ધોરણ 4 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પતરંગો એકમ 8: ઘર ઘર કી કહાની
Answers to every activity on pages 98–108, the homes song explained, readings on ભૂંગા, tree houses and termite mounds, position words, making questions, the year-end word sort, dictation and a quick test.
- 12exercises solved
- 1 song + 4 readings
- 15word meanings
- 11pages
Unit 8 at a glance
The last unit of પતરંગો is about homes. The homes song lists where every creature lives; Tom-and-Jerry pictures teach position words; and short readings describe a child’s own home, the round mud ભૂંગા of Kutch (which survived the 2001 earthquake), tree houses in rainy areas and the amazing termite mound (રાફડો). The book ends with a revision word-sort and a collage of scenes from every unit.
What your child learns
- Names homes of animals and people
- Uses position words correctly
- Compares homes and their materials
- Answers in full sentences
- Makes questions with શું, કેવું, ક્યાં
- Revises words from all eight units
Poem: ઉંદર રે’ છે દરમાં – meaning
A homes song that lists where everyone lives:
Add a line: where does your pet, or a spider, live?
વાર્તા: ઘર ઘર કી કહાની – સરળ ભાષામાં
હું ઘરમાં રહું છું. મારું ઘર બૅંક પાસે છે. મારું ઘર ધાબાવાળું છે. ધાબા ઉપર મોર આવે છે. ઘરમાં ત્રણ ઓરડા અને એક રસોડું છે. હું ટી.વી.વાળા ઓરડામાં બેસી લેસન કરું છું, પણ દાદીમાનો ઓરડો મને બહુ ગમે છે.
ભૂંગા કચ્છ જિલ્લાની ઓળખ છે. ગાર-માટી અને વાંસથી બનેલા ભૂંગામાં ઉનાળામાં ઠંડક અને શિયાળામાં હૂંફાળું વાતાવરણ હોય છે. દિવાળી પહેલાં સ્ત્રીઓ ગાર-માટીનું લીંપણ કરી રંગોળી અને ચિત્રો દોરે છે. 2001ના ધરતીકંપમાં મોટાં શહેરોનાં પાકાં મકાનો પડી ગયાં, પણ કચ્છનો એક પણ ભૂંગો પડ્યો ન હતો.
જ્યાં બહુ વરસાદ પડે તેવા વિસ્તારમાં લોકો ઝાડ ઉપર મકાન બાંધીને રહે છે. આવા ઘરને ટ્રી-હાઉસ કહેવાય. ટ્રી-હાઉસ લાકડાંનાં બનેલાં હોય; તેમાં પણ રસોડું, ઓરડો એવી વ્યવસ્થા હોય છે.
કીડી, મંકોડા, ઊધઈ જેવાં જંતુઓ રાફડા બનાવીને રહે છે. ઊધઈ પોતાની લાળ માટીમાં ભેળવી નાની ગોળીઓ બનાવે અને ઈંટની જેમ ગોઠવી રાફડો તૈયાર કરે. રાફડાની ગોળાકાર ભૂંગળીથી હવાની આવ-જા થાય છે. એક રાફડામાં લાખો ઊધઈ રહેતી હોય છે – અને નવાઈની વાત એ છે કે ઊધઈને આંખો હોતી નથી!
બોધ – What the story teaches
Every home is shaped by its place and its people – and every home is special. દરેક ઘરની પોતાની કહાની છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| દર | hole, burrow | — |
| માળો | nest | — |
| બોડ | den | — |
| ઝાળું | bush | — |
| ધાબું | flat roof | — |
| ભૂંગો | round mud house of Kutch | — |
| ગાર-માટી | mud plaster | — |
| લીંપણ | mud coating | — |
| ધરતીકંપ | earthquake | — |
| ટ્રી-હાઉસ | tree house | — |
| રાફડો | termite mound | — |
| ઊધઈ | termite | — |
| લાળ | saliva | — |
| ભૂંગળી | pipe, chimney | — |
| બાકોરું | hole, opening | — |
Std 4 Gujarati Second Language Patrango એકમ 8 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : ઉંદર રે’ છે દરમાં
જુઓ અને કહો / વાતચીત
- મધમાખીના ઘરને શું કહેવાય?→ મધપૂડો.
- સુઘરીના માળામાં કોણ છે?→ સુઘરીનાં બચ્ચાં.
- સુઘરીને માળામાં શું તકલીફ પડતી હશે?→ પવનમાં ઝૂલે, વરસાદમાં ભીંજાય.
- સિંહ ક્યાં છે? તે ત્યાં શું કરતો હશે?→ બોડમાં – આરામ કરતો હશે.
- સિંહની બોડમાં કોણ છે?→ સિંહણ અને બચ્ચાં.
- ચિત્રમાં કયાં પ્રાણી/પંખી તેમના ઘરમાં છે અને કયાં નથી?→ open answer from the picture (horse, lion, swan…).
- તમને કયું પ્રાણી પાળવું ગમે? શા માટે?→ open answer.
- ચિત્રમાં સૌને તેમના ઘર સુધી પહોંચાડો.→ trace the paths.
જુઓ અને સમજો / વાક્ય વાંચો અને ચિત્રના ક્રમ લખો
Opposites: અંદર–બહાર, ઉપર–નીચે, નજીક–દૂર, આગળ–પાછળ.
જુઓ : જોકર, ટોપી, શિંગડાંવાળો રાક્ષસ
- શું તમે જોકર જોયો છે? ક્યાં?→ સરકસમાં.
- જોકર ક્યાં ઊભેલો છે?→ બાંકડા પાસે.
- બાંકડા ઉપર બેઠેલી વ્યક્તિમાં શું વિચિત્ર લાગે છે?→ માથે શિંગડાં છે!
- છોકરી ક્યાં ઊભેલી છે?→ ઝાડ પાસે.
- જોકરની ટોપી તમને મળી જાય તો શું કરો?→ open answer.
- પીળા બૂટ કોણે પહેરેલા છે?→ જોકરે.
- શિંગડાંવાળો રાક્ષસ તમારી પાસે આવે તો તમે શું કરો?→ open answer.
- ચિત્રમાં મોટાં ઝાડ કેટલાં છે?→ count them.
- તમારે નાટકમાં ભાગ લેવાનો હોય તો તમને શું બનવું ગમે?→ open answer.
વાંચો : મારું ઘર, ભૂંગા, ટ્રી-હાઉસ, રાફડો
વાતચીત
- આ બધાં ઘરમાંથી તમને કયું ઘર વધારે ગમ્યું? કેમ?→ open answer.
- બધાં ઘરમાંથી કયા ઘરમાં સૌથી વધુ સગવડો છે?→ પાકું મકાન / મારું ઘર.
- તમારું ઘર અને ભૂંગો… સરખામણી કરો.→ open answer.
- ભૂંગામાં ઉનાળામાં ઠંડક અને શિયાળામાં ગરમાવો શા માટે લાગતો હશે?→ માટીની જાડી દીવાલો અને ઘાસનું છાપરું.
- ટ્રી-હાઉસમાં રહેતાં બાળકોની નિશાળ કેવી હશે?→ open answer.
- રાફડામાં કયા કયા ઓરડા હોય છે?→ ઈંડાં મૂકવાની જગ્યા, ખોરાક માટે કોઠી, ઓરડા.
- આપણે રાફડો બનાવવો હોય તો શું શું કરવું પડે?→ open answer.
કયા ઘરમાં વપરાય? ‘✓’ કરો
- રાફડો → માટી
- ટ્રી-હાઉસ → લાકડું, વાંસ
- ભૂંગા → માટી, વાંસ
- પાકું મકાન → સિમેન્ટ, લોખંડ, ટાઇલ્સ, કાચ, ઈંટ, લાકડું
- મારું ઘર → open answer
આવું બોલનાર કયા ઘરમાં રહે છે તે લખો
- સૌથી વધુ મંકોડા મને કરડે છે. → રાફડો
- હું મારા ઘરમાં હોઉં તો શિયાળામાં ઠંડી કે ઉનાળામાં તાપ લાગતો નથી. → ભૂંગા
- ખૂબ પવન ફૂંકાય ત્યારે મારું ઘર ઝોલાં ખાય છે. → ટ્રી-હાઉસ
- મારા ઘરને બારી-બારણાં નથી. પણ, મોટાં મોટાં કાણાં છે. → રાફડો
- મારું ઘર અરધું જમીનમાં ને અરધું જમીન ઉપર હોય છે. → રાફડો
- મારી માને ગાર-માટીનું લીંપણ કરતાં આવડે છે. → ભૂંગા
- મારા ઘરે રહેવા આવનારને રાત્રે ઊંઘમાં ચાલવાની આદત હોય તો તેનાં હાડકાં ભાંગે જ. → ટ્રી-હાઉસ
- ગોળાકાર ભૂંગળી મારા ઘરમાં એ.સી.નું કામ કરે છે. → રાફડો
નીચેના પ્રશ્નોના જવાબ આખા વાક્યમાં લખો
- તમારું ઘર ક્યાં છે? / કેટલા ઓરડા છે? / ક્યાં બેસવું ગમે? / કેમ ગમે? / શો ફેરફાર કરવા જેવો લાગે છે?→ open answers in full sentences.
- ઊધઈ શાના વડે રાફડો બનાવે છે?→ ઊધઈ પોતાની લાળ માટીમાં ભેળવી નાની ગોળીઓ બનાવી રાફડો બનાવે છે.
- ભૂંગાની દીવાલો શાનાથી બને છે?→ ભૂંગાની દીવાલો ગાર-માટી અને વાંસથી બને છે.
- ટ્રી-હાઉસ શામાંથી બને છે?→ ટ્રી-હાઉસ લાકડાંમાંથી બને છે.
જવાબ પરથી પ્રશ્ન બનાવો
- મીરાંએ મોજડી પહેરી. → મીરાંએ શું પહેર્યું? (example)
- કીડીએ દર બનાવ્યું. → કીડીએ શું બનાવ્યું?
- રૂહાનાએ કેરી કાપી. → રૂહાનાએ શું કાપ્યું?
- ઋષિએ યજ્ઞ કર્યો. → ઋષિએ શું કર્યું?
- મુન્નીને ઉખાણાં બહુ ગમે. → મુન્નીને શું બહુ ગમે?
- રુદ્રાક્ષનો મોબાઇલ સફેદ છે. → રુદ્રાક્ષનો મોબાઇલ કેવો છે?
- પિન્ટુએ કાળી બિલાડી પાળી. → પિન્ટુએ કેવી બિલાડી પાળી?
- શૌર્ય તોફાની છોકરો છે. → શૌર્ય કેવો છોકરો છે?
- શાળામાં મોટી લાઇબ્રેરી છે. → શાળામાં કેવી લાઇબ્રેરી છે?
- માઇકલ બાંકડા પાછળ સંતાયો. → માઇકલ ક્યાં સંતાયો?
- હું ટેબલ નીચે સંતાયો. → હું ક્યાં સંતાયો?
- મારા કાનમાં મધમાખી જતી રહી. → મધમાખી ક્યાં જતી રહી?
- A અને C ની વચ્ચે B આવે. → A અને C ની વચ્ચે શું આવે?
- મેં લંચબૉક્સમાં મોબાઇલ મૂક્યો. → મેં મોબાઇલ ક્યાં મૂક્યો?
ક્યા પાઠનો કયો શબ્દ?
- એકમ 1 – તમે શું ખાશો? → ખટખટ, રસગુલ્લાં, સિમરન
- એકમ 2 – ચાંદો પાણીમાં કોરોકટ્ટ! → ઉપવન, યુક્તિ, ધબાકો
- એકમ 3 – ખારા દરિયામાં મારી હોડી → વૃક્ષ, હોડી
- એકમ 4 – પાઠશાળામાં રમે પતરંગો → ધમાલમસ્તી, કૂકરી, આમલીપીપળી, ગિલ્લી
- એકમ 5 – ખીણમાં તારા : સાપુતારા → સૂર્યોદય, પ્રવાસ, સોટી, વાઘબારસ
- એકમ 6 – તમનેય ચંદ્રક મળે → ધમ્માચકડી, ચંદ્રકાન્ત, ઇંજેક્શન, કુસુમ, પુરસ્કાર
- એકમ 7 – આ પાઠનું નામ આવડે છે? → હૂપાહૂપ, ઉપવાસ, ગોપો
- એકમ 8 – ઘર ઘર કી કહાની → ગાર-માટી, બાકોરાં, ધરતીકંપ
Check together: flip back through the book to confirm each word.
‘કુકડ કલીલોનું’ ચિત્ર જુઓ. કોણ કયા એકમમાં આવે છે?
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – homes
- ઘર
- દર
- માળો
- બોડ
- રાફડો
Level 2 – position words
- અંદર
- બહાર
- ઉપર
- નીચે
- વચ્ચે
Level 3 – sentences
- ઉંદર દરમાં રહે છે.
- ભૂંગા કચ્છની ઓળખ છે.
- જેરી ટેબલની નીચે છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. સિંહ ક્યાં રહે?
બોડમાં.
2. બાળક ક્યાં સૂએ છે (ગીત મુજબ)?
બાની સોડમાં.
3. ભૂંગા કયા જિલ્લાના?
કચ્છના.
4. ભૂંગા શેમાંથી બને?
ગાર-માટી અને વાંસમાંથી.
5. કયા ધરતીકંપમાં ભૂંગા ન પડ્યા?
2001ના.
6. ટ્રી-હાઉસ ક્યાં હોય?
બહુ વરસાદવાળા વિસ્તારમાં.
7. રાફડો કોણ બનાવે?
ઊધઈ.
8. ઊધઈને આંખો હોય?
ના.
9. ‘પિન્ટુએ કાળી બિલાડી પાળી’ – પ્રશ્ન?
પિન્ટુએ કેવી બિલાડી પાળી?
10. ટોપ ઉપર, જેરી ___
નીચે.
Frequently asked questions
What is Unit 8 of Std 4 Gujarati Second Language (Patrango)?
Unit 8 (એકમ 8) is ઘર ઘર કી કહાની, on pages 98 to 108 – the last unit. It has the homes song, position-word pictures, readings on a child’s home, ભૂંગા, tree houses and termite mounds, and year-end revision.
What is a ભૂંગો?
A round mud-and-bamboo house from Kutch, cool in summer and warm in winter. None fell in the 2001 earthquake.
How do termites build their mound?
They mix mud with saliva into small balls, stack them like bricks, and build rooms, stores and a round chimney that keeps air flowing.
Which position words are taught?
અંદર–બહાર, ઉપર–નીચે, નજીક–દૂર, વચ્ચે and પાછળ, using Tom-and-Jerry pictures.
How does the book end?
With a word-sort (which word came from which lesson), a collage of scenes from all units and a joke.