ધોરણ 5 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) કુક્કુટ એકમ 5: ઠંડક–બોખ્ખો–બિલ્લી
Answers to the activities on pages 63–77, Udayan Thakkar’s story ઠંડકનું આકાશદર્શન in Gujarati, Pinakin Trivedi’s magician song explained, meanings, true/false with correction, dictation and a quick test.
- 8exercises solved
- 1 song + 1 story
- 14word meanings
- 15pages
Unit 5 at a glance
એકમ 5 dives into the sea. Pinakin Trivedi’s song praises the great magician who made flowers, the moon and the peacock; and Udayan Thakkar’s ‘ઠંડકનું આકાશદર્શન’ tells how a fish village moves to warmer waters in winter, and how little Thandak rides on Grandpa Turtle’s back to see something no fish has ever seen – the moon and stars in the night sky.
What your child learns
- Retells a sea story
- Chooses meanings of expressions
- Corrects false statements
- Orders events
- Imagines seeing the world for the first time
- Dresses and describes a cartoon
Poem: એક જાદુગર એવો – meaning
A song by Pinakin Trivedi (પિનાકીન ત્રિવેદી):
Talk: who is the ‘magician’? – nature, or God, as you believe.
વાર્તા: ઠંડકનું આકાશદર્શન – સરળ ભાષામાં
દરિયાને તળિયે માછલીઓનું એક ગામ હતું. એ ગામમાં જે રહે એને બે મોટા ફાયદા – એક તો સ્વિમિંગ પૂલમાં મેમ્બર થવાની જરૂર નહિ, ચારે બાજુ પાણી જ પાણી; બીજો ફાયદો એ કે તરસ લાગે તો ગ્લાસ પણ નહિ શોધવાનો! પણ બે દુઃખ – પતંગ ચગાવવા ન મળે અને મોટેથી વ્હિસલ ન વગાડાય.
આવા ગામમાં ઠંડક નામની એક હસતી ગાતી માછલી રહેતી. શિયાળામાં પાણી ઠંડું થવા લાગ્યું, માછલીઓ ખંજરીની જેમ ધ્રૂજવા લાગી. ઠંડકના દાદાનું નામ આગેકૂચ. એમણે કહ્યું, “અહીંથી સો કિલોમીટર દૂર એક ગામ છે, ત્યાં પાણી હૂંફાળું રહે છે. આપણે બે મહિના ત્યાં રહેવા જઈએ.”
ઘરડી માછલીઓ બેબાકળી થઈ, પણ આખરે આગેકૂચની સરદારી નીચે સૌ નવે ગામ પહોંચ્યાં. ત્યાંના મુખી ભલાભાઈએ મહેમાનોને સુંવાળી શેવાળ અને સાપોલિયાંનું ભોજન પીરસ્યું. બીજે દિવસે કાચબાઓની પીઠ પર બેસી સાઇટ-સીઇંગ થયું.
ફરવાનો કાર્યક્રમ પૂરો થયો ત્યાં સુધીમાં કાચબા અને ઠંડક વચ્ચે દોસ્તી જામી ગઈ. કાચબાએ ધીમેથી કહ્યું, “કોઈએ પણ નહિ જોઈ હોય, એવી ચીજ જોવી છે? તો રાત્રે તૈયાર રહેજે.” ઠંડકની ઊંઘ ઊડી ગઈ – ‘રાત્રે તે વળી શું જોવાનું હશે?’
રાત્રે કાચબાદાદાની પીઠ પર બેસી ઠંડક પાણીની સપાટી ઉપર આવી. ઉપર ચાંદો અને ચમકતા તારા! “આખી જિંદગીમાં મેં તો આવી અદ્ભુત વસ્તુઓ કદી જોઈ નથી. દાદા, આપણે ચાંદા-તારાની પાસે જ રહી જઈએ.” કાચબો હસ્યો, “બેટા, તું પાણીની બહાર શ્વાસ નહિ લઈ શકે. પણ મહિને એકાદ વાર ઉપર આવીને સપના જેવા ચાંદ-તારાને જોઈ જવાનાં.”
બોધ – What the story teaches
The world is full of wonders – and friends can show us what we could never see alone. મિત્રતા નવી દુનિયા બતાવે છે.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| તળિયું | bottom | — |
| ઠંડક | coolness (a fish’s name) | — |
| ખંજરી | tambourine | — |
| હૂંફાળું | warm | — |
| સરદારી | leadership | — |
| મુખી | village head | — |
| શેવાળ | seaweed | — |
| બેબાકળું | panicky | — |
| સપાટી | surface | — |
| અદ્ભુત | wonderful | — |
| લોંદો | soggy lump | — |
| કાચબો | turtle | — |
| બોખ્ખો | toothless | — |
| જાદુગર | magician | — |
Std 5 Gujarati Second Language Kukkut એકમ 5 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : એક જાદુગર એવો (Pinakin Trivedi)
આપેલાં ચિત્રોની મદદથી બિલાડીને સજાવો
સાંભળો અને વાંચો : ઠંડકનું આકાશદર્શન (Udayan Thakkar)
વાતચીત
- આ વાર્તામાં તમને સૌથી વધુ મજા ક્યારે આવી?→ open answer.
- તમે ઘર વગર રહેતા હો તો શું શું થાય?→ open answer.
- પાણીમાં વ્હિસલ કેમ ન વાગે?→ હવા ન હોય – પાણી ભરાઈ જાય.
- બહુ ઠંડી લાગે ત્યારે લોકો શું કરે?→ ગરમ કપડાં, તાપણું, ગરમ પીણાં.
- એક કાચબાના પરિવારમાં પાંચ લોકો રહે છે, પાંચેયનાં નામ પાડો.→ open answer.
- તમારે દરિયાની અંદર ફરવા જવું હોય તો શી તૈયારી કરશો?→ ઑક્સિજન, તરવાનાં કપડાં, માસ્ક.
- ઠંડકને પૃથ્વી પર બધું જોવું છે તો તમે તેના માટે શા આઇડિયા કરશો?→ open answer.
સાચા અર્થવાળા વાક્ય સામે માછલી દોરો
- આગેકૂચની સરદારી નીચે, બધાં માછલાં નવે ગામ પહોંચ્યાં. → આગેકૂચના સરદાર મિત્રની નીચે સૌ માછલાં નવા ગામ ફરીને આવ્યાં ✗ → (અ) આગેકૂચે જેમ કહ્યું તેમ માનીને માછલાંઓ નવાગામ સુધી પહોંચ્યાં. ✓
- આવા ગામમાં ઠંડક નામની એક હસતી ગાતી માછલી રહેતી. → ઠંડક હંમેશાં ખુશ રહેતી હતી.
- આખી જિંદગીમાં મેં તો આવી અદ્ભુત વસ્તુઓ કદી જોઈ નથી. → મને આવી નવાઈ લાગે તેવી વસ્તુઓ હજુ સુધી ક્યારેય જોવા મળી નથી.
- પતંગનો તો પાણીમાં લોંદો જ વળી જાય ને! → પતંગ ચગે નહીં તેવું સાવ ભીના ડૂચા જેવું થઈ જાય.
- માછલીઓ ખંજરીની જેમ ધ્રૂજવા લાગી. → માછલીઓને બહુ ઠંડી લાગી એટલે તે ધ્રૂજવા લાગી.
વાક્ય સાચું હોય તો તે જ લખો, ખોટું હોય તો સુધારીને લખો
- માછલીઓને સ્વિમિંગપૂલમાં જવાનો ખર્ચ ન કરવો પડે. → સાચું
- દરિયામાં ક્યાંક ક્યાંક થોડું ગરમ પાણી હતું. → સાચું – સો કિલોમીટર દૂરના ગામમાં
- મહેમાનો માટે રાત્રે પાર્ટીમાં સૌને ભાવે તેવું ભોજન હતું. → સાચું – સુંવાળી શેવાળ અને સાપોલિયાં
- કાચબાદાદાએ ઠંડકને સવારનું સોનેરી આકાશ દેખાડ્યું. → ખોટું → રાત્રે ચાંદા-તારાવાળું આકાશ દેખાડ્યું
- ઘરડી માછલીઓને વધુ તરવાની વાત બહુ ગમી. → ખોટું → ઘરડી માછલીઓ બેબાકળી થઈ ગઈ
વાક્યોને વાર્તા મુજબનો ક્રમ આપો
- ઠંડીથી માછલીઓ ધ્રૂજવા લાગી.
- આગેકૂચે સો કિલોમીટર દૂરના ગામમાં જવાનું કહ્યું.
- ઘરડી માછલીઓએ નવાગામ જવાનો વિરોધ કર્યો.
- આગેકૂચની સરદારી નીચે બધાં નવા ગામે પહોંચ્યાં.
- કાચબાઓ પર સવાર થઈ માછલીઓ ફરવા નીકળી.
- કાચબાદાદાએ ઠંડકને રાત્રે આકાશ બતાવ્યું.
- ‘રાત્રે તે વળી શું જોવાનું હશે?’ – ઠંડકની ઊંઘ ઊડી ગઈ. (ઘટના ક્રમ પ્રમાણે ગોઠવો)
Note: place ‘ઠંડકની ઊંઘ ઊડી ગઈ’ just before the sky-viewing.
બાકીના ભાગ : બોખ્ખો અને બિલ્લી
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – sea words
- દરિયો
- માછલી
- કાચબો
- શેવાળ
- મોજાં
Level 2 – story words
- ઠંડક
- આગેકૂચ
- હૂંફાળું
- સપાટી
- અદ્ભુત
Level 3 – sentences
- ઠંડક હસતી ગાતી માછલી હતી.
- કાચબાદાદાએ આકાશ બતાવ્યું.
- માછલીઓ ઠંડીથી ધ્રૂજવા લાગી.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. વાર્તાના લેખક?
ઉદયન ઠક્કર.
2. માછલીનું નામ?
ઠંડક.
3. ઠંડકના દાદાનું નામ?
આગેકૂચ.
4. માછલીઓ ક્યાં ગઈ?
સો કિલોમીટર દૂરના ગામે.
5. નવા ગામના મુખી?
ભલાભાઈ.
6. ઠંડકને આકાશ કોણે બતાવ્યું?
કાચબાદાદાએ.
7. ઠંડક ઉપર કેમ ન રહી શકે?
પાણીની બહાર શ્વાસ ન લઈ શકે.
8. ‘એક જાદુગર એવો’ના કવિ?
પિનાકીન ત્રિવેદી.
9. હૂંફાળું એટલે?
સહેજ ગરમ.
10. પાણીમાં શું ન ચગે?
પતંગ.
Frequently asked questions
What is Unit 5 of Std 5 Gujarati Second Language (Kukkut)?
Unit 5 (એકમ 5) is ઠંડક–બોખ્ખો–બિલ્લી, on pages 63 to 77. It has Pinakin Trivedi’s song એક જાદુગર એવો and Udayan Thakkar’s story ઠંડકનું આકાશદર્શન.
What happens in ઠંડકનું આકાશદર્શન?
The fish village moves to warmer water in winter; little fish Thandak befriends a turtle, who carries her to the surface at night to see the moon and stars.
Why can’t Thandak stay near the moon and stars?
A fish cannot breathe outside water, so she can only visit the surface now and then.
What are the two ‘advantages’ of living under the sea in the story?
No need for a swimming-pool membership, and no need to look for a glass when thirsty!
What does ‘ખંજરીની જેમ ધ્રૂજવું’ mean?
To shiver like a tambourine – very cold.