ધોરણ 6 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પાઠ 4: આવ્યો મેહુલો
The meaning of the folk song આવ્યો મેહુલો in simple Gujarati, folk words and their standard forms, answers to every exercise on pages 22–27, dictation and a quick test.
- 7exercises solved
- Folk song
- 14word meanings
- 6pages
Lesson 4 at a glance
A lovely folk song welcoming the rain as the earth’s honoured guest (ધરતીનો પ્રોણો). Thunder in the north, rain in the south – rivers and lakes overflow, fish frolic, puddles fill, the frog gives her blessings, the bullock takes the yoke, the farmer takes the reins, the cow takes her calf and the woman takes her little ones – everyone welcomes મેહુલો.
What your child learns
- Sings a folk song
- Matches folk words to standard words
- Marks true/false from a poem
- Makes words from letters
- Changes gender in sentences
- Reads a paragraph for answers
About the lesson: લોકગીત
Folk songs have no single poet – they are created and passed down by the people.
લોકગીત: આવ્યો મેહુલો – સરળ ભાષામાં
ઓતર (ઉત્તર) ગાજ્યા ને દખ્ખણ (દક્ષિણ) વરસિયા રે! મેહુલે માંડ્યાં મંડાણ – વરસાદ શરૂ થયો. આવ્યો ધરતીનો પ્રોણો (મહેમાન) મેહુલો!
નદી-સરોવર છલી વળ્યાં, માછલી હિલોળ (મોજ) કરવા લાગી. ખાડા-ખાબોચિયાં છલકાયાં, ડેડકી (દેડકી) આશિષ દેવા લાગી.
ધોરીએ (બળદે) ધૂરી-ધોંસરી લીધી, ખેડુએ બેવડી રાશ લીધી; ગાયે નાનું વાછરડું લીધું ને અસતરીએ (સ્ત્રીએ) નાનાં બાળ લીધાં – સૌ મેહુલાને આવકારવા નીકળ્યાં.
બોધ – What the story teaches
The first rain brings joy and new life to all. વરસાદ ધરતીનો મહેમાન છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the lesson, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| ઓતર | north | ઉત્તર |
| દખ્ખણ | south | દક્ષિણ |
| મંડાણ | beginning | શરૂઆત |
| મેહુલો | rain | વરસાદ |
| છલી વળ્યાં | overflowed | — |
| હિલોળ | joyful waves | — |
| ડેડકી | frog | દેડકી |
| ધોરી | bullock | બળદ |
| આશિષ | blessing | આશીર્વાદ |
| ખેડુ | farmer | ખેડૂત |
| બેવડી | double | — |
| રાશ | reins | દોરડું |
| અસતરી | woman | સ્ત્રી |
| પ્રોણો | guest | મહેમાન |
Std 6 Gujarati Second Language પાઠ 4 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત
- કાવ્યની કઈ પંક્તિ ગાવાની મજા પડી?→ ‘આવ્યો ધરતીનો પ્રોણો મેહુલો રે!’
- તમને વરસાદ ગમે? કેમ?→ open answer.
- તમે માછલીઓ ક્યાં ક્યાં જોઈ છે?→ તળાવ, નદી, માછલીઘર.
- તમને માછલી બનવું ગમે? શા માટે?→ open answer.
- વરસાદ આવે અને રસ્તા ઉપર ખાડામાં પાણી ભરાયેલું હોય તો તમે શું વિચારો?→ કાગળની હોડી તરાવું; પણ સાવચેતીથી ચાલું.
આપેલા શબ્દને માટે કવિતામાં વપરાયેલો શબ્દ લખો
- ઉત્તર → ઓતર (example)
- દક્ષિણ → દખ્ખણ
- બળદ → ધોરી
- વરસાદ → મેહુલો
- બે પડવાળી → બેવડી
- દેડકી → ડેડકી
- ખેડૂત → ખેડુ
- સ્ત્રી → અસતરી
- દોરડું → રાશ
કાવ્યના આધારે વાક્યો સાચાં છે કે ખોટાં
- માછલીઓ આનંદ કરી રહી છે. – સાચું – હિલોળ કરે છે
- બળદની ડોકે ધૂંસરી મુકાઈ છે. – સાચું
- ખેડૂતે પાક લણી લીધો છે. – ખોટું – ખેડુએ રાશ લીધી (ખેતી શરૂ)
- સ્ત્રીઓ પોતાનાં બાળકોને ઘરે મૂકીને ખેતરમાં જાય છે. – ખોટું – બાળકોને સાથે લીધાં
- દરેક જગ્યાએ પાણી પાણી થઈ ગયું છે. – સાચું
- દેડકી પણ આશીર્વાદ આપી રહી છે. – સાચું
- ગાય એના વાછરડા સાથે છે. – સાચું
- નદી-સરોવર છલકાયાં હોવાથી એમાં પાણી બચ્યું નથી. – ખોટું – પાણીથી ભરાઈ ગયાં છે
પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો
- મેહુલાને ધરતીનો પ્રોણો શા માટે કહ્યો છે?→ મહેમાનની જેમ વર્ષમાં એક વાર આવે અને સૌ તેને આવકારે.
- ડેડકી કોને આશિષ આપે છે? શા માટે?→ મેહુલાને – વરસાદથી તેને પાણી અને જીવન મળે છે.
- ‘મેહુલે માંડ્યાં મંડાણ’ એટલે શું?→ વરસાદે વરસવાની શરૂઆત કરી.
- મેહુલાના આગમનથી ધરતી પર કેવાં પરિવર્તન જોવા મળે છે?→ નદી-તળાવ છલકાય, માછલી-દેડકાં આનંદ કરે, ખેડૂતો ખેતીકામે લાગે.
શબ્દોમાંના અક્ષરો પરથી નવા શબ્દો બનાવો
- ઉમરગામ → ગામ, રમ, ઉર, ઉમર, ગાર (example)
- દયાસાગર → દયા, સાગર, સાર, રસ, યાદ
- સમાચારપત્ર → સમાચાર, પત્ર, ચાર, સમા, ચારપ
- તારણહાર → તારણ, હાર, તાર, રણ, હાણ
- સકરજન → કર, જન, સરક, રજ
- ઈમાનદાર → ઈમાન, માન, દાર, નર
ફકરો વાંચી પાંચ કે વધુ અક્ષરવાળા શબ્દો શોધો; પ્રશ્નોના જવાબ
- લેખક પુસ્તકાલયમાં શા માટે ગયા હતા? → (ડ) વાંચવા માટે પુસ્તકો લેવાં.
- લેખકને ક્યાં પુસ્તકો વાંચવાનો શોખ હતો? → (બ) ઇતિહાસ આધારિત વાર્તાઓનાં.
લીટી દોરેલા શબ્દોને સ્થાને કૌંસના શબ્દો લખી વાક્ય ફરીથી લખો
- બિલાડી રોટલી ખાઈ ગઈ.
- ભાઈ ગીત ગાતો હતો.
- અશોકભાઈએ વાર્તા લખી.
- ખૂણામાં લાકડી પડી હતી.
- થાળીમાં શાક આપ્યું છે.
Why: changing the noun changes the verb’s gender – ગયો/ગઈ, હતી/હતો.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1
- વરસાદ
- નદી
- સરોવર
- માછલી
- દેડકી
Level 2
- મેહુલો
- ઓતર
- દખ્ખણ
- ધોરી
- ખેડુ
Level 3
- આવ્યો ધરતીનો પ્રોણો મેહુલો.
- નદી-સરોવર છલકાયાં.
- ખેડુએ રાશ લીધી.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the lesson. Tap to check each answer.
1. પાઠનો પ્રકાર?
લોકગીત.
2. ‘ઓતર’ એટલે?
ઉત્તર.
3. ‘મેહુલો’ એટલે?
વરસાદ.
4. ‘ધોરી’ એટલે?
બળદ.
5. મેહુલાને શું કહ્યો છે?
ધરતીનો પ્રોણો (મહેમાન).
Frequently asked questions
What is Lesson 4 of Std 6 Gujarati Second Language?
Lesson 4 (પાઠ 4) is આવ્યો મેહુલો, a monsoon folk song on pages 22 to 27.
Why is rain called the earth’s guest?
Like an honoured guest, it comes once a year and everyone welcomes it with joy.
What folk words does the song use?
ઓતર (north), દખ્ખણ (south), ધોરી (bullock), ખેડુ (farmer), અસતરી (woman), ડેડકી (frog).