ધોરણ 4 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પતરંગો એકમ 1: તમે શું ખાશો?
Answers to every activity on pages 1–15 of the Std 4 Gujarati Second Language book પતરંગો, the party story મયૂરપુરીમાં પાર્ટી in Gujarati, the songs explained, food and taste words, dictation and a quick test.
- 20exercises solved
- 3 songs + 1 story
- 14word meanings
- 15pages
Unit 1 at a glance
The first unit of પતરંગો is a party! Simran the goat invites all the friends from the Std 3 book – Khatkhat, Chatpat, Komdi, Laliyo, Minibai, Bhim – and Jhumru the joker serves food with a snap of his fingers… until the seventh snap brings Jimmy the lion. A rasgulla song, a food thali, a market-price survey and Sudhir Desai’s bubble poem complete the unit.
What your child learns
- Retells a story with many characters
- Uses taste words (મીઠું, ખાટું, તીખું, કડવું)
- Knows what foods are made from
- Turns true sentences into tall tales and back
- Reads hidden sentences by skipping letters
- Writes the steps of a simple recipe
Poem: એક કબૂતર અને પતંગિયું – meaning
A friends’ song that brings back characters from Std 3:
Recall: ask which Std 3 story each character came from.
વાર્તા: મયૂરપુરીમાં પાર્ટી – સરળ ભાષામાં
એકલા એકલા જમવામાં સિમરન બકરીને મજા ન આવી. તેને થયું, ‘ચાલ, બધાંને જમવા બોલાવું.’ મયૂરપુરીમાં તો આનંદ આનંદ થઈ ગયો. બધાં બનીઠનીને ભેગાં થવા લાગ્યાં. તૈયાર થવામાં સવારનો નાસ્તો કરવાનું ભૂલી ગયાં.
સૌથી પહેલાં બાબુ કબૂતર છાનુંમાનું આવી ગયું. લાલિયા બળદના ગાડામાં કોમડી મરઘી અને મીની બિલ્લી આવ્યાં, ઢોલકપુરથી બળિયા ભીમને પણ લાવ્યાં. ચટપટ સુઘરી ખટખટ વાંદરાને શોધવામાં મોડી પડી – પણ ખટખટ તો લાલિયાના ગાડા પાછળ લટકીને આવી ગયેલો! ડીપુ શિયાળની ગુફા દૂર હતી એટલે એનેય વાર લાગી.
બધાં ડાઇનિંગ ટેબલ પર ગોઠવાયાં. ભૂખ તો કકડીને લાગી હતી, પણ સિમરન ભોજન પીરસે તો ને! ત્યાં તો ‘અમ્મન ચમ્મન, ગુડ કે લડ્ડુ’ કરતો ઝૂમરુ જોકર આવ્યો. “સિમરન, બધાંને રસોઈ પીરસું?” ભીમને થયું, ‘ઝૂમરુ બધી રસોઈ છૂમંતર કરી દેશે તો?’
બધાંએ બૂમ પાડી, “ના… ના… ઝૂમરુ… ના…” પણ ઝૂમરુ તો હસતો જાય ને ચપટી વગાડતો જાય – જેમ ચપટી વાગે તેમ થાળીમાં ભોજન પીરસાતું જાય! પહેલી ચપટીએ પૂરણપોળી, બીજીએ બટાકાવડાં, ત્રીજીએ ટામેટો સૉસ, ચોથીએ ચૂરમાના લાડુ… આ…હા…હા…!
અને સાતમી ચપટીએ – સિંહ આવ્યો! બધાંએ બૂમાબૂમ કરી, “ભાગો… ભાગો… નહીંતર જીમી સિંહ આપણો નાસ્તો કરી જશે!” ઝૂમરુએ આઠમી ચપટી વગાડી – અને બધાં જ છૂ! મયૂરપુરીમાંથી સીધાં પતરંગા પાર્કમાં આવી ગયાં!
બોધ – What the story teaches
Food tastes best when shared with friends – and a little magic makes it memorable! મિત્રો સાથે ભોજનની મજા જ કંઈક ઓર છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| દોસ્તાર | friend | મિત્ર |
| બનીઠની | all dressed up | — |
| છાનુંમાનું | quietly | — |
| કકડીને ભૂખ | sharp hunger | — |
| પીરસવું | to serve food | — |
| છૂમંતર | vanish by magic | — |
| ચપટી | a snap of fingers | — |
| મિજબાની | feast | — |
| ભોજનથાળ | plate of food | — |
| ભાવ | price | — |
| ગપ્પું | tall tale | — |
| પરપોટો | bubble | — |
| આરપાર | see-through | — |
| અગણિત | countless | — |
Std 4 Gujarati Second Language Patrango એકમ 1 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : એક કબૂતર અને પતંગિયું
Old friends: every character here comes from the Std 3 book મયૂર.
ચિત્ર દોરો
કહો
વાર્તા સાંભળો : મયૂરપુરીમાં પાર્ટી
વાતચીત
- બધાંને કકડીને કેમ ભૂખ લાગી હતી?→ પાર્ટીની તૈયારીમાં બધાં સવારનો નાસ્તો કરવાનું ભૂલી ગયાં હતાં.
- તમને કકડીને ભૂખ ક્યારે લાગે છે?→ open answer.
- ભીમને શાની ચિંતા થઈ?→ ઝૂમરુ બધી રસોઈ છૂમંતર કરી દેશે તો?
- સાતમી ચપટીએ સિંહ આવ્યો, ત્યારે કોને બીક નહીં લાગી હોય?→ ઝૂમરુને – એણે જ તો બોલાવ્યો હતો! (open answer)
- જમી સિંહ આવ્યો ત્યારે બધાંએ બૂમાબૂમ શા માટે કરી?→ સિંહ તેમને નાસ્તો કરી જશે એવી બીકથી.
કહો
- પાર્ટી ક્યારે ક્યારે રાખવામાં આવે છે?→ જન્મદિવસ, તહેવાર, સફળતા, લગ્ન.
- તમે ક્યારે પાર્ટીમાં ગયા છો?→ open answer.
- પાર્ટીમાં તમને સૌથી વધારે શું ગમે?→ open answer.
- તમે ગયા હોય તેવી પાર્ટી વિશે કહો.→ open answer.
કહો અને લખો
- પાર્ટીમાં રમી શકાય એવી રમતો→ સંગીતખુરશી, અંતાક્ષરી, પાસિંગ ધ પાર્સલ
- તમે પાર્ટીમાં દોસ્તોને શું જમાડશો?→ પાઉંભાજી, ઢોકળાં, આઇસક્રીમ
- પાર્ટીમાં તમને શું શું જમવા મળે તો મજા પડે?→ open answer
- પાર્ટીમાં તમે કયું ગીત ગાશો?→ e.g. ‘એક કબૂતર અને પતંગિયું…’
ભોજનથાળ
ગીત ગાઓ : રસગુલ્લાં
Team singing: one team sings the first half of each line, the other replies ‘રસગુલ્લાં રસગુલ્લાં’; then swap.
વાતચીત
- તમને કઈ પંક્તિ ગાવાની સૌથી વધુ મજા પડી?→ open answer.
- તમને કઈ મીઠાઈ સૌથી વધુ ભાવે છે?→ open answer.
- કઈ વાનગી બનાવે ત્યારે તમારા મોંમાં ખૂબ જ પાણી આવી જાય છે?→ open answer.
- એવી કઈ વસ્તુઓ છે જે તમે આખેઆખી મોંમાં મૂકીને ખાઓ છો?→ દ્રાક્ષ, પાણીપૂરી, લાડુ…
- તમે કોઈ વ્યક્તિને ચોરીછૂપીથી ખાતાં જોઈ છે?→ open answer.
કહો
- બાળક આખો દિવસ રસગુલ્લાં કેમ ખાતો હતો?→ તેને ખૂબ ભાવતાં હતાં.
- ચાંદામામા રસગુલ્લાં જેવા કેમ લાગતા હતા?→ ગોળ અને સફેદ હોવાથી.
- મમ્મી રસગુલ્લાં બનાવે ત્યારે બાળકના મોંમાં પાણી કેમ આવતું હતું?→ તેને ખાવાનું મન થઈ જતું.
- દાદા-દાદીને દાંત કેમ નહીં હોય?→ મોટી ઉંમરને કારણે પડી ગયા.
- પપ્પા ચોરી-છૂપીથી રસગુલ્લાં કેમ ખાતા હશે?→ કદાચ ડૉક્ટરે ગળ્યું ખાવાની ના પાડી હશે! (open answer)
- રસગુલ્લાંને ખુલ્લંખુલ્લા કેવી રીતે ખવાય?→ બધાંની સામે, ડર્યા વગર.
રસગુલ્લાંની જગ્યાએ તમને ભાવતી વાનગીનું નામ મૂકીને ગીત ગાઓ / લીંબુ શરબત
Hygiene: wash hands first, as the book says.
વાનગી કેવી લાગે? ઉદાહરણ પ્રમાણે લખો
- ચટણી → તીખી તમતમતી ચટણી (example)
- અથાણું → ખાટુંમીઠું અથાણું (example)
- હલવો → મીઠો મીઠો હલવો
- બટાકાવડાં → તીખાં તીખાં બટાકાવડાં
- પાપડ → તીખો પાપડ
- મધ → મીઠું મધ
- બુંદી → મીઠી બુંદી
- મેથીપાક → કડવો મેથીપાક
- ચેવડો → તીખો ચેવડો
- દૂધપાક → મીઠો દૂધપાક
- ઢોસા → ખાટા ઢોસા
- આઇસક્રીમ → મીઠો આઇસક્રીમ
- રસગુલ્લાં → મીઠાં રસગુલ્લાં
- કઢી → ખાટી કઢી
Watch the ending: હલવો → મીઠો, કઢી → મીઠી/ખાટી, અથાણું → ખાટું – the describing word changes with the noun.
જાણો અને લખો : એક કિલોનો કેટલો ભાવ?
Maths link: which item is costliest? cheapest? how much would ½ kg cost?
શામાંથી શું બને? ઘરમાં કોઈને પૂછીને લખો
- દૂધમાંથી → દહીં, છાશ, માખણ, બરફી, ઘી, ખીર, કુલફી (example)
- ઘઉંમાંથી → રોટલી, પૂરી, શીરો, લાપસી, બિસ્કિટ
- કેરીમાંથી → રસ, અથાણું, મુરબ્બો, આમપાપડ
- બટાકામાંથી → શાક, બટાકાવડાં, સમોસા, સૂકી ભાજી, વેફર, ચેવડો, પરોઠા (book list)
- ચણામાંથી → ચણાનો લોટ, ફાફડા, ખમણ, સેવ
- ચોખામાંથી → ભાત, પુલાવ, ખીચડી, ઢોકળાં, પાપડી, પાપડીનો લોટ (book list)
સાચું-ગપ્પું, ગપ્પું-સાચું
- એક મોટા જંગલમાં નાનકડી કીડી રહેતી હતી. → → એક નાનકડું જંગલ મોટી કીડીમાં રહેતું હતું. (example)
- ઊડતી રેલગાડીમાં ટીકુની પતંગ ફસાઈ ગઈ. → → (ગપ્પું → સાચું) ઝાડની ડાળીમાં ટીકુની પતંગ ફસાઈ ગઈ.
- વરસાદમાં નાહવાનો કંટાળો આવે છે. → → વરસાદમાં નાહવાની મજા આવે છે.
- મારા પગ નીચે હાથી દબાઈ ગયો. → → હાથીના પગ નીચે મારો દડો દબાઈ ગયો.
- અમારી કાર પાણીથી ચાલે છે. → → અમારી કાર પેટ્રોલથી ચાલે છે.
- મને મચ્છર કરડે છે. → → મચ્છરને હું કરડું છું!
- પંખીઓ આકાશમાં ઊડે છે. → → પંખીઓ પાણીમાં તરે છે!
- આકાશમાંથી દૂધપાકનો વરસાદ વરસ્યો. → → આકાશમાંથી પાણીનો વરસાદ વરસ્યો.
- મેં આંબા પરથી કેરી તોડીને ખાધી. → → કેરીએ આંબા પરથી મને તોડીને ખાધો!
- ઊડતાં ઊડતાં બગલો પોતાની પાંખ પર સૂઈ ગયો. → → બગલો ઝાડ પર બેસીને સૂઈ ગયો.
વાક્યો મોટેથી વાંચો – વધારાના અક્ષર છોડીને
- શ્રઆ શ્રગાશ્રય શ્રછે. → આ ગાય છે. (example)
- શ્રમશ્રને શ્રદૂશ્રધ શ્રભાશ્રવે શ્રછે. → મને દૂધ ભાવે છે. (example)
- ત્રકાત્રકીત્રએ ત્રકેત્રરી ત્રકાત્રપી. → કાકીએ કેરી કાપી.
- શ્રચાશ્રલ, શ્રબશ્રધાંશ્રને શ્રજશ્રમશ્રવા શ્રબોશ્રલાશ્રવું. → ચાલ, બધાંને જમવા બોલાવું.
- ઋઝૂઋમઋરુઋએ ઋઆઋઠઋમી ઋચઋપઋટી ઋવઋગાઋડી. → ઝૂમરુએ આઠમી ચપટી વગાડી.
- ત્રબત્રધાંત્રને ત્રકત્રકત્રડીત્રને ત્રભૂત્રખ ત્રલાત્રગી ત્રહત્રતી. → બધાંને કકડીને ભૂખ લાગી હતી.
Secret code: make your own sentence with a ‘filler’ letter and let a friend decode it.
ચિત્રોમાં રંગબેરંગી ‘ત્ર’, ‘શ્ર’ અને ‘ઋ’ અક્ષરો લખી રંગ પૂરો
રમત : કક્કા જાસૂસ
જરા હસીએ / મોટેથી ગાઓ : પરપોટો
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – food
- લાડુ
- ભેળ
- ઢોકળાં
- જલેબી
- રસગુલ્લાં
Level 2 – taste words
- મીઠું
- ખાટું
- તીખું
- કડવું
- ખારું
Level 3 – sentences
- સિમરને બધાંને જમવા બોલાવ્યાં.
- ઝૂમરુએ ચપટી વગાડી.
- મને રસગુલ્લાં ભાવે છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. પાર્ટી કોણે રાખી?
સિમરન બકરીએ.
2. પાર્ટી ક્યાં હતી?
મયૂરપુરીમાં.
3. ભોજન કોણે પીરસ્યું?
ઝૂમરુ જોકરે.
4. પહેલી ચપટીએ શું આવ્યું?
પૂરણપોળી.
5. સાતમી ચપટીએ કોણ આવ્યું?
જીમી સિંહ.
6. આઠમી ચપટીએ બધાં ક્યાં પહોંચ્યાં?
પતરંગા પાર્કમાં.
7. દૂધમાંથી શું બને?
દહીં, ઘી, માખણ…
8. ‘પરપોટો’ના કવિ?
સુધીર દેસાઈ.
9. ‘ત્રકાત્રકીત્રએ ત્રકેત્રરી ત્રકાત્રપી’ – વાક્ય?
કાકીએ કેરી કાપી.
10. મેથીપાક કેવો લાગે?
કડવો.
Frequently asked questions
What is Unit 1 of Std 4 Gujarati Second Language (Patrango)?
Unit 1 (એકમ 1) is તમે શું ખાશો?, on pages 1 to 15. It has the song એક કબૂતર અને પતંગિયું, the story મયૂરપુરીમાં પાર્ટી, a rasgulla song and Sudhir Desai’s poem પરપોટો.
Who comes to the party in મયૂરપુરીમાં પાર્ટી?
Babu the pigeon, Laliyo the bullock with Komdi the hen and Mini the cat, Bhim of Dholakpur, Chatpat the weaver bird, Khatkhat the monkey, Dipu the jackal and Jhumru the joker – characters from the Std 3 books.
What happens at the end of the party story?
On Jhumru’s seventh snap Jimmy the lion appears; everyone screams, and on the eighth snap they all vanish from Mayurpuri into Patranga Park.
What are the hidden sentences in Exercise 19?
કાકીએ કેરી કાપી; ચાલ, બધાંને જમવા બોલાવું; ઝૂમરુએ આઠમી ચપટી વગાડી; બધાંને કકડીને ભૂખ લાગી હતી.
What is the market activity in Unit 1?
Children go to the market with an elder, ask the price of 1 kg of grains, nuts, sugar, jaggery and more, and note the price and date.