ધોરણ 3 ગુજરાતી (દ્વિતીય ભાષા) મયૂર એકમ 2: નારાજ વનરાજ
Answers to every activity on pages 11–23, the pigeon and sparrow songs explained, the story ગુફા ઓ ગુફા in Gujarati, the letters પ, ડ, ત, ણ, ઇ, ઈ, dictation and a quick test.
- 19exercises solved
- પ ડ ત ણ ઇ ઈ
- 15word meanings
- 13pages
Unit 2 at a glance
એકમ 2 takes us to the forest. A cross papa pigeon, a clever jackal who outsmarts a hungry lion, a fearless goat and a sparrow couple building a nest fill the unit. The letters in focus are પ, ડ, ત, ણ and the vowels ઇ, ઈ.
What your child learns
- Matches animals to their homes
- Retells the cave story
- Traces and writes પ, ડ, ત, ણ, ઇ, ઈ
- Reads short sentences and a paragraph
- Changes male words to female (ચકલો → ચકલી)
- Plays voice and letter games
Poem: એક કબૂતર નાનું – meaning
A song by Ramesh Parekh (રમેશ પારેખ) about a little pigeon:
Same sound, two feelings: practise saying ‘ઘૂ ઘૂ’ angrily and lovingly.
વાર્તા: ગુફા ઓ ગુફા – સરળ ભાષામાં
એક હતો સિંહ. જીમી એનું નામ. એક દિવસ તેને ખૂબ ભૂખ લાગી, પણ કંઈ ખાવાનું મળ્યું નહીં.
ખાવાનું શોધતાં તેણે એક ગુફા જોઈ. તેને થયું, “આ કોઈક પ્રાણીનું ઘર લાગે છે.” તે ધીમે ધીમે અંદર ગયો, પણ કોઈ મળ્યું નહીં. તેણે વિચાર્યું, “રાત પડશે એટલે આ ગુફામાં રહેતું પ્રાણી આવશે જ. એ આવશે કે તરત હું તેને ખાઈ જઈશ.”
સાંજે ડીપુ શિયાળ ત્યાં આવ્યું. તેણે ગુફા તરફ જતાં પગલાં જોયાં ને એકદમ ઊભું રહી ગયું. “હમમ… કોઈ પ્રાણી અંદર ગયું છે, પણ બહાર નીકળવાનાં પગલાં દેખાતાં નથી.”
ડીપુએ મીઠા અવાજે કહ્યું, “ગુફા ઓ ગુફા! ઓ મારી વહાલી ગુફા! હું આવી ગયો છું.” થોડી વાર પછી બોલ્યું, “આજે તું રિસાઈ ગઈ છે કે શું? રોજ તો તું કહે છે, ‘ગુડ ઈવનિંગ ડીપુ, વેલકમ.’ આજે કેમ બોલતી નથી?”
અંદર સિંહને થયું, “આજે ગુફા મારા ડરથી બોલતી નથી. હું જ ગુફા બનીને ‘વેલકમ’ કહું.” એટલે સિંહ સરસ અવાજમાં બોલ્યો, “ગુડ ઈવનિંગ ડિયર ડીપુ, વેલકમ.”
આ સાંભળી ડીપુએ કાન ઊંચા કર્યા, સમજી ગયું અને દબાતે પગલે ત્યાંથી ચાલ્યું ગયું. ચતુર શિયાળ બચી ગયું!
બોધ – What the story teaches
Look carefully and think before you act – cleverness can keep you safe. ધ્યાનથી જોઈને, વિચારીને કામ કરીએ તો મુશ્કેલીમાંથી બચી શકાય.Word meanings – શબ્દાર્થ
Difficult words from the poem and story, with English meaning and a Gujarati synonym (સમાનાર્થી) where useful.
| શબ્દ | English meaning | સમાનાર્થી |
|---|---|---|
| નારાજ | upset, cross | ગુસ્સે |
| વનરાજ | king of the forest | સિંહ |
| છાનુંમાનું | quietly | — |
| ગુફા | cave | — |
| પગલાં | footprints | — |
| દબાતે પગલે | tiptoeing | — |
| રિસાઈ જવું | to sulk | — |
| વહાલી | dear | — |
| ગમાણ | cattle shed | — |
| તબેલો | stable | — |
| વડવાઈ | banyan’s aerial root | — |
| કાતર | scissors | — |
| તણખલાં | bits of straw | — |
| રૂ | cotton | — |
| દાડમ | pomegranate | — |
Std 3 Gujarati Second Language Mayur એકમ 2 – Solutions to all exercises
Exercises are in the same order as the textbook. Blue markers are oral (speaking) activities with sample answers; orange markers have fixed answers.
ચાલો, ગાઈએ ગીતડું : એક કબૂતર નાનું
Act it: the book asks you to sing Papa’s ‘ઘૂ ઘૂ’ crossly and Mummy’s ‘ઘૂ ઘૂ’ sweetly.
શોધો અને જોડો
- ગાય → ગમાણ (cattle shed)
- બકરી → બકરીનો વાડો
- ઘોડો → તબેલો
- ઘેટું → વાડો
- કૂતરો → કૂતરાનું ઘર
- વાંદરો → ઝાડ
- ગધેડો → છાપરું
- ભેંસ → તબેલો / છાપરું
- માછલી → તળાવ
- ભૂંડ → કાદવ / ઝાડી
Book clue: each home picture is labelled with its animal’s name – use the labels to check.
વાર્તા : ગુફા ઓ ગુફા
વાતચીત / અભિનય
- સિંહનું નામ શું હતું?→ જીમી.
- શિયાળનું નામ શું હતું?→ ડીપુ.
- ડીપુને કેવી રીતે ખબર પડી?→ પગલાં અંદર જતાં દેખાયાં, બહાર આવતાં નહીં.
- સિંહે શી ભૂલ કરી?→ ગુફા બનીને ‘વેલકમ’ બોલ્યો.
રમત : અવાજ ઓળખો
વાંચો અને લખો
Spot the letters: each sentence has પ, ડ, ત, ણ, ઇ or ઈ – underline them.
ત્રણ વખત આંગળી ફેરવો
જુઓ અને લખો
વાંચો, બોલો અને લખો
- પડ – fall
- ગણ – count
- માતા – mother
- ઈસ – bed frame
- તીર – arrow
- રમણ – a name
- બારસ – 12th day
- વાવડ – news
- પારસ – touchstone
- પાપડ – papad
- સગાઈ – engagement
- ઇનામ – prize
- ઈમાન – honesty
- કીડી – ant
- બકરી – goat
સાંભળો અને લખો
Rule: use only letters the child has learnt so far.
ચિત્રમાં શું દેખાય છે તે કહો
વાંચો : સિમરન બકરી
લખો : ઉપરના ફકરાનું અનુલેખન
ગીત ગાઈએ : એક ચકલો ને ચકલી આવે
Discuss: what should we do if a sparrow nests at home?
વાતચીત
- તમારા ઘરની આસપાસ કયાં કયાં પક્ષી આવે છે?→ ચકલી, કબૂતર, કાગડો, પોપટ.
- તમને કયું પક્ષી સૌથી વધારે ગમે છે?→ open answer.
- માળો બનાવવા ચકલો-ચકલી શું શું લાવે છે?→ ઘાસ, તણખલાં, રૂ.
- ચકલા-ચકલીને કાઢવાનું કોણ કહે છે?→ મમ્મી અને પપ્પા.
- શું થાય તો ચકલી રોઈ પડશે?→ માળો કાઢી નાખીએ તો.
- કોઈ આપણને કાઢી મૂકે તો આપણને શું થાય?→ દુઃખ થાય.
સમજો અને લખો
- ચકલો → ચકલી
- કાગડો → કાગડી (example)
- બકરો → બકરી
- ગધેડો → ગધેડી
- કૂતરો → કૂતરી
- છોકરો → છોકરી
Pattern: -ો becomes -ી for the female.
દોરો અને લખો
Open answer: marks depend on the child’s experience.
રમત : કક્કા જાસૂસ
ખડખડાટ
Act it: one child is the hurried customer, another the shop boy.
Dictation list – શ્રુતલેખન
Say each word slowly, twice. Use only letters learnt so far.
Level 1 – new letters
- પડ
- તીર
- ગણ
- ઈસ
- પાન
Level 2 – words
- પાપડ
- કીડી
- ઇનામ
- બકરી
- માતા
Level 3 – sentences
- આરવ આવ.
- અમીના પાણી પી.
- માઇકલ ગીત ગા.
Quick test for home (10 questions)
Ask orally at the end of the unit. Tap to check each answer.
1. સિંહનું નામ?
જીમી.
2. શિયાળનું નામ?
ડીપુ.
3. ડીપુને શેનાથી ખબર પડી?
અંદર જતાં પગલાંથી.
4. ગુફા રોજ શું કહેતી (ડીપુ મુજબ)?
ગુડ ઈવનિંગ ડીપુ, વેલકમ.
5. સિંહે શી ભૂલ કરી?
ગુફા બનીને બોલ્યો.
6. ગાય ક્યાં રહે?
ગમાણમાં.
7. ચકલો – ___?
ચકલી.
8. સિમરને સાપને શું બતાવ્યું?
કાતર.
9. કબૂતરના પપ્પા કેવી રીતે ઘૂ ઘૂ બોલ્યા?
ગુસ્સામાં.
10. ‘પ ડ ત ણ’ પછી કયા બે સ્વર?
ઇ, ઈ.
Frequently asked questions
What is Unit 2 of Std 3 Gujarati Second Language (Mayur)?
Unit 2 (એકમ 2) is નારાજ વનરાજ, on pages 11 to 23. It has Ramesh Parekh’s pigeon song, the story ગુફા ઓ ગુફા, a goat paragraph, a sparrow song and the letters પ, ડ, ત, ણ, ઇ, ઈ.
How does the jackal escape in ગુફા ઓ ગુફા?
He sees footprints going in but not out, pretends the cave usually greets him, and when the lion answers ‘welcome’, he knows the lion is inside and slips away.
What are the female forms in Exercise 16?
ચકલી, કાગડી, બકરી, ગધેડી, કૂતરી, છોકરી.
Which letters are practised in Unit 2?
પ, ડ, ત, ણ and the vowels ઇ, ઈ.
What is the joke at the end of Unit 2?
A man asks for a cage to catch a rat because he has to ‘catch a bus’ – the shop boy says they don’t keep a cage big enough to catch a bus!