ધોરણ 6 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) પાઠ 3: બાણ તો ત્યારે જ છૂટશે…
The play બાણ તો ત્યારે જ છૂટશે… – Guru Drona’s famous test – retold in simple Gujarati, answers for pages 14–21, dictation and a quick test.
- 3exercises solved
- Play
- 7word meanings
- 8pages
Lesson 3 at a glance
Guru Drona places a bird made of cotton on a tree and asks each prince, ‘What do you see?’ Yudhishthir sees the tree, the guru and his brothers; Duryodhan sees everything; Bhim sees the whole tree and sky – and wishes it were a food contest! Only Arjun says, ‘I see only the bird’s red eye.’ His arrow flies and pierces it: the arrow flies only when the aim is complete.
What your child learns
- Acts a play in roles
- Explains concentration
- Joins sentence halves
- Answers ‘why’ questions
- Knows the Pandavas and Kauravas
- Enjoys humour in dialogue
About the lesson: An episode from the Mahabharata
The lesson is compiled by the textbook board as a short play from the Mahabharata.
નાટક: બાણ તો ત્યારે જ છૂટશે… – સરળ ભાષામાં
ગુરુ દ્રોણે બધા કુમારોને મેદાન પર ભેગા કર્યા. ઝાડની ડાળીએ રૂમાંથી બનાવેલું એક પંખી મૂક્યું. “આજે તમારી પરીક્ષા છે – પંખીની આંખ વીંધવાની.”
યુધિષ્ઠિરે બાણ ચઢાવ્યું. “તને શું દેખાય છે?” “ઝાડ, આપ, મારા ભાઈઓ…” “બાજુએ ઊભો રહે.” દુર્યોધનને પણ બધું દેખાયું. ભીમ બોલ્યો, “પંખી, ઝાડ, આખું આકાશ… કંઈક ખાવાની હરીફાઈ હોત તો મેદાન મારી જાત!”
દ્રોણ નિરાશ થયા. છેલ્લે અર્જુનને બોલાવ્યો. “તને શું દેખાય છે?” “ગુરુજી, મને માત્ર પંખીની લાલ આંખ જ દેખાય છે.”
“શાબાશ! છોડ બાણ.” અર્જુનનું બાણ છૂટ્યું અને પંખીની આંખ વીંધાઈ ગઈ. ગુરુએ કહ્યું, “લક્ષ્ય પર આ રીતે એકાગ્ર થઈએ ત્યારે જ બાણ છૂટે.”
બોધ – What the story teaches
Complete focus brings success. એકાગ્રતા એ સફળતાની ચાવી.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the lesson, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| સદ્ભાગ્ય | good fortune | સારું ભાગ્ય |
| હારબંધ | in a row | કતારમાં |
| ચાડી ખાવી | to tell tales | — |
| ગદા | mace | — |
| આજ્ઞાંકિત | obedient | — |
| બત્રીસ-લક્ષણો | full of virtues | ગુણવાળો |
| એકાગ્રતા | concentration | ધ્યાન |
Std 6 Gujarati Second Language પાઠ 3 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
વાતચીત
- આ પાઠમાં શું બન્યું ત્યારે તમને મજા પડી?→ ભીમે કહ્યું, ‘આખું આકાશ દેખાય છે!’
- શાળામાં તમારી પરીક્ષા કેવી રીતે લેવાય છે?→ લેખિત અને મૌખિક.
- તમને ગુરુ દ્રોણ લીધી તેવી પરીક્ષા આપવી ગમે? કેમ?→ open answer.
- નિશાન તાકતાં પહેલાં શું કરવું પડે?→ ધ્યાન એકાગ્ર કરવું.
- તમારો જવાબ ખોટો પડે અને બધાં હસે ત્યારે કેવું લાગે? કેમ?→ open answer.
વાક્યોના ભાગ જોડી આખું વાક્ય બનાવો
- ભીમ કરતાં વધારે તો → આપણાથી ન ખવાય.
- ધનુષ્ય પર બાણ ચઢાવીને → અર્જુને નિશાન તાક્યું.
- ગમે તેટલું દૂર હોય તો પણ → અર્જુનને બધાં નિશાન સહેલાં લાગે.
- ગુરુ દ્રોણ બધા શિષ્યોને → મેદાન પર લઈ ગયા.
- દુર્યોધનને પંખીની આંખ → વીંધવાની તક જ ન મળી.
- રૂમાંથી બનાવેલું પંખી → ટપાક દઈને નીચે પડ્યું.
પ્રશ્નોના ઉત્તર લખો
- દુઃશાસનને કઈ વાતનો ડર હતો?→ પરીક્ષામાં નિશાન ચૂકી જઈશ તો બધાં હસશે.
- ભીમ કોને ચુગલીખોર કહે છે? શા માટે?→ (જે ગુરુને ચાડી ખાય તેને) – book’s dialogue.
- દ્રોણાચાર્યએ પરીક્ષા શી રીતે લીધી?→ ઝાડ પર રૂનું પંખી મૂકી દરેકને પૂછ્યું – ‘તને શું દેખાય છે?’
- દ્રોણાચાર્ય શા માટે નિરાશ થયા?→ બધાને ઝાડ, પાંદડાં, ભાઈઓ, ગુરુ – બધું દેખાતું હતું; ધ્યાન એકાગ્ર ન હતું.
- અર્જુન શાથી આંખ વીંધી શક્યો?→ તેને માત્ર પંખીની લાલ આંખ જ દેખાતી હતી – પૂરી એકાગ્રતા.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1
- અર્જુન
- ભીમ
- દ્રોણ
- બાણ
- પંખી
Level 2
- ધનુષ્ય
- નિશાન
- એકાગ્રતા
- દુર્યોધન
- યુધિષ્ઠિર
Level 3
- મને પંખીની આંખ જ દેખાય છે.
- અર્જુને આંખ વીંધી.
- એકાગ્રતાથી સફળતા મળે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the lesson. Tap to check each answer.
1. પરીક્ષા કોણે લીધી?
ગુરુ દ્રોણે.
2. પંખી શાનું બનાવેલું?
રૂનું.
3. ભીમને શાની હરીફાઈ ગમે?
ખાવાની.
4. અર્જુનને શું દેખાયું?
માત્ર પંખીની આંખ.
5. પાઠનો સંદેશ?
એકાગ્રતા.
Frequently asked questions
What is Lesson 3 of Std 6 Gujarati Second Language?
Lesson 3 (પાઠ 3) is બાણ તો ત્યારે જ છૂટશે…, a short play on pages 14 to 21.
What is Drona’s test?
Each prince must aim at the eye of a cotton bird on a tree and say what he sees.
Why does only Arjun succeed?
He sees nothing but the bird’s eye – perfect concentration.