ધોરણ 4 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પતરંગો એકમ 2: ચાંદો પાણીમાં કોરોકટ્ટ!
Answers to every activity on pages 16–29, the monkey story ચાંદો પકડ્યો in Gujarati, Suresh Dalal’s and Ramesh Trivedi’s songs explained, mirror writing, animal sounds, the joined letters ત્ર, શ્ર, ઋ, dictation and a quick test.
- 22exercises solved
- 2 songs + 1 story
- 14word meanings
- 14pages
Unit 2 at a glance
એકમ 2 plays with reflections. Children read mirror-writing, meet Chiku, Minku, Tinku and Pinku – four monkeys who try to pull the moon out of a pond – and sing Ramesh Trivedi’s poem of wonder at nature. Language work covers the joined letters ત્ર, શ્ર and ઋ, animal sounds and rhyming words.
What your child learns
- Reads mirror-writing with a mirror
- Explains a reflection
- Orders the events of a story
- Finds words with ત્ર, શ્ર, ઋ
- Names animal sounds
- Finds rhyming words in a poem
Poem: નાચે તાતા થૈયા! – meaning
A poem of wonder by Ramesh Trivedi (રમેશ ત્રિવેદી):
Wonder walk: list five things in nature that amaze you.
વાર્તા: ચાંદો પકડ્યો – સરળ ભાષામાં
એક મોટું જંગલ હતું. તેમાં એક તળાવ, તળાવને કાંઠે એક ઝાડ અને ઝાડ પર વાંદરાની એક ટોળી. મોટાં વાંદરાં શાંત, પણ બચ્ચાં ભારે તોફાની – આખો દિવસ ઝાડ પરથી કૂદે, ડાળીએ ઊંધાં લટકે, એકબીજાની પૂંછડી ખેંચીને ભાગી જાય.
એક પૂનમની રાતે આકાશમાં મોટી થાળી જેવો ગોળ ચાંદો હતો. મોટાં વાંદરાં સૂઈ ગયાં, પણ ચિંકુ, મિંકુ, ટિંકુ અને પિંકુ વાતો કરતાં હતાં. ચિંકુએ તળાવમાં જોયું અને ચોંકી ઊઠ્યો, “નક્કી, ચાંદો તળાવમાં પડી ગયો છે!”
મિંકુ કહે, “આ તો સરસ મજાનું ફળ છે.” પિંકુ કહે, “ચાંદો હોય કે ફળ, આપણે તેને બહાર કાઢીશું.” ચિંકુએ યુક્તિ કરી, “આપણે ચારેય એકબીજાની પૂંછડી પકડીને ઝાડ પરથી લટકીએ અને બિચારા ચાંદાને બહાર લઈ આવીએ.”
મિંકુએ ડાળી પકડી, ટિંકુએ મિંકુની પૂંછડી, પિંકુએ ટિંકુની અને ચિંકુએ પિંકુની પૂંછડી પકડી. ચિંકુએ પાણીમાં હાથ નાખ્યો કે તળાવનું પાણી હલી ગયું અને ચાંદો પણ સળવળ્યો. ત્યાં તો મિંકુના હાથમાંથી ડાળી છૂટી ગઈ અને ચારેય ધબાક કરતાં પાણીમાં પડ્યાં!
અવાજ સાંભળી મોટાં વાંદરાં જાગી ગયાં અને બચ્ચાંને બહાર કાઢ્યાં. વાનરદાદા કપિલાલે સમજાવ્યું, “ચાંદો કદી તળાવમાં પડી ન જાય. જુઓ, ચાંદો તો એ રહ્યો આકાશમાં! ઘડીક આકાશમાં જુઓ તો ત્યાં ચાંદો દેખાય, ને પછી પાણીમાં જુઓ તો ત્યાં પણ ચાંદો દેખાય.” – ચાંદો પાણીમાં પણ કોરોકટ્ટ!
બોધ – What the story teaches
Look carefully before you leap – what we see is not always what is there. પ્રતિબિંબ અને સાચી વસ્તુનો ફેર સમજીએ.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| કોરોકટ્ટ | bone dry | — |
| ટોળી | gang, group | — |
| તોફાન | mischief | — |
| પૂનમ | full-moon night | — |
| પ્રતિબિંબ | reflection | — |
| યુક્તિ | clever plan | — |
| ધબાક | splash | — |
| અરીસો | mirror | દર્પણ |
| ઉપવન | garden | બગીચો |
| નેહ | love | સ્નેહ |
| નયણાં | eyes | આંખો |
| કલશોર | joyful chirping | — |
| મેઘધનુષ | rainbow | — |
| આશ્રમ | hermitage | — |
Std 4 Gujarati Second Language Patrango એકમ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : ઝાડની સાથે દોસ્તી મારે
શું લખ્યું છે? અરીસાની મદદથી વાંચીને લખો
- ચાંદો
- ઢીંગલી
- ગળી ગળી જલેબી
- અકલમ-ચકલમ ચમચમ
- અજબગજબ સરકસ
- સાઈકલ ચાલી સરરર સર
- ગાડી આવી પી પીપ પીપ
Try it: write your own name backwards and read it in a mirror.
વાર્તા સાંભળો વાંચો : ચાંદો પકડ્યો
વાતચીત
- આ વાર્તામાં તમને સૌથી વધારે મજા ક્યારે આવી?→ open answer.
- વાંદરાં પાણીમાં પડી ગયાં ત્યારે તમને કેવું લાગ્યું?→ open answer.
- પહેલા ચિત્રમાં તમને કયું વાંદરું સૌથી વધુ ગમ્યું?→ open answer.
- તમે તોફાન કરતાં વાંદરાં કે કૂતરાં જોયાં છે?→ open answer.
- તમે ઘરમાં કેવાં કેવાં તોફાન કરો છો?→ open answer.
જવાબ આપો
- ચોથા ચિત્રમાં વાંદરાંનાં બચ્ચાં શું કરી રહ્યાં છે?→ એકબીજાની પૂંછડી પકડીને ઝાડ પરથી લટકે છે.
- પાંચમા ચિત્રમાં શું શું દેખાઈ રહ્યું છે?→ બચ્ચાં ધબાક કરતાં પાણીમાં પડ્યાં છે.
- વાંદરાનાં બચ્ચાં કેવાં કેવાં તોફાન કરતાં હતાં?→ ડાળીએ ઊંધાં લટકતાં, એકબીજાની પૂંછડી ખેંચી ભાગતાં.
- પાણીમાં પડેલો ચાંદો તરતો હશે કે ડૂબી ગયો હશે?→ એકેય નહીં – એ તો પ્રતિબિંબ હતું.
- ખરેખર ચાંદો પાણીમાં પડી જાય?→ ના.
- બચ્ચાંને એવું કેમ લાગ્યું કે ચાંદો પાણીમાં પડી ગયો છે?→ શાંત પાણીમાં ચાંદાનું પ્રતિબિંબ દેખાતું હતું.
- ચાંદો તળાવમાં અને આકાશમાં બંને જગ્યાએ કેમ દેખાતો હતો?→ આકાશમાં ખરો ચાંદો, પાણીમાં તેનું પ્રતિબિંબ.
- ચિંકુની ટોળકી હવે પછી શું કરશે?→ open answer – કદાચ આકાશમાં ચાંદો જોશે!
સાચું કે ખોટું? સાચું હોય તો હસતા 🙂 પર, ખોટું હોય તો રડતા 🙁 પર ✓
- બચ્ચાં એકબીજાની પૂંછડી ખેંચવાની રમત રમતાં હતાં. – 🙂
- વાંદરાં ઝાડ પરનાં ખાટાં ફળો ખાતાં હતાં. – 🙁 – મીઠાં ફળો
- તળાવના પાણીમાં ચાંદાનો પડછાયો દેખાતો હતો. – 🙁 – પ્રતિબિંબ
- ચાંદો ધબાક દઈને પાણીમાં પડ્યો. – 🙁 – બચ્ચાં પડ્યાં
- ચાંદાને બહાર કાઢવા બધાં બચ્ચાં દોડી આવ્યાં. – 🙂
- પાણીમાં ચાંદા જેવી, રોટલી પડેલી હતી. – 🙁
શબ્દ વાર્તામાં હોય તો ‘વા.’, ચિત્રમાં હોય તો ‘ચિ.’, બંનેમાં ‘વા. ચિ.’ – અને વાક્ય લખો
- ઝાડ → વા. ચિ. – બગીચામાં ઘણાં ઝાડ છે. (example)
- શાંત → વા. – તળાવનું પાણી શાંત હતું.
- જંગલ → વા. – જંગલમાં ઘણાં પ્રાણીઓ રહે છે.
- વાંદરું → વા. ચિ. – વાંદરું કૂદકા મારે છે.
- પાણી → વા. ચિ. – તળાવમાં પાણી છે.
- ડાળી → વા. ચિ. – વાંદરો ડાળી પકડીને લટક્યો.
- થડ → ચિ. (example) – ઝાડનું થડ જાડું છે.
- અવાજ → વા. – ધબાકાનો અવાજ આવ્યો.
- વિચાર → વા. (example) – મને એક વિચાર આવ્યો.
- પૂંછડી → વા. ચિ. – વાંદરાની પૂંછડી લાંબી છે.
અભિનય કરી વાક્યો બોલો
વાક્યોને વાર્તા મુજબનો ક્રમ આપો
- વાંદરાં ઝાડ પર કૂદાકૂદ અને હૂપાહૂપ કરતાં હતાં.
- એક વાંદરાએ તળાવમાં ચાંદાનો પડછાયો જોયો.
- બધાંએ તળાવમાંથી ચાંદો બહાર કાઢવાનું નક્કી કર્યું.
- બધાં એક પછી એકની પૂંછડી પકડીને તળાવમાં લટક્યાં.
- પહેલા વાંદરાના હાથમાંથી ડાળખી છટકી ગઈ.
- બધાં વાંદરાં ધબાક કરીને નીચે પડ્યાં.
- તળાવમાંથી ચાંદો પકડાયો નહીં.
ટપકાં જોડી પડછાયો પૂરો કરો અને રંગ પૂરો
ગીત ગાઓ : નાચે તાતા થૈયા!
વાતચીત
- કઈ પંક્તિ ગાવાની સૌથી વધુ મજા આવી?→ open answer.
- તમે જોયેલાં ફૂલનાં નામ અને તેના રંગ કહો.→ ગુલાબ – લાલ, ગલગોટો – પીળો…
- તમે મેઘધનુષ જોયું છે? તેમાં કયા રંગ દેખાય છે?→ જાંબલી, નીલો, વાદળી, લીલો, પીળો, નારંગી, લાલ.
- મોરને કયા કયા રંગો હોય છે?→ વાદળી, લીલો, સોનેરી…
- કોકિલ બોલ્યો કહેવાય કે બોલી?→ discuss with the teacher – usually કોયલ બોલી.
✓ કે ✗ કરો
- ઉપવન એટલે જંગલ. – ✗ – ઉપવન એટલે બગીચો
- કોયલની સરખામણી મેઘધનુષ સાથે કરવામાં આવી છે. – ✗ – મોરની
- વાદળીઓ લીલા રંગની છે. – ✗ – રંગરંગ વાદળીઓ
- વરસાદ શરૂ થતાં પહેલાં હંમેશાં મેઘધનુષ દેખાય છે. – ✗
- નેહ ભરેલાં નયણાં એટલે પ્રેમભરી આંખો. – ✓
ગીતમાંથી શોધો અને લખો
- આકાશમાં દેખાય છે → ચાંદો (example), સૂરજ, તારા, મેઘધનુષ, વાદળીઓ
- ધરતી પર દેખાય છે → દરિયો (example), વન, ઉપવન, ફૂલ, ઝરણાં, હરણાં, મોર, કીડી
જોડીમાં કામ કરો. આપેલા શબ્દો સાથે જોડાયેલા ત્રણ શબ્દો લખો
- સૂરજ → આકાશ, પ્રકાશ, દિવસ (example)
- જંગલ → ઝાડ, પ્રાણીઓ, વાઘ
- બગીચો → ફૂલ, હીંચકો, માળી
- વાદળાં → વરસાદ, ગાજવીજ, આકાશ
સરખા બોલાતા શબ્દો ગીતમાંથી શોધી લખો / રંગ પૂરો
- તારા → ફુવારા (example)
- આંખો → પાંખો
- ઝરણાં → હરણાં
- મોર → કલશોર
Colour page: colour only what the poem mentions – rainbow, birds, peacock, flowers, sea… and leave the rest.
આવું કોણ બોલે?
- હોંચી હોંચી → ગધેડો
- ચીં ચીં → ચકલી
- ચૂં ચૂં → ઉંદર
- બેં બેં → બકરી
- ઘૂ ઘૂ → કબૂતર
- હાઉ હાઉ → કૂતરો
- હૂપ હૂપ → વાંદરો
- ટેંહુક ટેંહુક → મોર
- કલબલ કલબલ → કાબર
- મ્યાઉં મ્યાઉં → બિલાડી
મોટેથી વાંચો : ઉંદર-બકરી / કેવી રીતે વાતો કરે? શી વાત કરે?
‘ત્ર’ વાળો શબ્દ વાંચો ત્યારે મિત્ર સાથે હાથ મિલાવો
લખો : ત્ર, ઋ / ‘શ્ર’ વાળો શબ્દ વાંચો ત્યારે મિત્રના ખભા પર હાથ મૂકો
Look closely: શ્ર (શ + ર) looks like a new letter; દ્ર, પ્ર, વ્ર are different joined letters.
વાંચો : વરસાદ પછી… / વાક્ય સુધારીને લખો
- ચિત્રા, ઋત્વિક અને શ્રાવણી ત્રણેય પાક્કાં મિત્રો હતાં.
- શ્રાવણીના ગામ તરફ ઋષિનો આશ્રમ હતો.
- શ્રાવણીના ગામ તરફ ખૂબ સારો વરસાદ થવાનો છે.
- ઋત્વિકના મોટા ભાઈનું નામ ઋષભ છે.
- ચિત્રા શ્રાવણીની પાક્કી મિત્ર હતી.
- વરસાદ આવ્યા પછી બધાં જ મિત્રો શ્રાવણીના ગામડે ફરવા જવાનાં હતાં.
- બધા મિત્રોએ શ્રીખંડ-પૂરી જમીને મજા કરવાનું વિચાર્યું હતું.
Pair game: one reads, the other shakes hands on ત્ર, touches the shoulder on શ્ર and the head on ઋ.
રમત : કક્કા જાસૂસ / જરા હસીએ
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – story words
- ચાંદો
- તળાવ
- વાંદરો
- પૂંછડી
- ડાળી
Level 2 – ત્ર, શ્ર, ઋ
- મિત્ર
- રાત્રી
- શ્રાવણ
- આશ્રમ
- ઋષિ
Level 3 – sentences
- ચાંદો આકાશમાં છે.
- પાણીમાં ચાંદાનું પ્રતિબિંબ છે.
- ચિત્રા અને શ્રાવણી મિત્રો છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ચાર વાંદરાંનાં નામ?
ચિંકુ, મિંકુ, ટિંકુ, પિંકુ.
2. ચાંદો ક્યાં દેખાયો?
તળાવમાં.
3. યુક્તિ કોણે કરી?
ચિંકુએ.
4. કોના હાથમાંથી ડાળી છૂટી?
મિંકુના.
5. વાનરદાદાનું નામ?
કપિલાલ.
6. ‘નાચે તાતા થૈયા!’ના કવિ?
રમેશ ત્રિવેદી.
7. ઉપવન એટલે?
બગીચો.
8. હોંચી હોંચી કોણ બોલે?
ગધેડો.
9. તારા સાથે પ્રાસ?
ફુવારા.
10. ‘ત્રિકોણ’માં કયો જોડાક્ષર?
ત્ર.
Frequently asked questions
What is Unit 2 of Std 4 Gujarati Second Language (Patrango)?
Unit 2 (એકમ 2) is ચાંદો પાણીમાં કોરોકટ્ટ!, on pages 16 to 29. It has Suresh Dalal’s friendship song, the story ચાંદો પકડ્યો, Ramesh Trivedi’s poem નાચે તાતા થૈયા! and the joined letters ત્ર, શ્ર, ઋ.
What are the mirror-writing words in Exercise 2?
ચાંદો, ઢીંગલી, ગળી ગળી જલેબી, અકલમ-ચકલમ ચમચમ, અજબગજબ સરકસ, સાઈકલ ચાલી સરરર સર, ગાડી આવી પી પીપ પીપ.
Why couldn’t the monkeys catch the moon?
It was only the moon’s reflection; when Chiku touched the water it rippled, and then the branch slipped and they all fell in.
Which words have શ્ર in Unit 2?
શ્રમ, શ્રીખંડ, શ્રાવણ, શ્રીફળ, શ્રીમાન, આશ્રમ, શ્રોતા, શ્રેષ્ઠ.
What does ‘કોરોકટ્ટ’ in the title mean?
Bone dry – the moon in the water never gets wet, because it’s only a reflection!