ધોરણ 3 ગુજરાતી કલશોર એકમ 8: કીડી હતી કે હાથી હશે!
Answers to every activity on pages 119–137, the comic એનઘેન દીવાઘેન in Gujarati, the friendship and painting songs explained, yesterday-today-tomorrow (tenses), joined letters ચ્છ, શ્ન, શ્વ, dictation and a quick test.
- 27exercises solved
- 2 songs + 1 comic
- 18word meanings
- 19pages
Unit 8 at a glance
એકમ 8 is about friendship and fun. Suresh Dalal’s song makes friends with the whole world, the comic એનઘેન દીવાઘેન shows Chandu the elephant and Tiku the ant playing hide-and-seek, and Kirtida Brahmbhatt’s song follows Ramu trying to paint a sky that keeps changing.
Language work: acting dialogues, choosing meanings, ordering a day, and the first taste of past, present and future – હસતી હતી, હસે છે, હસશે.
What your child learns
- Reads a comic in character voices
- Answers true/false and comprehension questions
- Orders the events of a day
- Uses past, present and future forms
- Reads ચ્છ, શ્ન, શ્વ words
- Decodes a picture code
Poem: ઝાડની સાથે દોસ્તી મારે – meaning
A warm song by Suresh Dalal (સુરેશ દલાલ) listing all the child’s friends:
Make it yours: add a line about the child’s own best friend.
વાર્તા: એનઘેન દીવાઘેન – સરળ ભાષામાં
ચંદુ હાથી અને ટીકુ કીડી પાક્કાં દોસ્ત. એક દિવસ વાતોના તડાકા મારતાં ચંદુએ કહ્યું, “ચાલ, કોઈ રમત રમીએ.” ટીકુ હસી, “ચાલ, થપ્પો રમીએ!”
ચંદુ એક ઝાડ પાછળ સંતાયો. ટીકુએ આંખ ખોલતાં જ બૂમ પાડી, “ચંદુનો થપ્પો! તારી સૂંઢ ને પૂંછડી તો દેખાય છે – તું તો ઝાડ કરતાંય જાડો છે!”
હવે ટીકુ એક પાંદડા નીચે સંતાઈ ગઈ. ચંદુએ આગળ જોયું, પાછળ જોયું, ઉપર જોયું… ક્યાંય ટીકુ ન દેખાઈ. થાકીને તેણે સૂંઢથી ફૂંક મારી – બધાં પાંદડાં ઊડ્યાં, અને ટીકુ બૂમો પાડવા લાગી, “બચાવો… બચાવો!” – ‘ટીકુનો થપ્પો!’
પછી ચંદુ ગોળ ગોળ ખડકો વચ્ચે ખડક જેવો થઈને બેસી ગયો. ટીકુએ બધે શોધ્યો, પણ ન મળ્યો. થાકીને તે એક મસમોટા ‘પથ્થર’ પર ચડી – અરે! એ તો હાલ્યો! એ તો ચંદુ હતો. ચંદુ બોલ્યો, “હું જીતી ગયો!”
છેલ્લે ટીકુએ અક્કલ વાપરી. ચંદુએ આંખ બંધ કરી કે તરત તે ચંદુના કાન પાછળ જઈને સંતાઈ ગઈ. ચંદુએ ઉપર-નીચે, ડાળીઓમાં, પાંદડાંમાં બધે જોયું, પણ ટીકુ ન મળી. “ટીકુબાઈ, હું હાર્યો, બહાર આવ હવે!”
ટીકુ બોલી, “એક વાર તું જીત્યો, એક વાર હું જીતી!” આ સાંભળી ચંદુ ખડખડાટ હસ્યો – તેના દાંત બહાર દેખાવા લાગ્યા અને સૂંઢમાંથી એવો પવન છૂટ્યો કે આજુબાજુની જમીન સ્વચ્છ થઈ ગઈ… ને ટીકુબહેન? તેય ઊડ્યાં!
બોધ – What the story teaches
Big or small, friends can play and win together – brains matter as much as size. મોટા-નાનાનો ભેદ નહીં; અક્કલથી રમત જીતાય.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| દોસ્તી | friendship | મિત્રતા |
| હરખ | joy | આનંદ |
| કાંઠો | shore | કિનારો |
| ગબ્બાગબ્બા | sweet, juicy | — |
| બખ્ખાં | hugs | — |
| થપ્પો | caught (in hide-and-seek) | — |
| મશ્કરી | teasing, joke | મજાક |
| અક્કલ | cleverness | બુદ્ધિ |
| સૂંઢ | trunk | — |
| ખડક | rock | — |
| તડાકા | chitchat | — |
| પીંછી | paintbrush | — |
| ચીતરવું | to paint | — |
| ઢબૂરવું | to cover | — |
| કલરવ | chirping | — |
| વિશ્વ | world | દુનિયા |
| અશ્વ | horse | ઘોડો |
| શ્વેત | white | સફેદ |
Std 3 Gujarati Kalshor એકમ 8 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : ઝાડની સાથે દોસ્તી મારે
શોધો અને લખો : ચિત્રમાં કોણ ક્યાં-ક્યાં સંતાયું છે?
Look closely: some animals show only eyes or ears – write the animal and where it is.
દોરો, રંગ પૂરો
વાર્તા : એનઘેન દીવાઘેન
વાતચીત
- આ વાર્તામાં સૌથી વધારે મજા ક્યારે આવી?→ e.g. ટીકુ ચંદુના કાન પાછળ સંતાઈ ત્યારે.
- હાથી હસ્યો તો કીડી ઊડીને ક્યાં પડી હશે?→ open – e.g. દૂર ઝાડીમાં!
- તમને કોની સાથે થપ્પો રમવાનું ગમે – કીડી સાથે કે હાથી સાથે? કેમ?→ open answer.
- તમારા વહાલા મિત્રનું નામ શું છે? તમે તેની સાથે કઈ રમત રમશો?→ open answer.
- તમારા ઘરમાં મિત્રો સાથે થપ્પો રમો તો ક્યાં સંતાઈ જવાનું પસંદ કરશો?→ open answer.
- શાળામાં થપ્પો રમવાનો થાય તો ક્યાં સંતાવાનું પસંદ કરો? કેમ?→ open answer.
સાચું હોય તો કાન પકડો. ખોટું હોય તો નાક પકડો.
- હાથી અને કીડી દુશ્મન હતાં. – નાક – they were friends
- હાથી કુસ્તી રમવા માગતો હતો. – નાક – Tiku joked about wrestling
- હાથી ઝાડ ઉપર સંતાઈ ગયો. – નાક – behind a tree
- કીડી પાંદડાંમાં છુપાઈ ગઈ. – કાન
- કીડી જોર-જોરથી ફૂંફાડા મારવા લાગી. – નાક – the elephant blew
- કીડી મોટેથી બૂમાબૂમ કરવા લાગી. – કાન – “બચાવો!”
- બંને વખતે હાથીએ કીડીને શોધી કાઢી. – નાક
- હાથી કાળા ખડકો વચ્ચે સંતાઈ ગયો. – કાન
- કીડી હાથીના કાન પાછળ સંતાઈ ગઈ. – કાન
- જોર-જોરથી હસતાં કીડીના બે દાંત બહાર આવી ગયા. – નાક – it was Chandu who laughed
જવાબ લખો
- પહેલી વાર ટીકુ ચંદુને કેમ ઝડપથી શોધી શકી?→ ચંદુ પાતળા ઝાડ પાછળ સંતાયો હતો – તેની સૂંઢ અને પૂંછડી દેખાતી હતી.
- ‘તું તો ઝાડ કરતાંય જાડો છે.’ – એવું ટીકુએ કેમ કહ્યું?→ ચંદુ એટલો મોટો હતો કે ઝાડ પાછળ પૂરો છુપાઈ શકતો નહોતો.
- ટીકુ પાંદડાં નીચે સંતાઈ ત્યારે ચંદુએ એને શોધવા શું શું કર્યું?→ આગળ, પાછળ, ઉપર જોયું, દોડ્યો અને સૂંઢથી ફૂંક મારી પાંદડાં ઉડાડ્યાં.
- ટીકુ ચંદુને કેમ શોધી ના શકી?→ ચંદુ ગોળ ખડકો વચ્ચે ખડક જેવો થઈને બેસી ગયો હતો.
- ટીકુને ક્યારે નવાઈ લાગી?→ જે ‘પથ્થર’ પર ચડીને તે ઊભી હતી તે હાલ્યો – એ તો ચંદુ હતો!
- ચંદુ થપ્પો ન કરી શકે માટે ટીકુએ શી યુક્તિ કરી?→ તે ચંદુના કાન પાછળ જ સંતાઈ ગઈ.
અભિનય
વાંચો, વિચારો, ઓળખો અને લખો : આ શબ્દો કોણ બોલે છે?
- કીડી (ટીકુ) → મશ્કરી કરે છે, બચાવો…, એક વાર તું હાર્યો
- હાથી (ચંદુ) → બરાબર સંતાજે, એક વાર તું જીતી, એક વાર હું જીત્યો
- બંને → બહાર આવ, હવે મારો દાવ, ચાલ સંતાઈ જા, એનઘેન દીવાઘેન
Check in the story: find each phrase in a speech bubble to confirm who said it.
આપેલા વાક્યનો અર્થ સમજાતો હોય તેવો વિકલ્પ પસંદ કરો.
- ચંદુ એક જાડા ઝાડ પાછળ સંતાઈ ગયો. → ઝાડ જાડું હોય તો જ હાથી સંતાઈ શકે. ✓
- ટીકુએ અક્કલ વાપરી. → ટીકુ પાસે ઓછા રંગ હતા છતાં તેણે બુદ્ધિ વાપરી આખું ચિત્ર પૂરું કર્યું. ✓
- ચંદુએ આંખો ઝીણી કરી. → ચંદુ ધ્યાનપૂર્વક જોવા લાગ્યો. ✓
- વાતોના તડાકા મારવા. → ઘણી બધી વાતો કરવી. ✓
- હસતાં હસતાં ચંદુના દાંત બહાર આવી ગયા. → ખડખડાટ હસતાં ચંદુના દાંત દેખાવા લાગ્યા. ✓
વાંચો અને લખો
Talk: sentence 2 is about teasing – ask whether calling someone ‘લાડુ’ is kind.
જુઓ અને લખો : ચ્છ, શ્ન, શ્વ
વાંચો : ‘ચ્છ’, ‘શ્ન’, ‘શ્વ’ જેમાં આવતાં હોય તેવા શબ્દો શોધી નીચે લીટી દોરો. શબ્દોને ખાનામાં મૂકો.
- ચ્છ → સ્વેચ્છા, ઇચ્છા, હિતેચ્છુ, પિચ્છ, ઓચ્છવ, તુચ્છ, કચ્છ, સ્વચ્છ
- શ્ન → પ્રશ્ન
- શ્વ → અશ્વ, પાર્શ્વ, શ્વેત, ઈશ્વર, વિશ્વ, વિશ્વાસ
ગીત : ચિત્ર ગયું બદલાઈ
વાતચીત
- રામુ શું દોરવા માંગતો હતો?→ આકાશ.
- રામુએ રાતના આકાશમાં શું-શું જોયું?→ ચાંદલિયો અને ટમટમ તારા.
- રામુએ પીંછીથી કઈ-કઈ કરામત કરી?→ સાંજના રંગ, રાતનું શ્યામ આકાશ, તારાના ચમકારા.
- રામુ શા માટે મૂંઝાયો?→ આકાશ વારે વારે બદલાઈ જતું હતું.
- આભનું ચિત્ર બદલાતાં આકાશમાં શું શું થવા લાગ્યું?→ સવાર પડી, પંખીઓ ગાવા લાગ્યાં, અજવાળું પથરાયું.
- આકાશ કેવું હોય છે?→ વરસાદ પહેલાં ભૂખરું; ઉનાળાની બપોરે ચોખ્ખું વાદળી; રાત્રે કાળું, તારાવાળું; સવારે કેસરી-ગુલાબી.
ત્રણના જૂથમાં કામ કરો. ખોટી રીતે લખેલા અક્ષરોને સુધારીને વાક્ય ફરીથી લખો.
- શિક્ષકે વિદ્યાર્થીને પ્રશ્ન પૂછ્યો. (example)
- જયેશ રવિવારે કચ્છથી આવ્યો.
- સ્વચ્છ હવા માટે વધુ વૃક્ષો વાવવાં જોઈએ.
- દર્દીઓએ ડૉક્ટરમાં વિશ્વાસ રાખવો જોઈએ.
- રાજા અશ્વ પર બેઠા હતા.
- અનિલને ફૂટબોલ રમવાની ઇચ્છા થઈ.
- વિશ્વ ખૂબ જ સુંદર છે.
- ઈશ્વર બધે જ છે.
- સેરેનાને શ્વેત રંગનાં કપડાં ગમે છે.
ચાલો, વિચારીએ… મજા કરીએ…
- A flower with butterfly wings – શું જુદું લાગે છે? ફૂલ ઊડવા લાગે તો?→ ફૂલને પાંખો છે! ફૂલ ઊડે તો બગીચો ખાલી થઈ જાય. પતંગિયાને પાંખ ન હોય તો તે ફૂલ સુધી પહોંચી ન શકે.
- A parrot without a beak – શું ખૂટે છે? મુશ્કેલી?→ ચાંચ નથી – તે ખાઈ ન શકે, ફળ તોડી ન શકે.
- A ball on a cut tree stump – શું અલગ? દડો કેવી રીતે આવ્યો? ડાળીઓ ન હોય તો…?→ ઝાડ કપાયેલું છે; દડો કોઈએ ઉછાળ્યો હશે; ડાળીઓ ન હોય તો પક્ષીઓને માળો ન મળે, છાંયો ન મળે.
આપેલું વાક્ય વાંચો. તેવા અર્થવાળી પંક્તિ શોધીને લખો.
- ચિત્ર દોરાઈ જતાં રામુએ ચિત્રનો સામાન ભેગો કરી લીધો. → પીંછી મૂકી દઈ બાજુએ કામ બધું સંકોરી લીધું.
- રામુએ ચાંદા અને તારા જોઈ તેમાં પીંછીથી ચમકારા કર્યા. → રામુએ પાછા પીંછીથી ચીતર્યા રે ચમકારા.
- રામુએ શ્યામ રંગથી મનમાં હતું તેવું આકાશ ચીતર્યું. → રામુએ લઈ રંગ શ્યામ ને આભ દીધું ઢબૂરી.
- સવાર પડતાં આકાશમાં પંખીઓનો અવાજ સંભળાવા લાગ્યો. → પંખી કલરવ કરતાં ગાતાં તેજ ગયું પથરાઈ.
- આકાશ અને રંગો જોઈને રામુ કંઈક નવું ચિત્ર દોરવા લાગ્યો. → ઘડીક વાર એ રંગ જુએ ને ઘડીક જુએ આકાશ…
પહેલાં શું કર્યું… પછી શું કર્યું? વાક્યોને સવારથી સાંજના ક્રમમાં ગોઠવો.
- દાંત સાફ કર્યા.
- સ્નાન કર્યું.
- ગણવેશ પહેરીને તૈયાર થયાં.
- ચા-નાસ્તો કર્યો.
- પ્રાર્થનાસભામાં રજૂઆત કરી.
- ભાષાનો તાસ આવ્યો.
- મિત્રો સાથે રમત રમ્યાં.
- ગૃહકાર્ય કર્યું.
- દાદીમાએ વાર્તા કહી.
- ચાંદામામા સપનામાં આવ્યા.
રમત : કોણ શું કરે છે? તે જુઓ, બોલો. / કોણ શું-શું કરતું હતું?
Then write: “દિવ્યા શું કરતી હતી?” → “દિવ્યા દોડતી હતી.” – five such sentences about classmates.
વાક્યો વાંચો, જુદાં પાડો : પહેલાં થયું તેની નીચે ___ અને પછી થયું તેની નીચે ~~~
- વિરાટે બૂટ પહેર્યા. હવે એ નિશાળે જવા સીડી ઊતરે છે. → પહેલાં: બૂટ પહેર્યા / પછી: સીડી ઊતરે (example)
- વિરાજ હાથ ધુએ છે કારણ કે એ ધૂળમાં રમતી હતી. → પહેલાં: ધૂળમાં રમતી હતી / પછી: હાથ ધુએ છે
- નીલા સફરજન ખાય છે. કેમકે તેને ભૂખ લાગી હતી. → પહેલાં: ભૂખ લાગી / પછી: સફરજન ખાય છે
- રૂબિનાએ બહાર ખાધું હતું એટલે એને પેટમાં દુખે છે. → પહેલાં: બહાર ખાધું / પછી: પેટમાં દુખે છે
- મારી પાસે ચાર પેન હતી અને આનંદે મને એક પેન આપી. → પહેલાં: ચાર પેન હતી / પછી: આનંદે પેન આપી
- સાઇકલમાં પંચર પડ્યું માટે હું ચાલું છું. → પહેલાં: પંચર પડ્યું / પછી: ચાલું છું
- કાલે રવિવાર હતો એટલે સરલા આજે દવાખાને જાય છે. → પહેલાં: કાલે રવિવાર હતો / પછી: આજે દવાખાને જાય છે
નીચે આપેલાં વાક્યોને ગઈકાલ, આજ, આવતીકાલના ખાનામાં મૂકો.
- આશા પુસ્તક વાંચશે. → આવતીકાલ
- સંજય શાળાએ જાય છે. → આજ
- નિલોફર શાંત બેઠી હતી. → ગઈકાલ
- પ્રીતિ પાણી ભરે છે. → આજ
- કાજલ દોડશે. → આવતીકાલ
- વિશાલ રમતો હતો. → ગઈકાલ
- ગૌરવ આણંદ ગયો હતો. → ગઈકાલ
- હું લખું છું. → આજ
Then fill the table: write each sentence in all three forms – e.g. સંજય શાળાએ ગયો હતો / જાય છે / જશે.
વાક્ય વાંચો. કૌંસમાં આપેલ ક્રિયાનો ઉપયોગ કરી ખાલી જગ્યા પૂરો.
- હું સવારે વહેલી ઊઠી ત્યારે મારા રૂમમાં ચકલી ચીં ચીં કરતી હતી. અત્યારે તે આંગણામાં ચીં ચીં કરે છે.
- ગઈકાલે ઝાડ પર વાંદરાભાઈ ગીત ગાતા હતા. આજે ઘરના છાપરા પર વાંદરાભાઈ ગીત ગાય છે.
- રુદ્રએ ગઈકાલે લગ્નમાં પૂરી ખાધી. આજે શાળામાં પણ તે પૂરી ખાય છે.
- અંકિત રજાઓમાં અમદાવાદ ગયો હતો. અત્યારે તે નડિયાદ જાય છે.
- જાવેદે બાગમાં ફૂલછોડ રોપ્યો. આજે તે તુલસીનો છોડ રોપે છે.
આપેલ અક્ષર અને ચિત્રને ધ્યાનપૂર્વક જુઓ. ચિત્ર પરથી શબ્દો અને વાક્યો બનાવો.
- 😊 ☾ 👓 → આકાશ (example)
- 🌳 🍃 → દિન (example)
- 🐟 🐟 → મામા (example)
- 🟩 ⭐ → રેત
- 🥤 🍋 → રંગો
- 🚩 ▲ → મેળો
- ❤ 🟩 → ઘરે
- 🐟 🏠 → મારા
Decode tip: first write the letter for each icon from the key, then read the word aloud.
મોટેથી ગાઓ / હસો / ઉખાણાં
- પંદર દિવસ વધતો જાય, પંદર દિવસ ઘટતો જાય, સૂરજની તો લઈને સહાય અજવાળાં પાથરતો જાય. → ચંદ્ર
- હવા કરતાં હલકો છું, રંગે બહુ રૂપાળો છું, થોડું ખાઉં તો ધરાઈ જાઉં, ઝાઝું ખાઉં તો ફાટી જાઉં! → ફુગ્ગો
Joke: Police: “Have you ever been to jail?” Crook (crying): “No, sir, never!” Police: “Why cry? I’ll send you right now!”
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – from the comic
- હાથી
- કીડી
- થપ્પો
- પાંદડું
- ખડક
Level 2 – joined letters
- પ્રશ્ન
- સ્વચ્છ
- ઇચ્છા
- વિશ્વાસ
- ઈશ્વર
Level 3 – time words
- હસતી હતી.
- હસે છે.
- હસશે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. હાથીનું નામ?
ચંદુ.
2. કીડીનું નામ?
ટીકુ.
3. પહેલી વાર ચંદુ ક્યાં સંતાયો?
ઝાડ પાછળ.
4. ટીકુ પહેલી વાર ક્યાં સંતાઈ?
પાંદડા નીચે.
5. ચંદુ ખડકો વચ્ચે શું બન્યો?
ખડક જેવો.
6. છેલ્લે ટીકુ ક્યાં સંતાઈ?
ચંદુના કાન પાછળ.
7. ‘ચિત્ર ગયું બદલાઈ’ના કવયિત્રી?
કીર્તિદા બ્રહ્મભટ્ટ.
8. ‘આશા પુસ્તક વાંચશે’ – કયો સમય?
આવતીકાલ.
9. ‘પંદર દિવસ વધતો જાય…’ જવાબ?
ચંદ્ર.
10. ‘તચ્વે’ સુધારો.
શ્વેત.
Frequently asked questions
What is Unit 8 of Std 3 Gujarati Kalshor?
Unit 8 (એકમ 8) is કીડી હતી કે હાથી હશે!, on pages 119 to 137. It has Suresh Dalal’s friendship song, the comic એનઘેન દીવાઘેન and Kirtida Brahmbhatt’s song ‘ચિત્ર ગયું બદલાઈ’.
Who wins the hide-and-seek in એનઘેન દીવાઘેન?
Both – Chandu wins once by hiding among rocks, and Tiku wins once by hiding behind Chandu’s ear.
What grammar does Unit 8 introduce?
Past, present and future (ગઈકાલ, આજ, આવતીકાલ) – e.g. હસતી હતી, હસે છે, હસશે – and joined letters ચ્છ, શ્ન, શ્વ.
Why was Ramu confused in ‘ચિત્ર ગયું બદલાઈ’?
Every time he painted the sky, it changed – from evening to night to morning.
What are the answers to the riddles on page 137?
The moon (ચંદ્ર) and a balloon (ફુગ્ગો).