ધોરણ 3 ગુજરાતી કલશોર એકમ 3: હું પતંગિયું મારા પિલ્લુનું
Answers to every activity on pages 31–49, the butterfly song and ‘અમે’ explained, the story પ્યારા પિલ્લુ in Gujarati, pronouns (તે, તેના, તેને), joined letters, dictation and a quick test.
- 30exercises solved
- 2 songs + 1 story
- 18word meanings
- 19pages
Unit 3 at a glance
એકમ 3 follows a caterpillar called Pillu as two children watch it grow into a butterfly. Two songs – Pujalal’s butterfly song and Suresh Dalal’s ‘અમે’ – add imagination. Language work covers pronouns (તે, તેના, તેને, તેમને), feelings words, simple maths word problems, animal riddles and joined letters.
What your child learns
- Explains egg → caterpillar → cocoon → butterfly
- Answers questions and orders events
- Uses pronouns instead of repeating names
- Solves word problems in Gujarati
- Guesses animals from clues
- Reads joined letters દ્ર, દ્ય, દ્ધ, દૃ, સૃ
Poem: પતંગિયાને આંગળી અડાડશો ના ભાઈ! – meaning
A song by Pujalal (પૂજાલાલ) asking children to admire butterflies without touching them:
Real life: next time you see a butterfly, count its colours instead of chasing it.
વાર્તા: પ્યારા પિલ્લુ – સરળ ભાષામાં
બપોરે વરસાદનું ઝાપટું પડ્યું, પછી સરસ તડકો નીકળ્યો. દ્વિજ અને ઈવા ઘર આગળ રમતાં હતાં. ત્યાં પીળી પાંખોવાળું પતંગિયું ઊડીને મીઠા લીમડા પર બેઠું. લીમડા પર તો પતંગિયાંનો મેળો જામ્યો હતો.
ઈવાએ ધ્યાનથી જોયું તો એક પાંદડા પર નાનાં નાનાં ટપકાં હતાં. “આ તો ઈંડાં છે!” બંનેએ એ પાંદડાવાળી ડાળખી ધ્યાનથી તોડી અને ખોખામાં મૂકી ઘરમાં સાચવીને રાખી.
બીજી સવારે ઊઠતાંવેંત બંને ખોખા પાસે પહોંચ્યાં. એક પાંદડા નીચે ઝીણું મોઢું અને ઝીણા પગવાળી લીલી ઈયળ સરકતી હતી! દ્વિજ કહે, “આપણે આનું નામ પાડીએ – પિલ્લુ! પ્યારા પિલ્લુ!”
રોજ સવાર-સાંજ અને નિશાળે જતાં-આવતાં બંને પિલ્લુની ભાળ લેતાં, ખોખું સાફ કરતાં અને નવાં પાંદડાં મૂકતાં. પાંદડાં ખાઈખાઈને પિલ્લુ તો પહેલવાન બની ગયું!
એક સાંજે જોયું તો પિલ્લુ ચૂપચાપ પડ્યું હતું – તેની આસપાસ કઠણ કોશેટો બની ગયો હતો. દ્વિજને ચિંતા થઈ, “દીદી, પિલ્લુને કંઈ થઈ તો નથી ગયું ને?” ઈવા કહે, “ચિંતા ના કર, એ તો મોટો થઈ રહ્યો છે. થોડા દિવસ રાહ જો!”
એક રવિવારે બપોરે કોશેટો હલ્યો અને તૂટ્યો. અંદરથી સુંદર પતંગિયું બહાર આવ્યું! તેણે ધીમે ધીમે પાંખો ખોલી, બે-ત્રણ વાર ફફડાવી અને… ઊડી ગયું. દ્વિજ અને ઈવાએ કહ્યું, “આવજે!”
બોધ – What the story teaches
Patience and gentle care help every little life grow. ધીરજ અને પ્રેમથી સંભાળ લઈએ તો નાનું જીવ પણ સુંદર બને.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| ઝાપટું | a short shower | — |
| ઈયળ | caterpillar | — |
| કોશેટો | cocoon | — |
| પહેલવાન | strong, sturdy | — |
| ભાળ | care, check | સંભાળ |
| ખોખું | box | — |
| ફાટી આંખે | wide-eyed | — |
| ફફડાવવું | to flutter | — |
| ફરકવું | to flutter | — |
| મ્હાલવું | to enjoy | — |
| છીપ | shell | — |
| હૂંફ | warmth | ગરમાવો |
| કદ | size | — |
| પીંછાં | feathers | — |
| ફૂદું | moth | — |
| વિદ્યુત | electricity | વીજળી |
| શુદ્ધ | pure | — |
| અદૃશ્ય | invisible | — |
Std 3 Gujarati Kalshor એકમ 3 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : પતંગિયાને આંગળી અડાડશો ના ભાઈ!
Rule for life: we look at butterflies but never catch them – their wing-dust comes off.
દોરો, રંગ પૂરો.
વાર્તા વાંચો : પ્યારા પિલ્લુ
વાતચીત
- વાર્તામાં શું બન્યું ત્યારે તમને સૌથી વધુ મજા આવી?→ open answer (e.g. પિલ્લુ પતંગિયું બન્યું ત્યારે).
- તમને પિલ્લુની ચિંતા ક્યારે થઈ?→ કોશેટામાં ચૂપચાપ પડ્યું હતું ત્યારે.
- દ્વિજ-ઈવા ઈંડાંવાળું પાંદડું ઘરમાં લાવ્યાં ત્યારે મમ્મી-પપ્પાએ શું કહ્યું હશે?→ open answer.
- તમારે ઈયળને સાચવવાનું થાય, તો ખોખું ક્યાં મૂકો? કેમ?→ સુરક્ષિત, છાંયાવાળી જગ્યાએ.
- ચાલી બતાવો: ઈયળની જેમ, સાપની જેમ, અળસિયાની જેમ→ act it out.
- પગ ગણો: કીડી, મંકોડો, વંદો, પતંગિયું, કાનખજૂરો→ કીડી 6, મંકોડો 6, વંદો 6, પતંગિયું 6, કાનખજૂરો ઘણા બધા.
આપેલું વાક્ય ખરું હોય તો ખાંસી ખાવ, ખોટું હોય તો છીંક ખાવ.
- પતંગિયાનાં ઈંડાં લખોટી જેવડાં હતાં. – છીંક – they were tiny
- મીઠા લીમડા પર ઘણાં બધાં પતંગિયાં હતાં. – ખાંસી
- પાંદડાં ખાઈને ઈયળ પહેલવાન બની ગયેલી. – ખાંસી
- દ્વિજે કોશેટાને દબાવીને તપાસ્યો. – છીંક – he touched it gently
- કોશેટામાંથી પતંગિયું બહાર આવ્યું. – ખાંસી
ત્યારે તમને શું થાય? કૌંસમાંથી વિકલ્પ પસંદ કરી ખાલી જગ્યામાં લખો.
- પંખો ચાલુ હોય અને કબૂતર ઓરડામાં આવી જાય→ ચિંતા થાય
- વાંદરાઓનું ટોળું અચાનક આવી જાય ત્યારે→ ગભરાઈ જવાય
- તમે માળો લટકાવો પણ ચકલી રહેવા ન આવે ત્યારે→ ઉદાસ થવાય
- અંધારી રાતે આકાશમાં તારા જોઈએ ત્યારે→ કેટલાં સુંદર!
- જુદા-જુદા રંગનાં ફૂલ ખીલેલાં જોઈને→ કેવું જોરદાર!
પ્રશ્નોના જવાબ લખો.
- લીમડાના પાન પર કાળાં કેમ હતાં?→ એ પતંગિયાનાં ઈંડાં હતાં.
- ઈવા કેમ ઉદાસ થઈ ગઈ?→ પતંગિયું ઊડી ગયું એટલે.
- ધક્કો લાગવા છતાં પાંદડાં પરથી ઈંડાં કેમ ના પડ્યાં?→ ઈંડાં પાંદડાને બરાબર ચોંટેલાં હતાં.
- દ્વિજ અને ઈવા ક્યારે ક્યારે પિલ્લુની સંભાળ લેતાં?→ સવાર-સાંજ અને નિશાળે જતાં-આવતાં.
- દ્વિજ અને ઈવા ફાટી આંખે શું જોઈ રહ્યાં?→ કોશેટામાંથી નીકળેલું પિલ્લુ પતંગિયું બનીને પાંખો ખોલતું હતું.
ઈયળ, કોશેટા અને પતંગિયા વિશે પાઠમાં આવતાં બે વાક્યો શોધી અહીં લખો.
- ઈયળ → જીણું મોઢું, જીણા પગ અને સતત સરકતું શરીર. / પાંદડાં ખાઈને ઈયળ જાડી થઈ ગઈ.
- કોશેટો → કોશેટાનો રંગ ગાઢો થઈ ગયેલો. / કોશેટો એકદમ કઠણ હતો.
- પતંગિયું → તેમનું વહાલું પિલ્લુ સુંદર પતંગિયું બની ગયેલું. / પિલ્લુએ પાંખો ફફડાવી અને ઊડી ગયું.
યોગ્ય રીતે જોડકાં જોડો. પતંગિયું કેવી રીતે બને?
મોટેથી ગાઓ
વાર્તા પ્રમાણે વાક્યોનો ક્રમ ગોઠવો.
- લીલાં પાંદડાં પર પીળાં ઈંડાં હતાં.
- દ્વિજે ઈયળનું નામ પાડ્યું.
- પાંદડાં ખાઈખાઈને પિલ્લુ જાડોપાડો થઈ ગયેલો.
- કોશેટો ચૂપચાપ, કડક થઈને પડી રહેલો.
- પિલ્લુ ઊડી ગયું.
ગીત : અમે
વાતચીત / જૂથમાં બેસો અને કહો
- આમાં બાળકો શું શું થાય છે?→ પાન, પંખીનાં ગાન, વહાણ, માળી, વાદળ…
- આમાંથી શું થવાનું તમને સૌથી વધુ ગમે?→ open answer.
- તમે નદી/દરિયાકિનારે, ખેતરે, વાડીએ ગયા છો? ત્યાં શું જોયું? શાની મજા આવી?→ open answer.
વાંચો, શોધો, વિચારો, લખો
- ગીત ગાવાની અમને મજા પડી.→ પંખીનાં ગાન બનેલાં બાળકોને
- પછી અમારું વજન ઓછું થઈ ગયું.→ પાન બનેલાં બાળકોને
- અમે નાના મોટા તારા ઉછેર્યા.→ માળી બનેલાં બાળકોને
- પવન આવતાં અમે નાચવા લાગ્યાં.→ પાન / ફૂલો બનેલાં બાળકોને
- અમે ખિસ્સામાં શંખ અને છીપ ભર્યાં.→ દરિયાકિનારે રમતાં બાળકોને
સૌથી નજીકના અર્થવાળું વાક્ય પસંદ કરો.
- અમે પાન થઈ ફરકી રહ્યાં. → સપનામાં એવું લાગ્યું કે અમે પાંદડાં છીએ. ✓
- અમે દરિયામાં વહાણ થઈ મ્હાલી રહ્યાં. → અમે વહાણમાં બેસીને દરિયો મહાલવા ગયાં. ✓
- અમે પહાડ અને ટેકરીઓ ઘૂમી રહ્યાં. → અમે પહાડ અને ટેકરીઓ પર ધીમે ધીમે ખૂબ ફર્યાં. ✓
- અમે ધિંગા તોફાન માટે તરસી રહ્યાં. → તોફાન-મસ્તી માટે અમે કાયમ તૈયાર હોઈએ છીએ. ✓
- અમે દરિયો થઈ આભને પંપાળી રહ્યાં. → અમે મોજાંની છાલકથી આભને ગલીપચી કરીએ છીએ. ✓
આપેલા શબ્દો ફટાફટ બોલો. મોટેથી ગાઓ.
સાંભળો, વાંચો, શોધો, વિચારો, લખો.
- અનિરુદ્ધના → તેના
- ભદ્રેશને → તેને
- ડબ્બીમાં → તેમાં
- જીવજંતુઓને → તેમને
- જીવજંતુઓનો → તેમનો
Also: in (બ) the second sentence of each pair uses તેમના/તેની/પોતાનાં to avoid repeating the name.
બિનજરૂરી શબ્દ છેકી વાક્ય ફરીથી લખો.
- કીડી“બાળકો, તમે કીડી જોઈ છે? તેને કેટલા પગ હોય છે? તમને ખબર છે?”
- મંકોડો“ભાઈઓ-બહેનો, ઓળખો છો મને? મારા ચટકાનો સ્વાદ ચાખ્યો છે? તો પછી કહો, મારે કેટલા પગ છે?”
- દેડકો“બાળકો, દેડકાને તો તમે જોયો હશે. કહો, કેટલા પગ હોય તેને? તેની જીભ જોઈ? તે શ્વાસ લે ત્યારે તેનું પેટ કેવું હલે છે, નહીં!”
- ઈયળ“અમને ઓળખો છો? અમે તો બધે જ હોઈએ… માણસોને ભાવે એ બધું અમને ભાવે.”
આપેલ શબ્દ ઉપરના ચાર ફકરામાં કયા શબ્દને બદલે વપરાયો છે તે લખો.
- તેને → કીડીને, દેડકાને (example)
- તમે / તમને → બાળકોને
- મને / મારા → મંકોડાને / મંકોડાના
- તેની / તેનું / તે → દેડકાની / દેડકાનું / દેડકો
- અમે / અમને → ઈયળો / ઈયળોને
ફકરામાંનાં રંગીન શબ્દોને બદલે કૌંસમાંથી યોગ્ય શબ્દ મૂકીને ફકરો ફરીથી લખો.
જૂથમાં કામ કરો. આપેલાં વાક્યો માટે યોગ્ય વિકલ્પ પર ✓ કરો.
- 6 ઑક્ટોપસના કુલ પગ?→ 6 × 8 = 48. ક્રિયા: ગુણાકાર. સજીવ છે કે નિર્જીવ – (ક) ઉપરની બંને રીતે.
- 7 હાર × 4 ફૂલ = ?→ 28. ‘અહીં’ એટલે (બ) દાખલામાં; જવાબ (અ) 7 × 4 (or 7+7+7+7). ‘ફૂલદાનીની હાર’ = (બ) ફૂલદાનીની લાઇન. ‘ફૂલદાની’ = (ક) ફૂલ મૂકવાનું સાધન.
- 19 ડિઝાઇન × 3 કેરી = ?→ 57. ‘કેરી’ = (ક) કેરીની છાપ; જવાબ 19 × 3 (or 3 × 19).
આપેલો ફકરો વાંચી પ્રશ્નો માટે યોગ્ય વિકલ્પ પર ✓ કરો.
- ‘હૂંફ’ એટલે?→ ગરમાવો
- ‘પંખી’ એટલે?→ જેને પાંખ હોય તે
- ‘કદ’ એટલે?→ નાનું-મોટું
- પક્ષીઓ કઈ કઈ રીતે જુદાં પડે છે?→ ઊડ, ચાલ, રંગ, આકાર, કદ, ડોકનું હલનચલન, અવાજ ✓ (not પગની સંખ્યા – all have two)
- પક્ષીને શું શું ફરી મળી શકે?→ પીંછાં
- ઘુવડ શું શું કરી શકે?→ બેઠાં બેઠાં પાછળની વસ્તુ જોઈ શકે ✓, અંધારામાં જોઈ શકે ✓
- પીંછાં ન હોય તો પક્ષીને શી મુશ્કેલી પડે?→ ઊડવાની, વરસાદથી બચવાની, ઠંડીથી બચવાની ✓
Try it: “મેનાની જેમ ડોક હલાવો!” – question 8 is an action.
ઉખાણાં : દેડકો, ખિસકોલી, બિલાડી, કબૂતર
- ખોબામાં સમાય, આગળના પગ ટૂંકા, પૂંછડી છે → ખિસકોલી
- પૂંછડી છે, પગ એકસરખા, આંખ અંધારામાં ચમકે → બિલાડી
- લાંબો કૂદકો, પાછલા પગ લાંબા, ચોમાસામાં દેખાય → દેડકો
Game: after each clue, let the child guess – they change guesses as clues are added. કબૂતર is the extra option.
આપેલા ચોકઠામાંથી પાંચ-પાંચ જીવજંતુનાં નામ શોધી કાઢો.
- Grid 1 → માંકડ, જૂ, વંદો, કરોળિયો, ઈયળ
- Grid 2 → કીડી, મચ્છર and more – look across, down and diagonally
- Grid 3 → ફૂદું, મંકોડો, ઈયળ, વીંછી (reads right to left)
મોટેથી બોલો અને લખો. જુઓ, જોડો, બોલો, લખો.
- દૃષ્ટિ → દૃ
- ભદ્ર, રુદ્ર, ચંદ્ર → દ્ર
- અદૃશ્ય → દૃ
- સૃજન → સૃ
- અદ્વૈત → દ્વૈ
- વિદ્યુત, આદ્યા, વિદ્યા, પ્રદ્યોત → દ્ય
- શુદ્ધ, પદ્ધતિ → દ્ધ
- અધ્ધર → ધ્ધ
ઓળખો : કરોળિયાનું જાળું
‘વાંદરાને વાંચતાં ન આવડે’ અને ‘પોટલાં ટપકે ટપ્પ’ પરથી જવાબ લખો.
- “એ ભાગે ઠંડી!”→ ખટખટ વાંદરો
- “મારા ઘરમાં તો વાંદરાભાઈ સમાય જ નહીં!”→ ચટપટ સુઘરી
- “આવડી અમથી સુઘરી… મને સલાહ આપે છે!”→ ખટખટ વાંદરો
- “બિચારા વાંદરાભાઈ! કેવી ગરમી લાગતી હશે એમને!”→ ચટપટ સુઘરી
- “વાંચવા બેસો તો, મમ્મી-પપ્પા!”→ ટીકુબહેન
- “આવો બધાં. દીવાને દેખાડી દો…”→ મોટું વાદળું
- “એ જુઓ! વીજળી ઝબૂકે છે!”→ ધરતી પરના લોકો
ખડખડાટ: the joke – the pencil was long, so it got a long ઈ!
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – life cycle
- ઈંડું
- ઈયળ
- કોશેટો
- પતંગિયું
- પાંદડું
Level 2 – pronouns
- તે
- તેના
- તેને
- તેમને
- આપણે
Level 3 – joined letters
- ચંદ્ર
- વિદ્યા
- શુદ્ધ
- અદૃશ્ય
- પદ્ધતિ
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ઈયળનું નામ શું પાડ્યું?
પિલ્લુ.
2. પિલ્લુ શું ખાતું?
લીમડાનાં પાંદડાં.
3. પિલ્લુની આસપાસ શું બન્યું?
કોશેટો.
4. કોશેટામાંથી શું નીકળ્યું?
પતંગિયું.
5. પતંગિયાને કેટલા પગ?
છ.
6. ‘અમે’ ગીતના કવિ?
સુરેશ દલાલ.
7. ફરકી સાથે પ્રાસ?
મરકી.
8. ઘુવડ શું કરી શકે?
અંધારામાં જોઈ શકે.
9. 6 × 8 = ?
48.
10. ખોબામાં સમાય, પૂંછડી છે – કોણ?
ખિસકોલી.
Frequently asked questions
What is Unit 3 of Std 3 Gujarati Kalshor?
Unit 3 (એકમ 3) is હું પતંગિયું મારા પિલ્લુનું, on pages 31 to 49. It has Pujalal’s butterfly song, the story પ્યારા પિલ્લુ and Suresh Dalal’s song ‘અમે’.
What is the butterfly life cycle in the story?
Eggs on a neem leaf → caterpillar (Pillu) → cocoon → butterfly.
What are pronouns in Gujarati?
Words like તે, તેના, તેને, તેમને, અમે, તમે that stand in place of names, so we don’t repeat them. Unit 3 practises them in several exercises.
What are the answers to the animal riddles?
ખિસકોલી, બિલાડી and દેડકો.
Which joined letters are practised in Unit 3?
દ્ર, દ્વ, દ્ધ, દ્ય, ધ્ધ, દૃ and સૃ.