ધોરણ 3 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) મયૂર એકમ 4: લાલજીને ખાઈ ગઈ બાજરી
Answers to every activity on pages 36–48, the funny songs explained, the tall tale લાલિયો ક્યાં ગયો? in Gujarati, the letters ઝ, ઘ, હ, ળ, ઉ, ઊ, dictation and a quick test.
- 18exercises solved
- ઝ ઘ હ ળ ઉ ઊ
- 15word meanings
- 13pages
Unit 4 at a glance
એકમ 4 is full of silliness: superheroes at school, a man whose plait is longer than his beard, and farmer Somabhai whose lost bullock turns up inside a millet rotla! Along the way children learn how bajri is sown, harvested, ground and cooked. The letters in focus are ઝ, ઘ, હ, ળ and ઉ, ઊ.
What your child learns
- Predicts what happens next in a story
- Orders farm steps (plough, sow, harvest, grind)
- Traces and writes ઝ, ઘ, હ, ળ, ઉ, ઊ
- Reads picture sentences
- Corrects silly sentences
- Plays word-partner games
Poem: એન ઘેન દીવા ઘેન – meaning
A playful superhero song:
Ask: “તું કયો સુપરહીરો બને?”
વાર્તા: લાલિયો ક્યાં ગયો? – સરળ ભાષામાં
એક નાનકડું ગામ. તેમાં સોમાભાઈ નામના ખેડૂત રહે. તેમની પાસે બે બળદ – એકનું નામ કાળિયો અને બીજાનું લાલિયો. બંને તેમને ખૂબ વહાલા.
માર્ચ મહિનામાં બાજરી વાવવાનો સમય થયો. સોમાભાઈ બંને બળદ લઈને ખેતર ખેડવા ગયા. બપોરે ભાતું ખાઈને તેઓ ઝાડ નીચે આરામ કરવા સૂતા.
જાગીને જોયું તો કાળિયો તો હતો, પણ લાલિયો ગાયબ! “લાલિયા… એ લાલિયા… લાલજી… ક્યાં છે તું?” પણ લાલિયો ક્યાંય ન જડ્યો. (તમને શું લાગે છે, લાલિયો ક્યાં ગયો હશે?)
બાજરી વાવી, ઊગી, મોટી થઈ – સોમાભાઈ રોજ ખેતરમાં લાલિયાને શોધે. બાજરી પાકી, ડૂંડાં કાપ્યાં, દાણા છૂટા પાડ્યા, ચાળ્યા, કોથળા ભરી ઘરે લાવ્યા. ઘંટીમાં દળી લોટ ચાળણીથી ચાળી જોયો – તોય લાલિયો ન જડ્યો!
નવી બાજરીના ગરમાગરમ મોટા રોટલા તૈયાર થયા. સૌ જમવા બેઠાં. સોમાભાઈની દીકરી સપનાએ હળવેકથી રોટલાની પોપડી ખોલી અને ચીસ પાડી, “બાપુ… આપણો લાલિયો!” અંદર લાલિયો નિરાંતે બેઠો બેઠો વાગોળતો હતો!
સોમાભાઈ તો નાચવા લાગ્યા, “મળી ગયો… મળી ગયો… મારો વહાલો લાલજી મળી ગયો!”
બોધ – What the story teaches
A tall tale just for fun – and a lesson in how millet travels from field to plate. ખેતરથી થાળી સુધી બાજરીની સફર – અને ભરપૂર હાસ્ય!Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| બળદ | bullock | — |
| ખેડવું | to plough | — |
| વાવવું | to sow | — |
| ભાતું | packed lunch | — |
| ડૂંડું | ear of millet | — |
| ચાળણી | sieve | — |
| તગારું | wide basin | — |
| કોથળો | sack | — |
| ઘંટી | grinding mill | — |
| પોપડી | crust | — |
| વાગોળવું | to chew the cud | — |
| છડીદાર | herald | — |
| રઝળપાટ | roaming around | — |
| ચોટલી | plait of hair | — |
| પોટલી | small bundle | — |
Std 3 Gujarati Second Language Mayur એકમ 4 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : એન ઘેન દીવા ઘેન
Act it: fly, climb and fall (softly!) with each verse.
જુઓ અને કહો
વાર્તા : લાલિયો ક્યાં ગયો?
વાતચીત
- સોમાભાઈ શું કામ કરતા હતા?→ ખેતી – તેઓ ખેડૂત હતા.
- લાલિયો ક્યાંથી ખોવાયો?→ ખેતરમાંથી, સોમાભાઈ સૂતા હતા ત્યારે.
- લાલિયો ક્યાંથી મળ્યો?→ બાજરીના રોટલામાંથી!
- સોમાભાઈ ક્યારે સૌથી વધુ ખુશ થયા?→ લાલિયો મળ્યો ત્યારે – તેઓ નાચવા લાગ્યા.
- તમને આ વાર્તામાં સૌથી વધુ શું ગમ્યું?→ open answer.
- કહો: પહેલાં શું, પછી શું?→ ખેતર ખેડ્યું → બાજરી વાવી; ડૂંડાંમાંથી દાણા છૂટા પાડ્યા → ચાળણીથી ચાળ્યા → તગારાં ભર્યાં → કોથળા ભર્યા; લાલિયો ખોવાયો → લાલિયો મળ્યો.
ખરું હોય તો બે તાળી પાડો, ખોટું હોય તો બે હાથ ઊંચા કરો
- સોમાભાઈ પાસે ધોળિયો અને લાલિયો એવા બે બળદ હતા. – 🙌 – કાળિયો અને લાલિયો
- લાલિયો સોમાભાઈને લઈ ખેતર ખેડવા ગયો. – 🙌 – Somabhai took the bullocks
- સોમાભાઈ સૂતા હતા ત્યારે કાળિયો ગુમ થઈ ગયો. – 🙌 – it was Laliyo
- બાજરી ઊગેલી જોઈ બંને બળદ ખુશ થઈ ગયા. – 🙌 – Somabhai was happy
- લાલિયાને શોધવા માટે લોટ ચાળ્યો. – 👏👏
- રોટલામાંથી બળદ મળ્યો. – 👏👏
વાક્યોમાંથી ઝ હ ળ ઘ શોધીને તેની પર ● કરી ઢાંકી દો
- ખેતરમાં ચાર ઝાડ હતાં.
- ઘરની આસપાસ હરણાં ચરતાં હતાં.
- સપના રેવાબહેનની દીકરી હતી.
- બળદ ઝડપથી ના ચાલે, બળદ હળવે હળવે ચાલે.
- રેવાબહેન કહે, લાલિયાને વાઘ ઘસડે?
Then: read the sentences aloud with the dots – can the child still read them?
ગાઓ / ત્રણ વખત આંગળી ફેરવો
જુઓ અને લખો
વાંચો અને લખો
Find: underline every ઝ, હ, ળ, ઘ, ઉ, ઊ in the paragraph.
વાંચો
ચિત્ર સાથે કૌંસમાં આપેલા શબ્દો લખો
- હરણ (example)
- નળ
- ખેડૂત
- હળ
- ઉંદર
- માઉસ
- ઊંટ
- વાઘ
- હાથી
- ઝાડ
સાંભળો અને છેકો
ગાઓ : દોઢ ફૂટની દાઢી ને ચાર ફૂટની ચોટલી
વાતચીત
- દાઢી લાંબી છે કે ચોટલી?→ ચોટલી (ચાર ફૂટ).
- પોટલી ક્યાં છે?→ ડોસાના માથા પર.
- ઝૂલો ક્યાં છે?→ ચોટલીનો ઝૂલો.
- પંખી શું કરે છે?→ ચોટલીમાં ઝૂલે છે અને ગાય છે.
- ગધ્ધાને ઠંડી કેમ લાગે છે?→ તેની પૂંછડી ટૂંકી છે.
- ‘થરર થર’ ધ્રૂજી બતાવો; ફરર ફર જેવા બીજા અવાજ કાઢો.→ act it out: સરરર, ટપટપ, ધડધડ.
દોરો
સુધારીને ફરી લખો
- પિતાના ભાઈને કાકા કહેવાય.
- મારી માતા તેલમાં પૂરી તળે છે.
- મને સિંહની ઘણી બીક લાગે છે.
- ભાઈ પગમાં બૂટ પહેરે છે.
- આ બધું વાંચીને મને ખૂબ હસવું આવે છે.
રમો : કક્કા જાસૂસ
રમત : ભિલ્લુ જાસૂસ
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice.
Level 1 – new letters
- ઝાડ
- ઘર
- હળ
- નળ
- ઊંટ
Level 2 – farm words
- ખેડૂત
- બળદ
- બાજરી
- ચાળણી
- રોટલો
Level 3 – sentences
- હરણ વનમાં રહે છે.
- ખેડૂત હળ વડે ખેતર ખેડે છે.
- ઊંટ રણમાં ચાલે છે.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. ખેડૂતનું નામ?
સોમાભાઈ.
2. બે બળદનાં નામ?
કાળિયો અને લાલિયો.
3. કોણ ખોવાયો?
લાલિયો.
4. લાલિયો ક્યાંથી મળ્યો?
બાજરીના રોટલામાંથી.
5. રોટલો કોણે ખોલ્યો?
સપનાએ.
6. ‘સૌથી પહેલો ઊઠી જાતો…’ જવાબ?
કૂકડો.
7. પિતાના ભાઈને શું કહેવાય?
કાકા.
8. ઉંદર એટલે?
માઉસ.
9. દાઢી લાંબી કે ચોટલી?
ચોટલી.
10. ઊ અને ઉમાં ફેર?
ઊને વધારાની પૂંછડી.
Frequently asked questions
What is Unit 4 of Std 3 Gujarati Second Language (Mayur)?
Unit 4 (એકમ 4) is લાલજીને ખાઈ ગઈ બાજરી, on pages 36 to 48. It has a superhero song, the tall tale લાલિયો ક્યાં ગયો?, a funny beard-and-plait rhyme and the letters ઝ, ઘ, હ, ળ, ઉ, ઊ.
Where was Laliyo found?
Inside a big bajri rotla – Sapna opened its crust and found him chewing the cud. It’s a deliberately silly tall tale.
What were Somabhai’s bullocks called?
Kaliyo and Laliyo (Somabhai lovingly calls Laliyo ‘Lalji’).
What steps of farming appear in the story?
Ploughing, sowing, growing, harvesting the ears, separating and sieving the grain, filling sacks, grinding and making rotlas.
What is the answer to the rooster riddle?
‘સૌથી પહેલો ઊઠી જાતો, સૂરજનો છડીદાર’ is the rooster (કૂકડો).