ધોરણ 6 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પાઠ 1: એક જ ડાળનાં પંખી
Answers to every exercise on pages 1–5 of the Std 6 Gujarati Second Language textbook, the meaning of Shantilal Shah’s poem એક જ ડાળનાં પંખી, true/false, fill-ups, dictation and a quick test.
- 6exercises solved
- Poem
- 8word meanings
- 5pages
Lesson 1 at a glance
The first lesson is Shantilal Shah’s poem ‘એક જ ડાળનાં પંખી’. Like birds of the same branch, we fly high in the sky, come down to the ground, quarrel sometimes – yet always live together in harmony, share joy and sorrow, sing nature’s song and travel life’s journey together.
What your child learns
- Explains the poem’s message of unity
- Finds matching lines
- Marks true/false and corrects
- Fills a passage with the right words
- Answers in full sentences
- Recites with rhythm
About the writer: શાન્તિલાલ શાહ
Shantilal Shah was a Gujarati poet who wrote simple, rhythmic songs for children.
કાવ્ય: એક જ ડાળનાં પંખી – સરળ ભાષામાં
અમે સહુ એક જ ડાળનાં પંખી. કદી આનંદથી ઊંચે આકાશમાં વિહરીએ, તો કદી ઊડી ઊડીને નીચે આવીએ – કલ્લોલ કરતાં ઉમંગથી રહીએ.
સુખમાં ને દુઃખમાં સાથે જ રહીએ. ક્યારેક લડીએ-વઢીએ, જુદાં પણ થઈએ – તોયે હંમેશાં સંપીને રહીએ.
ધરતીના ખોળે અમે સૌ બાળ; કુદરતનું ગાન ગાઈએ – જીવનના પ્રવાસના અમે સૌ સાથી.
બોધ – What the story teaches
Live together in unity – share joys and sorrows. સંપ ત્યાં જંપ.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the lesson, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| વિહરીએ | roam happily | આનંદથી ફરીએ |
| આભ | sky | આકાશ, ગગન, નભ |
| કલ્લોલ | joyful chatter | આનંદ |
| ઉમંગ | enthusiasm | ઉત્સાહ |
| વઢીએ | quarrel | તકરાર કરીએ |
| નિરંતર | always | સતત, હંમેશ |
| જીવન કેરા | of life | જિંદગીનાં |
| સંગી | companion | સાથી |
Std 6 Gujarati Second Language પાઠ 1 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત
- કાવ્યની કઈ પંક્તિ ગાવાની વધારે મજા પડી?→ ‘એક જ ડાળનાં પંખી, અમે સહુ એક જ ડાળનાં પંખી’.
- જો તમારે પાંખો હોય તો તમે શું શું કરો?→ આકાશમાં ઊડું, દૂર દૂર ફરું – open answer.
- તમે આનંદમાં હો ત્યારે શું શું કરો છો?→ ગીત ગાઉં, નાચું, રમું.
- તમે ક્યાં ક્યાં કામ સાથે મળીને કરો છો?→ વર્ગની સફાઈ, રમત, ઘરકામ.
- તમે ક્યારેય રિસાયાં છો? કોનાથી? શા માટે?→ open answer.
- સંપીને રહેવાથી શા ફાયદા થાય?→ કામ સહેલું થાય, આનંદ વધે, મુશ્કેલીમાં મદદ મળે.
કવિતામાંથી ઉદાહરણ મુજબ પંક્તિ શોધીને લખો
- આકાશમાં આનંદથી ફરવું → વિહરીએ કદી આભમાં ઊંચે (example)
- સારા કે માઠા સમયમાં સાથે રહેવું → સુખમાં ને દુઃખમાં સાથે જ રહીએ
- હંમેશાં સાથે જ રહીએ → તોયે નિરંતર રહેતાં સંપી
- પ્રકૃતિનાં ગીત ગાવાં → કરીએ કુદરત-ગાન અમે સહુ
- આપણે સૌ જીવનના મુસાફર → જીવન કેરા પ્રવાસનાં સંગી
કાવ્યપંક્તિના સૌથી નજીકના અર્થ સામે ✓
- અમે સહુ એક જ ડાળનાં પંખી → (બ) અમે સહુ સંપીને રહીએ છીએ.
- કલ્લોલ કરતાં રહેતાં ઉમંગી → (ક) પંખીઓ ઉત્સાહ અને આનંદમાં રહે છે.
- કદી જુદાં જ થઈએ → (અ) કોઈવાર જુદાં પણ થઈએ છીએ.
કાવ્યને આધારે ખરાં કે ખોટાં – ખોટું હોય તો સુધારો
- બધાં પક્ષીઓ સંપીને રહે છે. – ખરું
- પક્ષીઓ આકાશમાં સુખ-દુઃખની વાતો કરે છે. – ખોટું → પક્ષીઓ આકાશમાં આનંદથી વિહરે છે.
- પક્ષીઓ કદી પણ એકબીજા સાથે ઝઘડતાં નથી. – ખોટું → લડે-વઢે છે, પણ પાછાં સંપીને રહે છે.
- પક્ષીઓ મોટેભાગે આનંદમાં રહે છે. – ખરું
- આપણે સાથે મળીને જીવવું જોઈએ. – ખરું
ખાલી જગ્યા પૂરો (ઝઘડે, સંપીને, ઝઘડો, આનંદમાં, ભાઈબંધી, ઊડાઊડ)
પ્રશ્નોના જવાબ લખો
- એક જ ડાળનાં પંખી એટલે શું?→ એક જ પરિવાર/સમાજના, સાથે રહેનારા લોકો.
- સુખ-દુઃખમાં શા માટે સાથે રહેવું જોઈએ?→ સુખ વહેંચવાથી વધે, દુઃખ વહેંચવાથી ઘટે.
- પંખીઓ કોનું ગાન કરે છે? કેમ?→ કુદરતનું – ધરતી તેમની માતા છે.
- સંપીને કેમ રહેવું જોઈએ?→ સંપથી શક્તિ અને આનંદ મળે.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1
- પંખી
- ડાળ
- આકાશ
- ધરતી
- કુદરત
Level 2
- કલ્લોલ
- ઉમંગ
- નિરંતર
- સંગી
- પ્રવાસ
Level 3
- અમે સહુ એક જ ડાળનાં પંખી.
- સુખમાં ને દુઃખમાં સાથે રહીએ.
- સંપીને રહેવું જોઈએ.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the lesson. Tap to check each answer.
1. કવિ?
શાન્તિલાલ શાહ.
2. આભ એટલે?
આકાશ.
3. ઉમંગ એટલે?
ઉત્સાહ.
4. સંગી એટલે?
સાથી.
5. કાવ્યનો સંદેશ?
સંપીને રહેવું.
Frequently asked questions
What is Lesson 1 of Std 6 Gujarati Second Language?
Lesson 1 (પાઠ 1) is એક જ ડાળનાં પંખી, a poem by Shantilal Shah on pages 1 to 5.
What does ‘birds of one branch’ mean?
People of one family or community who live together in harmony.
What is the message of the poem?
Stay united in joy and sorrow – quarrels pass, but togetherness remains.