→ વાવાઝોડું
નીચેનાંમાંથી સાચા અર્થવાળા વાક્ય સામે ✓ કરો.
- ગુલાબી ઠંડી હતી. → મઝા પડે એવી ઠંડી હતી. ✓
- સૂર્યોદય થયો. → સૂર્ય ઊગ્યો હશે. ✓
- વાદળાં પવનની ગાડીમાં બેસી દોડવા લાગ્યાં. → પવનના ધક્કાથી વાદળ ઝડપથી ખસતાં હતાં. ✓
વાક્યોને વાર્તા પ્રમાણે ગોઠવવા ક્રમ આપો.
- કૂકડો કૂકડેકૂક કરતો હતો.
- બધાં વાદળાંએ કપડાં પહેર્યાં.
- સવાર થઈ.
- વાદળાં ખૂબ મોટા કાળા વાદળાની પાછળ ભેગાં થઈ ગયાં.
- વાદળાં આકાશમાં દોડવા લાગ્યાં.
- વાદળાંની આંખો ચમકવા લાગી.
- વરસાદ વરસવા માંડ્યો.
આવું થાય ત્યારે તમને શું થાય એનો ક્રમ લખો.
- વાદળાંના હાથીએ સૂંઢથી મોટા ફૂંફાડા કર્યા. → 1 – વાવાઝોડું
- આકાશમાં મોટી ટ્યૂબલાઇટ ચાલુ થઈ. → 3 – સૂર્યોદય
- ગુસ્સે થઈ વાદળાં ઝઘડ્યાં. → 4 – વીજળી (with thunder)
- વાદળાંએ દીવાળી ઊજવી. → 4 – વીજળી
- આખી ધરતી પર ફેલાય એવડો ફુવારો છોડ્યો. → 2 – વરસાદ
- આગિયાઓએ બરણીમાં મિટિંગ કરી. → 4 – વીજળી
- ઉપર કોઈએ મોટો નળ ચાલુ કર્યો. → 2 – વરસાદ
- આકાશની પરીઓએ વાળ ધોયા. → 2 – વરસાદ
Imagination: these are playful pictures – accept any answer the child can explain.
રીડિંગ ક્રિકેટની રીતે ‘વાદળાંની ગમ્મત’ વાંચો. મોટેથી વાંચો.
Talk: “વરસાદ ક્યાંથી આવતો હશે?” – let the child imagine first, then explain clouds.
આ ફકરામાંથી તમને ગમતાં બે વાક્યોનું અનુલેખન કરો.
જે વાક્ય હોય તેની પાછળ પૂર્ણવિરામ મૂકો અને ‘છે’ લખો; વાક્ય ન હોય તેની પાછળ ‘નથી’ લખો.
- અમે રોજ સાંજે બાગમાં ફરવા – નથી
- ઉનાળામાં તો અમને ખૂબ જ ગરમી – નથી
- બધાં વાદળાં પાણી ભરીને આવ્યાં. – છે
- મારે ઍરોપ્લેનમાં બેસી દિલ્લી જવું છે. – છે
- દિલ્લી પહોંચી હું કુતુબમિનાર જોવા – નથી
Rule: a sentence needs a doing word at the end – જઈએ છીએ, લાગે છે. Add one to make the “નથી” lines complete.
ગીત : રિમઝિમ રિમઝિમ વરસી ફોરાં
મોટેથી વાંચો : ફોરાં, ટબૂકલાં
- ફોરાં – big raindrops
- ટબૂકલાં – tiny, sweet little ones
વાતચીત
- આ ગીતની કઈ બે પંક્તિ તમને ખૂબ ગમી?→ open answer.
- વરસાદ સાથે વાત કરવાની હોય તો તમે તેને શું કહો?→ e.g. “વરસાદભાઈ, રજાના દિવસે આવજો!”
- વરસાદ આવે ત્યારે તમે શું શું કરો છો?→ નાહીએ, હોડી તરાવીએ, ભજિયાં ખાઈએ.
- વરસાદનાં ટીપાં તમને પીઠ પર બેસાડીને લઈ જાય તો ક્યાં જવાનું પસંદ કરશો?→ open answer.
- વરસાદ પડે ત્યારે કેવો કેવો અવાજ આવે છે?→ ટપ ટપ, ઝરમર, ધડધડ.
સાચાં વાક્યોની સામે ☁ દોરો અને ખોટાં વાક્યોની સામે 🌧 દોરો.
- વરસાદનાં ટીપાં વરસતાં વરસતાં આવ્યાં છે. – સાચું
- વરસાદનાં ફોરાં નાનાં-નાનાં છે. – સાચું
- નાનાં નાનાં ટીપાં ઝળહળ ઝળહળ કરતાં આવે છે. – સાચું (sparkling in sunlight)
- ટીપાં દોડી-દોડીને આવે છે. – ખોટું – it’s the child who wants to run
- વરસાદનાં ફોરાં હસતાં હસતાં આવે છે. – સાચું (મરક મરક)
Discuss: some lines are open to interpretation – let the child show the line in the song that proves it.
મોટેથી ગાઓ. અભિનય કરો. વિચારો.
- સૂરજનો તડકો ન હોય અને વાદળાં હોય ત્યારે વરસાદ પડે એ કેવો દેખાય?→ ભૂખરો, ઝરમર.
- વાદળાં હોય અને આછો તડકો આવે ત્યારે ફોરાં કેવાં દેખાય?→ ચમકતાં – જાણે હસતાં હોય!
Rainbow link: sun + rain together can make a rainbow – મેઘધનુષ.
સરખા અક્ષરો વારંવાર આવે એવા શબ્દો કવિતામાંથી શોધીને લખો.
અલકમલક (example), રિમઝિમ, ઝળહળ, મરકમરક, ટબૂકલાં – and more like ઝરમર, ટપટપ, ખળખળ, કલબલ.
ગૃહકાર્ય
એક હોય ત્યાં ‘એક’ અને એકથી વધુ હોય ત્યાં ‘વધુ’ લખવું.
- મેં તળાવમાં ચાર બતક જોયાં. → વધુ
- વાંદરાને કેળાં ભાવે છે. → વાંદરો એક, કેળાં વધુ
- પાણીમાં બતક તરતું હતું. → એક
- ઝાડ પર વાંદરો બેઠો છે. → એક
- ગામમાં ઘણાં ઢોર હોય છે. → વધુ
Clue: listen to the ending – તરતું હતું (one) vs જોયાં (many).
જુઓ, વાંચો, સરખાવો.
- એક કાગડો → ચાર કાગડા (example)
- એક ઈંડું → ત્રણ ઈંડાં
- એક ભમરડો → ઘણા ભમરડા
- એક ફુગ્ગો → બે ફુગ્ગા
સાચા વાક્યની સામે ✓ ની નિશાની કરો.
- Two pots → અહીં બે માટલાં છે. ✓
- Three sparrows → ત્યાં ત્રણ ચકલીઓ છે. ✓
- Four monkeys → ચાર વાંદરા છે. ✓
- Book gift → મારા પપ્પાએ મને મારું ગમતું પુસ્તક ભેટમાં આપ્યું. ✓
- Ducks in the pond → મેં તળાવમાં બતક જોયાં. ✓ (many) – જોયું if only one
વાર્તા વાંચો : સૃજન અને પ્રદ્યોતની વાર્તા
Group work: the book asks children to continue the story in groups – play it at dinner, one sentence each.
વાર્તામાં લીટી કરેલ શબ્દો જો એક કરતાં વધુ માટે હોય તો તેની નીચે બીજી લીટી દોરો. આ શબ્દો નીચે લખો.
- વાક્ય → વાક્યો (example)
- વૃક્ષ → વૃક્ષો
- દર → દરો
- કાબર → કાબરો
- નદી → નદીઓ
- કાનખજૂરો → કાનખજૂરા
- વીંછી → વીંછીઓ
- જીવજંતુ → જીવજંતુઓ
લખો.
આ વાર્તામાંથી જે શબ્દમાં દ્ય, દૃ અને સૃ આવતો હોય એ શોધો અને નીચે લખો.
આ શબ્દો વાંચો અને લખો.
- વિદ્યા – learning
- ઉદ્યત – ready
- સૃજન – creation
- સૃષ્ટિ – the world
- વિદ્યાર્થી – student
- દૃષ્ટિ – sight
- વિદ્યુત – electricity
- દૃશ્ય – scene
- દૃઢતા – firmness
- ઉદ્યમ – effort
- દૃષ્ટાંત – example
- સૃષ્ટિવિજ્ઞાન – natural science
હસો – અને ગીત : દઈ દે ને પાંખ મને તારી
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – weather
- વાદળ
- પવન
- વીજળી
- વરસાદ
- ફોરાં
Level 2 – one and many
- કાગડો – કાગડા
- ઈંડું – ઈંડાં
- ફુગ્ગો – ફુગ્ગા
- નદી – નદીઓ
- વૃક્ષ – વૃક્ષો
Level 3 – joined letters
- વિદ્યાર્થી
- સૃષ્ટિ
- દૃશ્ય
- ઉદ્યમ
- વિદ્યુત
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. વાદળાંએ દીવો સળગાવ્યો ત્યારે લોકોએ શું કહ્યું?
સૂર્યોદય થાય છે.
2. વાદળાં કોની ગાડીમાં બેઠાં?
પવનની.
3. વાદળાં ખડખડાટ હસ્યાં ત્યારે લોકોએ શું કહ્યું?
આકાશ ગાજે છે.
4. વાદળાંનાં આનંદનાં આંસુ એટલે?
વરસાદ.
5. ગીતમાં બા-બાપુ કેવાં લાગે છે?
ઢીંગલી જેવાં.
6. ‘ફોરાં’ એટલે?
વરસાદનાં મોટાં ટીપાં.
7. એક ઈંડું, ત્રણ ___?
ઈંડાં.
8. ‘ઉનાળામાં તો અમને ખૂબ જ ગરમી’ – વાક્ય છે?
નથી.
9. રિમઝિમ જેવો બીજો શબ્દ?
ઝરમર, ઝળહળ.
10. સૃજન કયા જોડાક્ષરથી શરૂ થાય?
સૃ.
Frequently asked questions
What is Unit 2 of Std 3 Gujarati Kalshor?
Unit 2 (એકમ 2) is પોટલાં ટપકે ટપ્પ, on pages 16 to 30. It has Pinakin Trivedi’s bird song, the story વાદળાંની ગમ્મત, Kanti Kadia’s raindrop song and a chain story by Srujan and Pradyot.
How does વાદળાંની ગમ્મત explain the weather?
Clouds dressing up = sunrise, gathering = dark sky, wind chariot = storm, shining eyes = lightning, laughing = thunder, tears of joy = rain.
What is the correct order in the story-order exercise?
કૂકડો, કપડાં, સવાર, કાળા વાદળાની પાછળ, દોડવા લાગ્યાં, આંખો ચમકી, વરસાદ.
Why are the activities not numbered in Unit 2?
The book shows most activity headings in this unit without numbers; this page numbers them in page order for easy reference.
Which joined letters are taught in Unit 2?
દ્ય, સૃ and દૃ – as in વિદ્યાર્થી, સૃષ્ટિ and દૃશ્ય.